මේ වසරේ මැද වන විට (2026 ජූනි 30) ලංකාවේ විදේශ වත්කම් හා බැරකම් පහත පරිදියි. මහ බැංකුවේ වත්කම් මේ වන විට (2026 ඔක්තෝබර් 31) ඩොලර් මිලියන 7,086 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති අතර බැරකම් වල යම් අඩු වීමක් සිදු වී තිබිය යුතුයි. ඒ අනුව, මේ වන විට මහ බැංකුවේ ශුද්ධ වත්කම් ඩොලර් බිලියන හතරකට ආසන්න වී තිබිය යුතුයි.
Thursday, November 12, 2026
Wednesday, November 11, 2026
විදේශ ණය සේවාකරණය
ණය සේවාකරණය කියා කියන්නේ කිසියම් කාලයක් ඇතුළත ආපසු ගෙවිය යුතු ණය හා පොලී ප්රමාණය. කිසියම් කාලයක් ඇතුළත ආපසු ගෙවිය යුතු විදේශ ණය හා පොලී ප්රමාණය විදේශ ණය සේවාකරණය ලෙස හඳුන්වනවා. සාමාන්යයෙන් සලකා බලන්නේ වසරක කාලයක්.
සාමාන්ය කරුණක් ලෙස ණය ප්රමාණය ඉහළ යද්දී ණය සේවාකරණයද ඉහළ යනවා. ඊට අමතරව, පොලී අනුපාතික සහ ණය ආපසු ගෙවීම සඳහා එකඟ වී ඇති කාලය වැනි කරුණුද ණය සේවාකරණය කෙරෙහි බලපානවා.
ලංකාවේ විදේශ ණය ලෙස බලද්දී, 2006-2014 කාලය විශාල ලෙස විදේශ ණය ඉහළ ගිය කාලයක්. එම කාලය තුළ රටේ විදේශ ණය ප්රමාණය ඩොලර් බිලියන 11 පමණ සිට ඩොලර් බිලියන 43 පමණ දක්වා ඉහළ ගියා. මේ ගැන පෙර ලිපියක කතා කළා.
ඉහත ලිපියෙන් පෙන්වා දෙන්න උත්සාහ කළ ප්රධාන කරුණ ණය ගැනීමේ වැරැද්ද නෙමෙයි. ණය ගන්න පුලුවන්නම් සහ එසේ ගන්නා ණය වලින් එම ණය හා පොලිය ආපසු ගෙවිය හැකි ආදායමක් ජනනය වේනම් ණය ගන්න එකේ වැරැද්දක් නැහැ. ණය වලින් කළේ මොනවද ඒ කළ දේවල් වලින් වැඩක් වුනාද නැද්ද වගේ දේවල් අප පෙන්වා දුන් ප්රධාන කරුණෙන් බැහැර දේවල්.
අප විසින් පෙන්වා දුන් ප්රධාන කරුණ වැරදි විණිමය ප්රතිපත්තියක් අනුගමනය කිරීම නිසා ණය ගොඩ ගැහුනා කියන එකයි. ඒ වගේම ඒ විදිහට ණය ගොඩ ගැහීම රටේ විදේශ අංශයේ විශාල අර්බුදයකට පාර කැපුවා කියන එකයි. මේ ණය සියල්ලම ගත්තේ රජය විසින් නෙමෙයි. එහෙත්, ණය ගත්තේ කවුරු වුනත්, ගත්ත ණය හා පොලිය ආපසු ගෙවන්න වෙන්නේ කවුරු හෝ විසින් උපයා රටට එන විදේශ විණිමය වලින්. ණය සේවාකරණය සඳහා ප්රමාණවත් විදේශ සංචිත රටේ නැත්නම් රටේ විදේශ අංශය අර්බුදයකට යනවා.
මේ සමඟ පළ කරන වගුවෙහි ඉදිරිපත් කර තිබෙන්නේ 2012 සිට 2015 දක්වා එක් එක් වර්ෂයේදී රටේ විදේශ ණය සේවාකරණය. මූලාශ්රය මහ බැංකුව.
රටේ විදේශ ණය ප්රමාණය කෙටි කාලයක් තුළ විශාල ලෙස ඉහළ යාමේ ප්රතිඵලයක් විදිහට 2015 පමණ වන විට රටේ විදේශ ණය සේවාකරණය ඉතාම අවදානම් මට්ටමකට ඉහළ ගිහින් තිබුණා. 2012 තත්ත්වයට සාපේක්ෂව, 2015 වන විට විදේශ ණය සේවාකරණය දෙගුණයකින් පමණ වැඩි වෙලා.
ඩොලරයක මිල පහළින් තියාගෙන රුපියල් සැපයුම ඉහළ දමද්දී එක පැත්තකින් රටේ රුපියල් සංසරණය ඉහළ යනවා. රටේ මිනිස්සු අතේ වැඩියෙන් රුපියල් ගැවසෙන්න ගන්නවා. අනෙක් පැත්තෙන් ඒ රුපියල් වැය කර අඩු මිලකට ඩොලර් මිල දී ගන්න පුළුවන් නිසා අඩු රුපියල් ප්රමාණයකින් වැඩි ආනයන ප්රමාණයක් කරන්න පුළුවන්කම ලැබෙනවා. මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස 2005දී ඩොලර් බිලියන 2.5ක් වූ වෙළඳ හිඟය 2011 වන විට ඩොලර් බිලියන 9.7 දක්වා ඉහළ ගියා. 2014 වන විට තරමක් අඩු වුනත්, ඩොලර් බිලියන 8.3 මට්ටමේ තිබුණා.
එක දිගට වසර දහයක පමණ කාලයක් ආනයන මත පදනම් වූ ඔය වගේ පරිභෝජන රටාවකට මිනිසුන්ව හැඩ ගැස්වුවාට පස්සේ ඒ පුරුද්ද පහසුවෙන් අත ඇරෙන්නේ නැහැ. මිනිස්සු ණය වෙලා හෝ තමන් පුරුදු වූ පරිභෝජන රටාව පවත්වා ගන්නවා. ආනයන වෙනුවෙන් මිනිස්සු ණය වෙද්දී රටත් ණය වෙනවා. මේ තත්ත්වය වෙනස් කරන්නනම් ඩොලරයක මිල විශාල ලෙස ඉහළ යවන්න වෙනවා. එය දේශපාලනිකව කිසිම ආණ්ඩුවකට කරන්න අමාරු දෙයක්.
දේශපාලනිකව ආණ්ඩුවකට කරන්න අමාරු දෙයක් වුනත් ඩොලරයක මිල ඔය විදිහට දිගටම පහළින් තියා ගැනීම කළ නොහැකි දෙයක්. කවුරුවත් කලේ නැත්නම් අවශ්ය නිවැරදි වීම යම් වෙලාවක වෙළඳපොළ යාන්ත්රනය හරහාම වෙනවා. ආර්ථිකය කඩා වැටීම හරහා සිදු වුනේ ඔන්න ඔය දේ.
ආර්ථිකය කඩා වැටිලා ඩොලරයක මිල එකවර විශාල ලෙස ඉහළ ගිහින් මිනිසුන්ගේ මිල දී ගැනීමේ හැකියාව අහිමි වුනාම පරිභෝජනය නිකම්ම සීමා වෙනවා. කවුරුවත් කරන්න අකැමැති වූ දේ නිකම්ම වෙනවා. ඒ හරහා වෙළඳපොළ අසමතුලිතතාවය තුලනය වෙනවා.
ගොඩක් අයගේ විවේචනයට ලක් වුන යහපාලන කාලය කියන්නේ රටේ විදේශ ණය සේවාකරණය ඉතාම ඉහළ මට්ටමක තිබුණු අවුරුදු පහක්. 2015-2019 කාලය ඇතුළත විදේශ ණය හා පොලිය ලෙස ඩොලර් මිලියන 25,422ක් ගෙවා තිබෙනවා. මේ ඒ කාලයේ ගත්ත ණය නෙමෙයි.
මේ ණය ගෙවුවේ ණය වෙලාම තමයි. ඊට අමතරවත් ඔය කාලයේ විදේශ ණය අරගෙන තිබෙනවා. අවුරුදු පණහක් තිස්සේ (එක් වසරකදී හැර) ජංගම ගිණුම් හිඟයක් නඩත්තු කරපු රටක ආර්ථිකය අවුරුදු දෙක තුනකින් විදේශ ආදායම් උපයා ණය ගෙවිය හැකි රටක් කරන්න බැහැ. කරන්න පුළුවන් එකම දේ ජංගම ගිණුම් හිඟය යම් තරමකින් හෝ පාලනය කර ගැනීම පමණයි. විදේශ ණය සේවාකරණය සඳහා අනිවාර්යයෙන්ම විදේශ ණය ගන්න වෙනවා. නැත්නම් වෙන්නේ ණය පැහැර හරින්නයි.
විදේශ ණය සේවාකරණය ඔය වගේ මට්ටමකට පැමිණි විට එය බාහිර පාර්ශ්ව වලට පේන්න ගන්නවා. එය ණය ශ්රේණිගත කිරීම් කෙරෙහි බලපානවා. ණය ශ්රේණිගත කිරීම් පහත වැටීම නැවත ණය ලබා ගන්න බාධාවක්. ඔය වගේ තත්ත්වයක් යටතේ ගෙවිය යුතු ණය හා පොලිය පැහැර නොහැර, ජාත්යන්තර වෙළඳපොලෙන් ණය ලබාගෙන ආපසු ගෙවන්න පුළුවන් වුනා කියන එකම වුනත් යම් ආකාරයක ජයග්රහණයක්.
යහපාලන ආණ්ඩුව විසින් ස්වෛරිත්ව බැඳුම්කර ණය ලබා ගැනීම දෙස බැලිය යුත්තේ ඔය පසුබිම තුළයි. එම ණය ලබා නොගත්තේනම් තිබුණු විකල්පය කුමක්ද?
ණය පැහැර හැරීම කියන්නේ විකල්පයක් නෙමෙයි. වෙන කරන්නම දෙයක් නැති වීමෙන් පසුව මිස කිසිම රජයක් හෝ වෙනත් ආයතනයක් ඒ තැනට වැටෙන්නේ නැහැ. කළ හැකිව තිබුණු එක් දෙයක් වූයේ මූල්ය අරමුදල වෙත ගොස් ණය ලබා ගැනීම. ඒ වැඩේ කොහොමටත් කළා. තවත් දෙයක් වුනේ ඩොලරයක මිල ඉහළ යන්න ඉඩ අරින එක. ඒකත් සෑහෙන දුරකට කළා. උදාහරණයක් විදිහට 2018දී පමණක් ඩොලරයක මිල 19.2%කින් ඉහළ ගියා.
ස්වෛරිත්ව බැඳුම්කර ණය ලබා නොගෙන සිටීමේ හැකියාවක් කොහොමටත් තිබුණේ නැතත් තරමක් අඩුවෙන් ණය ගන්න බැරිකමක් තිබුණේ නැහැ. නමුත් එහෙම කරන්නනම් බදු වැඩි කිරීම, වියදම් සීමා කිරීම, ඩොලරයක මිල තවත් ඉහළ යන්න දීම, උද්ධමනය වඩා ඉහළ යන්න දීම, ආර්ථික වර්ධනය තවත් අඩු වෙන්න ඉඩ හැරීම වගේ දේවල් කරන්න වෙනවා. ඔය කාලයේ මේ හැම දෙයක්ම යම් තරමකින් කළා. නමුත් යම් සීමාවකින් එහාට ගියේ නැහැ. ඒ සීමාව ප්රායෝගික සීමාවක්. දැන් ස්වෛරිත්ව බැඳුම්කර ණය ලබා ගැනීම විවේචනය කරන අයම ඔය කාලයේ බදු වැඩි කිරීම, වියදම් සීමා කිරීම, ඩොලරයක මිල ඉහළ යාම, ආර්ථික වර්ධනය සීමා වීම වැනි දේවල් ගැනත් විවේචනාත්මකව කතා කරනවා. නමුත් ඔය හැම දෙයක්ම ඔය මට්ටමෙන් හෝ නැවතුනේ ස්වෛරිත්ව බැඳුම්කර ණය ලබා ගත් නිසා.
යහපාලන කාලයේ සිට 2020-2021 කාලයට ආවොත්, ඒ කාලය තුළත් සැලකිය යුතු ණය සේවාකරණයක් කළ යුතු වුනා වගේම විශාල බාහිර කම්පනයකට රටට මුහුණ දෙන්න සිදු වුනා. ඒවා එකක්වත් බොරු නෙමෙයි. නමුත් මූල්ය අරමුදල වෙත නොයාම, විණිමය අනුපාතය හිර කරගෙන සිටීම වැනි ප්රතිපත්ති වැරදි කළේ නැත්නම්, අමාරුවෙන් වුවත්, තත්ත්වය කළමනාකරණය කරගත හැකිව තිබුනා. ඔය වගේ කම්පන අවස්ථාවකදී විදේශ ණය ගෙවන්න සංචිත යොදා ගන්න එකේ වැරැද්දක් නැහැ. නමුත් විණිමය අනුපාතය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා සංචිත නාස්ති කිරීම මූලික මට්ටමේ වැරැද්දක්.
අර්බුදයෙන් පසුව, 2022 හා 2023 වසර වල ණය සේවාකරණය අඩු වී තිබෙන්නේ ඇත්තටම ණය සේවාකරණය අඩු මට්ටමක තිබුණු නිසා නෙමෙයි. ණය පැහැර හැරපු නිසා. ණය පැහැර හැරීමෙන් පසුවද බහුපාර්ශ්වීය ණය ඇතුළු ඇතැම් විදේශ ණය දිගටම ගෙවුවා. ඔය අවස්ථාව වන විට ණය පැහැර නොහැර කරන්න වෙනත් දෙයක් ඉතුරු වී තිබුණු බවක් අපට පෙනෙන්නේ නැහැ.
අවසාන වශයෙන් 2025 වර්ෂය වෙත ආවොත්, එම වර්ෂය තුළ ඩොලර් බිලියන 5 ඉක්මවන විදේශ ණය සේවාකරණයක් සිදු කර තිබෙනවා. මේ වර්ෂයේ ණය සේවාකරණය සමහර විට මීටත් වඩා වැඩි ඇති. මීට සාපේක්ෂව, 2027න් හෝ 2028න් පසුව ණය සේවාකරණය එකවර විශාල ලෙස ඉහළ යන්නේ නැහැ. ණය ප්රතිව්යුහගත කිරීමේ දී කළේ එය එසේ නොවන පරිදි ණය සේවාකරණය දරාගත හැකි සීමාවක් දක්වා අඩු කර ගැනීමයි. ඒ නිසා ඉදිරි වසර වලදී ණය ගෙවීම අර්බුදයකට යන තරමේ විශාල ප්රශ්නයක් වෙන්නේ නැහැ. නමුත් එසේ ණය ගෙවන අතරම විදේශ සංචිතද ගොඩ නගා ගැනීමනම් සුළුපටු නොවන අභියෝගයක්.
Tuesday, November 10, 2026
රුපියල් සැපයුම සහ විදේශ සංචිත
රටේ මුදල් සැපයුම කියන්නේ මහ බැංකුව විසින් නිකුත් කරන රුපියල් පමණක්ම නොවුණත්, මුදල් සැපයුමේ පදනම වන්නේ මහ බැංකුව විසින් නිකුත් කරන රුපියල්. සංචිත මුදල්, එසේත් නැත්නම් මුදල් පදනම කියා කියන්නේ මේ විදිහට මහ බැංකුව විසින් නිකුත් කරන රුපියල් වලට. ඒ රුපියල් එක්කෝ මුදල් නෝට්ටු හා කාසි ලෙස සංසරණයේ තිබෙනවා. එසේ නැත්නම් මහ බැංකුවේ ගිණුමක තිබෙනවා. සාමාන්යයෙන් මහ බැංකුවේ ගිණුම් පවත්වා ගෙන යන්නේ වාණිජ බැංකු සහ රජය.
මහ බැංකුව විසින් රජය සමඟ හෝ වාණිජ බැංකු සමඟ ගනුදෙනු කරද්දී ගෙවීමක් කළ යුතුනම් මහ බැංකුවේම තිබෙන අදාළ ගිණුමට ඒ ගෙවීම කරනවා. රජය හෝ වාණිජ බැංකු විසින් මහ බැංකුවට ගෙවීම් කරද්දී තමන්ගේ ගිණුම් වල තිබෙන ශේෂයන් ඒ සඳහා යොදා ගන්නවා. ඒ අතරම, වෙනත් විවිධ අවශ්යතා වෙනුවෙන් තමන්ට අයිති මේ ගිණුම් වල තිබෙන මුදල් ලබා ගන්නවා. අමතර රුපියල් ඇත්නම් මහ බැංකුවේ තිබෙන ගිණුමේ තැන්පත් කරනවා. ඒ නිසා, මහ බැංකුවේ ගිණුමක තිබෙන රුපියල් සහ සංසරණයේ තිබෙන රුපියල් අතර වෙනසක් නැහැ. ඔය දෙවර්ගය ඕනෑම වෙලාවක පහසුවෙන් එක ගොඩකින් අනෙක් ගොඩට යන්න පුළුවන්. කොටස් දෙකම සංචිත මුදල් ලෙස සලකන්නේ ඒ නිසා.
මහ බැංකුව විසින් වෙළඳපොළෙන් ඩොලර් මිල දී ගනිද්දී ඒ වෙනුවෙන් ගෙවීම් කරන්නේ රුපියල් වලින් නිසා රුපියල් සැපයුම ඉහළ යනවා. වෙළඳපොළෙන් කියා කිවුවත් ඇත්තටම මේ ගනුදෙනු කරන්නේ වාණිජ බැංකුවක් සමඟ හෝ රජය සමඟ. ඒ නිසා ක්ෂණිකවම වෙන්නේ මහ බැංකුවේම තිබෙන රජයේ හෝ වාණිජ බැංකුවක ගිණුමක ශේෂය ඉහළ යන එකයි. නමුත් පසුව ගිණුම් වල තිබෙන මේ මුදල් සංසරණයට එකතු වෙන්න පුළුවන් වගේම, වාණිජ බැංකු වල මුදල් මැවීමේ ක්රියාවලිය හරහා එසේ අලුතෙන් එකතු වන රුපියලක් නිසා රටේ මුදල් සැපයුම ඒ වගේ කිහිප ගුණයකින් ඉහළ යන්න පුළුවන්.
මහ බැංකුව විසින් වෙළඳපොළෙන් ඩොලර් මිල දී ගනිද්දී වගේම, භාණ්ඩාගාර බිල්පත් මිල දී ගනිද්දීත් ඔය වැඩේම වෙනවා. සංචිත මුදල් වැඩි වීමට හේතු වන ප්රධානම කරුණු දෙක මහ බැංකුව විසින් වෙළඳපොළෙන් ඩොලර් මිල දී ගැනීම සහ භාණ්ඩාගාර බිල්පත් මිල දී ගැනීම. වෙළඳපොළෙන් කියා කිවුවත් ඇත්තටම මේ මිල දී ගැනීමේ ගණුදෙනු කරන්නේ වාණිජ බැංකුවක් සමඟ හෝ රජය සමඟයි. ඒ වගේම, ඩොලර් කියා පහසුවට කිවුවත්, මෙයින් අදහස් කරන්නේ ඩොලර්, යුරෝ, යෙන් වැනි ඕනෑම විදේශ මුදල් වර්ගයක්.
ඔය කොයි ක්රමයෙන් හෝ සංචිත මුදල් සැපයුම වැඩි වීමෙන් පසුව එය කෙටිකාලයකින් නැවත අඩු කර ගත්තේ නැත්නම්, වාණිජ බැංකු වල මුදල් මැවීමේ ක්රියාවලිය හරහා මුදල් සැපයුම වැඩි වෙලා උද්ධමනය ඉහළ යන්න පුළුවන්. මහ බැංකුව සතු භාණ්ඩාගාර බිල්පත් හෝ විදේශ සංචිත විකිණීම මගින් සංචිත මුදල් සැපයුම අඩු කරන්න පුළුවන්. මෙවැනි ගනුදෙනුවකින් පසුව මහ බැංකුව අදාළ අනෙකුත් පාර්ශ්වය විසින් මහ බැංකුවේ පවත්වා ගෙන යන ගිණුමේ ශේෂය පහත දමනවා. එවිට එම අනෙකුත් පාර්ශ්වය වන වාණිජ බැංකුවට හෝ රජයට තමන් සතු රුපියල් ගිණුමේ තැන්පත් කරලා එහි ශේෂය ඉහළ දමා ගන්න වෙන නිසා සංසරණයේ තිබෙන රුපියල් ප්රමාණය පහත වැටෙනවා. මුදල් සැපයුම ප්රසාරණය වීම නවතිනවා. උද්ධමනය පාලනය වෙනවා.
මේ සමඟ පළ කරන ප්රස්ථාරයේ දැකිය හැකි පරිදි, 2020 වර්ෂය ආරම්භ වන විට මහ බැංකුව විසින් නිකුත් කර තිබුණු මුළු රුපියල් ප්රමාණයට ආසන්නව සමාන ශුද්ධ විදේශ සංචිත ප්රමාණයක් මහ බැංකුව සතුව තිබුණා. ඉන් පසුව ආර්ථිකය කඩා වැටීම දක්වා ගත වූ කාලය තුළ මහ බැංකුව විසින් විශාල වශයෙන් භාණ්ඩාගාර බිල්පත් මිල දී ගනිමින් රජයට රුපියල් සැපයුවා. ඒ වෙද්දී රජයේ රුපියල් ආදායම් අහිමි කරගෙන සිටි නිසා සහ ඊට ගැලපෙන වියදම් කප්පාදුවක් සිදු කර නොතිබුණු නිසා රජයට වෙළඳපොළෙන් අවශ්ය පමණ ණය ගන්න පුළුවන්කමක් තිබුණේ නැහැ. බදු කප්පාදුවෙන් පසුව රටේ ණය තිරසාරත්වය නැති වෙලා ශ්රේණිගත කිරීම් පහත වැටී තිබුණු නිසා කලින් මෙන් විදේශ ණය ගන්න පුළුවන්කමක් තිබුණෙත් නැහැ. මේ තත්ත්වය හමුවේ රජයේ දැවැන්ත අයවැය හිඟය පියවීම සඳහා අවශ්ය වූ ණය වලින් ලොකු කොටසක් ලබා ගත්තේ මහ බැංකුව ඇතුළු බැංකු අංශයෙන්.
දෙදහස් විස්ස ආරම්භයේදී මහ බැංකුවෙන් රජය විසින් ලබා ගෙන තිබුණු ශුද්ධ ණය ප්රමාණය රුපියල් බිලියන 335ක් පමණයි. 2022 වර්ෂය අවසන් වන විට මේ ප්රමාණය රුපියල් බිලියන 3,432 දක්වා, දහ ගුණයක් ඉක්මවා, ඉහළ ගියා. මේ තරම් කෙටි කාලයකින් මේ තරම් විශාල රුපියල් ප්රමාණයක් සංසරණයට එකතු වෙද්දී අනිවාර්යයෙන්ම රටේ මුදල් ඒකකයේ බිඳ වැටීමක් වෙනවා. නමුත් මහ බැංකුව විසින් ඒ විදිහට එළියට ගිය රුපියල් විදේශ සංචිත විකිණීම මගින් නැවත එකතු කරගත් නිසා එවැන්නක් වුනේ නැහැ. ඒ වෙනුවට සිදු වුනේ රටේ විදේශ සංචිත අවසන් වීම. විදේශ සංචිත අවසන් වෙද්දී මහ බැංකුව චීනයට, ඉන්දියාවට වගේම බංග්ලා දේශයට පවා ණය වෙමින් ලබාගත් ඩොලර් වෙළඳපොළේ විකිණීම මගින් භාණ්ඩාගාර බිල්පත් මිල දී ගැනීම සඳහා අවශ්ය වූ රුපියල් හොයා ගත් නිසා තවත් කාලයක් යන තුරු සංචිත මුදල් වැඩි වීම පාලනය වුනා. ඊට අමතරව මහ බැංකුව මැදිහත් වී දිගින් දිගටම ඩොලර් සැපයුම වැඩි කළ නිසා ඩොලරයක මිල ඉහළ යාමද පාලනය වුනා.
විණිමය අනුපාතය කියා කියන්නේ මුදල් ඒකක දෙකක සාපේක්ෂ වටිනාකම. මුදල් ඒකකයක වටිනාකම තීරණය වෙන්නේ ඉල්ලුම හා සැපයුම මත. සංසරණයට රුපියල් වැඩි වැඩියෙන් එකතු වෙද්දී රුපියල් සුලබ වෙන නිසා ඉල්ලුම අඩු වෙලා වටිනාකම අඩු වෙනවා. ඊට අනුපාතිකව සංසරණයට ඩොලර් වැඩි වැඩි වැඩියෙන් එකතු වෙලා ඩොලර් සුලබ වීම නිසා ඩොලර් ඉල්ලුම අඩු වී ඩොලර් වටිනාකමද ඊට සමානව අඩු වුනොත් විණිමය අනුපාතයේ වෙනසක් වෙන්නේ නැහැ. දිගින් දිගටම ණයට ඩොලර් අරගෙන වෙළඳපොළේ විකුණමින් ඩොලර් සැපයුමද වැඩි කිරීම මගින් මහ බැංකුවට රුපියල් සැපයුම වැඩි කරන අතරම විණිමය අනුපාතය ස්ථාවරව තියා ගන්න පුළුවන් වුනා.
මහ බැංකුව මේ වැඩේ කළ පළමු අවස්ථාව මෙය නෙමෙයි. මීට පෙරද ඇතැම් වර්ෂ වලදී මහ බැංකුව මේ වැඩේ කළා. උදාහරණයක් විදිහට 2010 හා 2011 වර්ෂ දෙක සැලකුවොත්, රටේ මුළු විදේශ ණය ප්රමාණය ඔය වර්ෂ දෙකක කාලය ඇතුළත ඩොලර් මිලියන 18,662 සිට ඩොලර් මිලියන 32,748 දක්වා ඩොලර් මිලියන 14,086කින් ඉහළ ගියා. නමුත් රටේ නිල විදේශ සංචිත ඉහළ ගියේ ඩොලර් මිලියන 1,392කින් පමණයි. සමස්ත විදේශ සංචිත ඉහළ යාම ඊටත් අඩුයි. එම ප්රමාණය ඩොලර් මිලියන 960ක් පමණයි. එතකොට ඉතිරි ඩොලර් බිලියන දහතුනට වුනේ කුමක්ද?
ඔය වසර දෙක ඇතුළත විදේශ ණය ලෙස රටට ආ ඩොලර් බිලියන 14කින් 13ක්ම රුපියල් වුනා. ඒ කියන්නේ රටේ ඩොලර් ඉපැයීම් වල වැඩිවීමක් නැතිවම ඩොලර් සැපයුම එපමණකින් ඉහළ ගියා. ඒ නිසා, රුපියල් සැපයුම වැඩි වුනත්, ඒ අනුපාතයෙන්ම මෙන් ඩොලර් සැපයුමද වැඩි වූ නිසා විනිමය අනුපාතය ස්ථාවරව තිබුණා. 2009 අවසානයේදී රුපියල් 114.94ක් වූ ඩොලරය 2011 අවසන් වෙද්දී 113.90 දක්වා පහත වැටී තිබුණා.
ඔය විදිහට ඩොලරයක මිල පහත වැටෙද්දී ආනයන ලාබ වෙනවා. මේ හරහා උද්ධමනය පාලනය වෙනවා. විදේශ ණය වල රුපියල් අගය අඩු වෙන නිසා ඇත්තටම ණය වැඩි වෙද්දීත් ණය අඩු වෙනවා වගේ පේනවා. ඩොලර් වලින් බලද්දී රටේ ආර්ථිකයේ ප්රමාණය වගේම ඒක පුද්ගල ආදායමද සැබෑ ප්රමාණයට වඩා විශාල වී පේනවා. සාමාන්යයෙන් ගොඩක් අය බලන සාර්ව ආර්ථික දර්ශක සියල්ලම ඉතා හොඳින් තිබෙන බව පේනවා. ඒ වගේම ප්රායෝගිකව වුනත් මිනිස්සුන්ට තමන්ගේ ආර්ථිකය දියුණු වෙලා කියලා දැනෙනවා. හොඳින් බලන කෙනෙකුට මිසක් සාමාන්ය කෙනෙකුට නොපෙනෙන දෙය මේ සියල්ල යටින් තියෙන්නේ ණයට ගත් විශාල ඩොලර් ප්රමාණය කියන එක. මේ වගේ තත්ත්වයක් දිගින් දිගටම පවත්වා ගත හැක්කේ දිගින් දිගටම විදේශ ණය ලබාගත හැකි තාක් පමණයි. එය කළ නොහැකි වූ වහාම පිරමිඩය කඩා වැටෙනවා.
ඔය කාලයේ ලංකාවේ සහ ලෝකයේ පැවති සුවිශේෂී තත්ත්වයන් නිසා පිරමිඩය යම් කාලයක් නඩත්තු කරන්න පුළුවන් වුනා. ලංකාවේ අවුරුදු 26ක සිවිල් යුද්ධයක් අවසන් වෙලා තිබුණේ. සිවිල් යුද්ධය අවසන් වීමෙන් පසුව රටේ ආර්ථිකය ලොකු පිම්මක් පනියි කියලා රටේ සහ ලෝකයේ බොහෝ අයට සාධාරණ විශ්වාසයක් තිබුණා. ඒ නිසා ගොඩක් අය රටේ ආර්ථිකයේ තිබුණු යහපත් ප්රවණතා තේරුම් ගත්තේ යුද්ධය අවසන් වීමේ ප්රතිඵලයක් විදිහට. මේ ඇස් බැන්දුම නිසා, විදේශ ණය වල උදවුවෙන් ආර්ථිකය මේ විදිහට පවත්වා ගෙන යනවා කියන කරුණ ගොඩක් අයට මග හැරුනා.
අනෙක් අතට ඔය කාලය තුළ ඇමරිකාවේ පොලී අනුපාතික ශුන්ය මට්ටම ආසන්නයටම අඩු කරලයි තිබුණේ. නමුත් ලංකාවේ කෙටිකාලීන පොලී අනුපාතික වුනත්, 9% පමණ මට්ටමකයි තිබුණේ. පොලී අනුපාතික වෙනසට සමානව ඩොලරයක මිල වසරකට 9%කින් අවප්රමාණය වුනානම් විදේශ ආයෝජකයෙකුට ඇමරිකාවේ ආයෝජනයකට වඩා ලංකාවේ ආයෝජනයක් ආකර්ශනය වෙන්නේ නැහැ. නමුත් ඩොලරයක මිල ස්ථාවරව තියෙනවා කියන්නේ ඇමරිකාවෙන් කිසිවක් නොලැබෙද්දී ලංකාවේ ආයෝජනය කරලා ඩොලර් වලින්ම 9%ක ප්රතිලාභයක් ලබා ගන්න පුළුවන් කියන එකයි. සමහර වකවානු වලදී ඩොලරයක මිල පහළටත් ගියා එවිට ප්රතිලාභය තවත් වැඩියි. ඔය කාලයේදී ඇමරිකාවෙන් ණය ගන්න පුළුවන් කෙනෙකුට 2%-3% වැනි අඩු පොලියකට ණය අරගෙන ලංකාවේ ආයෝජනය කරලා පහසුවෙන්ම 9%-10%ක ප්රතිලාභයක් ලබා ගන්න පුළුවන්කම තිබුණා. මේ තරම්ම වාසියක් පෙනෙද්දී අවදානම නොතකා ප්රාග්ධනය ලංකාවට ගේන්න ගොඩක් අය පෙළඹුනා. ඒ නිසා ණය ගැනීම අමාරු වුනේ නැහැ.
ලංකාවේ විදේශ ණය ප්රමාණය 2005 අවසානයේදී වූ ඩොලර් මිලියන 11,353.8 සිට 2014 අවසානය වෙන විට ඩොලර් මිලියන 42,914.1 දක්වා ඩොලර් මිලියන 31,560.3කින් ඉහළ ගියා. නමුත් ඔය කාලයේදී රටට පෙන්නුවේ ඩොලරයක මිල ස්ථාවරව තියෙද්දී විදේශ සංචිතත් වැඩි වෙනවා කියන එක.
ලංකාවේ නිල විදේශ සංචිත ප්රමාණයද 2005 අවසානයේදී වූ ඩොලර් මිලියන 2,735.0 සිට 2014 අවසානය වෙන විට ඩොලර් මිලියන 8,208.4 දක්වා ඩොලර් මිලියන 5,473.4කින් ඉහළ ගියා. ඔය 2014 අවසානයේදී පැවති විදේශ සංචිත ප්රමාණය අද දක්වාම වුනත් වසරක් අවසානයේදී වාර්තා වී තිබෙන වැඩිම විදේශ සංචිත ප්රමාණය. ඒ නිසා, අද වුනත් ඇතැම් අය ඔය සංචිත ප්රමාණය දෙස ඇඟිල්ල දිගු කර පෙන්වනවා. නමුත් වැදගත්ම කාරණය ඩොලර් බිලියන 5.4කින් සංචිත වැඩි වෙද්දී ඊට වඩා ඩොලර් බිලියන 26කින් විදේශ ණය වැඩි වුනා කියන එක. ඇහැට පෙනුණු සෞභාග්යය තනිකරම රැඳී තිබුණේ ඔය ඩොලර් බිලියන 26ක අමතර විදේශ ණය ටික මතයි.
මේ ඩොලර් බිලියන 26 ඒ දවස් වලම රුපියල් වී ආනයන ලෙස රටින් ගියා. නමුත් ඔය විදිහට ණය ලෙස රටට එන මූල්ය ආයෝජන තත්ත්වයන් වෙනස් වෙද්දී අනිවාර්යයෙන්ම නැවත ආපසු යනවා. විදේශ සංචිත ලෙස ඩොලර් රඳවාගත යුත්තේ ඒ නිසා. 2015දී ඇමරිකාව පොලී අනුපාතික වැඩි කරන්න පටන් ගනිද්දී රටට ආ විදේශ ප්රාග්ධනය ආපසු යන්න පටන් ගත්තා. ඊටත් කලින්ම, 2013 පමණ වන විටත්, විදේශ ණය මත පවත්වා ගත් ආර්ථික වර්ධනය පවත්වා ගන්න බැරි වෙලයි තිබුණා. විදේශ ප්රාග්ධනය ආපසු යද්දී තත්ත්වය තවත් දරුණු වුනා. නමුත් IMF යාම, ඩොලරයක මිල සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ යන්න ඉඩ දීම, රාජ්යමූල්ය ප්රතිපත්ති දැඩි කිරීම, ISB ණය අරගෙන කලින් ගත් ණය සහ ඒ වෙනුවෙන් ගෙවිය යුතු වූ පොලිය ගෙවීම වගේ දේවල් නිසා ආර්ථිකයේ දැවැන්ත කඩා වැටීමක් සිදු වෙන එක වලක්වා ගන්න පුළුවන් වුනා.
කොහොම වුනත් යම් කාලයක් විදේශ ණය වල උදවුවෙන් රටේ සාර්ව ආර්ථික සාධක සියල්ල හොඳ මට්ටමක පවත්වා ගන්න පුළුවන් වුනා වගේම මේ වෙනුවෙන් එම කාලය තුල සංචිත වියදම් කරන්න අවශ්ය වුනේ නැහැ. නමුත් පසුව, 2020-2022 කාලයේදී ඔය දෙයම කරන්න උත්සාහ කරද්දී තත්වයන් වෙනස් වී තිබුණු බැවින් විදේශ ණය පහසුවෙන් ලබා ගන්න පුළුවන්කමක් තිබුණේ නැහැ. ඉන්දියාවෙන්, චීනයෙන් ණය ලබාගත්තත්, එසේ ලබාගත් ඩොලර් ප්රමාණය ඩොලරයක මිල ස්ථාවරව තියාගන්න තරම් ප්රමාණවත් නොවුණු නිසා ඩොලරයක මිල ස්ථාවරව තියා ගැනීම සඳහා විදේශ සංචිත විකුණන්න වුනා.
අන්තිමට වුනේ එළුවාගේ බෙල්ලත් කපලා මුට්ටියත් බිඳින්න වුනා වගේ වැඩක්. විණිමය අනුපාතය පාලනය කිරීම මගින් පාලනය කරගෙන සිටි උද්ධමනය විණිමය අනුපාතයත් එක්කම කඩාගෙන ඉහළ ගියා.
ඒ තත්ත්වය එක්ක බලද්දී මේ වන විට විශාල ප්රගතියක් ලබාගෙන තිබෙනවා. 2022 ජූලි මාසයේ සිට මේ දක්වාම මහ බැංකුවේ ශුද්ධ විදේශ සංචිත ක්රමයෙන් ඉහළ යමින් තිබෙනවා. ඒ වගේම, එහිදී රටේ රුපියල් සැපයුම ඉහළ යාම පාලනය කර ගැනීම පිණිස මහ බැංකුව විසින් රජයට ලබා දී ඇති ණය ක්රමක්රමයෙන් අඩු කරගෙන යමින් සිටින බවත් පැහැදිලිව පේනවා. මෙය මෙසේ කළ හැකිව තිබෙන්නේ රජයේ ආදායම් ඉහළ දමාගැනීම සහ වියදම් පාලනය කර ගැනීම මගින් මහ බැංකුවේ ණය ආපසු ගෙවීම සඳහා අවශ්ය රුපියල් හොයාගන්න රජය සමත් වී තිබෙන නිසා. එසේ නොවන්නට විදේශ සංචිත වැඩි කරගැනීම නිසා වුවත් උද්ධමනය ඉහළ යනවා.
මේ යන වැඩ පිළිවෙළේ පැහැදිලි ප්රගතියක් තිබෙනවා වගේම එහි ගමනාන්තය සුබ එකක් කියන එකත් පැහැදිලිව පේනවා. නමුත් තවම ගමනාන්තයට ඇවිත් නැහැ. ඒ සඳහා තවත් වසර කිහිපයක් යයි. එම කාලය තුළ අල්ලාගෙන සිටීම සඳහා තමයි තවත් IMF වැඩ සටහනකට යා යුත්තේ.
පසුගිය සැප්තැම්බර් මාසය අවසානයේදී මහ බැංකුවේ ශුද්ධ විදේශ සංචිත ප්රමාණය ඩොලර් කළොත් ඩොලර් මිලියන 3,374ක් පමණ. මේ ප්රමාණය මහ බැංකුවේ සංචිත මුදල් සැපයුමෙන් 57.2%ක්. ඔක්තෝබර් අවසන් වෙද්දී මේ ප්රතිශතය බොහෝ විට 60% ඉක්මවලා ඇති. හිටපු හැටියට විශාල ප්රගතියක් වුනත් මේ ගමන තවත් දුර යා යුතු ගමනක්.
මේ වෙද්දී ඉන්දියාවේ ණය සම්පූර්ණයෙන්ම ගෙවා අවසන් කියලයි මම හිතන්නේ. චීනයේ යුවාන් බිලියන 10 ආපසු ගෙවන්න තවත් වසරක් තිබෙනවා. ආසන්න වශයෙන් ඩොලර් බිලියන 1.5ක් පමණ. ඊට අමතරව කෝවිඩ් කාලයේ IMF එක විසින් "නිකම්" ලබා දුන්, ණයක්ම නොවන, ඩොලර් බිලියන 1.3කට ආසන්න මුදලක් තිබෙනවා. ආපසු ගෙවන තුරු ඒ වෙනුවෙන් පොලියක් ගෙවිය යුතු වුවත්, මුල් මුදල ආපසු ගෙවිය යුතු නිශ්චිත දිනයක් නැහැ. ඔය කොටස් තුන එකතු කළ විට, මේ වන විටද සංචිත මුදල් ප්රමාණය ඉක්මවන විදේශ සංචිත ආවරණයක් තිබෙනවා. චීන ණය ආපසු ගෙවන්න පෙර එම ප්රමාණයට සමාන විදේශ සංචිත ප්රමාණයක් එකතු කර ගැනීම මගින්, ඒ ණය ගෙවීමෙන් පසුවද අවශ්ය සංචිත ප්රමාණය ලොකු අවදානමක් නැති මට්ටමක තියාගන්න පුළුවන්.
සියල්ල අනිවාර්යයෙන්ම හොඳින් සිදු වන බව සහතිකනම්, නැවත IMF එකෙන් වුනත් ණය ගන්න අවශ්ය නැහැ. නමුත් මේ අවුරුද්දේ ඇති වූ ආකාරයේ බාහිර කම්පන නැවත නොඑයි කියන එක පිළිබඳව සහතිකයක් නැති නිසා තවත් යම් කාලයක් IMF උදවු ගන්න එක හොඳයි.
දළ විදේශ සංචිත හා ශුද්ධ විදේශ සංචිත වැඩි කරගැනීම ඇතුළුව විදේශ අංශය කළමනාකරණය කරගැනීම මහ බැංකුව පැත්තෙන් සිදු වූ දෙයක්. ඒ නිසා, එහි හොඳ හෝ නරක කලින් ආණ්ඩුවට හෝ මේ ආණ්ඩුවට බැර කරන එකට ලොකු පදනමක් නැහැ. නමුත් මහ බැංකුවට මේ වැඩේ මේ විදිහට කරගන්න පුළුවන් වුනේ කලින් ආණ්ඩුව වගේම මේ ආණ්ඩුවත් රාජ්යමූල්ය කළමණාකරනය හොඳින් සිදු කළ නිසා.
රාජ්යමූල්ය කළමණාකරනය දෙස බැලුවොත්, දැනට වුනත් ප්රාථමික අතිරික්තයක් මිසක් සමස්ත අයවැය අතිරික්තයක් නැහැ. පෙනෙන්න තිබෙන සමස්ත අයවැය අතිරික්තය තාවකාලික තත්ත්වයක් පමණයි. සමස්ත අයවැය අතිරික්තයක් පවතින තුරු රජයට දිගින් දිගටම වැඩි වැඩියෙන් ණය ගන්න වෙනවා. රජයට ඒ ඉලක්කය දක්වා යන්න වුනත් තවත් අවුරුදු කිහිපයක් අවශ්යයි.
විදේශ සංචිත වැඩි කර ගනිද්දී සංචිත මුදල් ඉහළ යාම පාලනය කරගන්නනම් මහ බැංකුව විසින් රජයට දී තිබෙන ණය අඩු කරගන්න වෙනවා. ඒ කියන්නේ රජය මහ බැංකුවෙන් ගත් ණය ආපසු ගෙවනවා කියන එක. මේ වැඩේ සාර්ථක වෙන්නේ රජයේ ආදායම් ඉහළ යාම සහ වියදම් ඒ තරමටම ඉහළ නොයාම දිගටම එලෙසම සිදු වේනම් පමණක් නිසා රජය එවැනි ඉලක්කයක් තුළ දිගටම සිටීම ඉතාම වැදගත්.
Sunday, November 8, 2026
සංචිත වැඩි කරගන්න කළේ මොනවාද?
පාඨකයෙකු විසින් ඉතාම වැදගත් සහ වලංගු ප්රශ්නයක් අසා තිබුනා.
"විදේශ සංචිත ගොඩනැගීමට තිබුණු එකම විකල්පය තවදුරටත් විදේශ ණය ගැනීමද?
විදේශ ආයෝජන ආකර්ෂණය කිරීම, අපනයන වර්ධනය කිරීම, නිෂ්පාදන ධාරිතාව වැඩි කිරීම සහ විදේශ විනිමය උපයාගැනීමේ නව මාර්ග නිර්මාණය කිරීම සඳහා ආණ්ඩුවට තිබුණු වගකීම මෙතැනදී අමතක කළ හැකිද?"
ආණ්ඩුවක වගකීම කියන දේ ආණ්ඩුවක් සහ ඒ ආණ්ඩුව බලයට පත් කර ගත් ඡන්දදායකයින්ගේ අපේක්ෂාවන් පිළිබඳ ප්රශ්නයක්. ලියුම්කරු මේ ආණ්ඩුව බලයට පත් කර ගත් ඡන්දදායකයෙකු නොවන බැවින් මේ ප්රශ්නය යොමු විය යුත්තේ එවැන්නන් වෙතයි.
බාහිර නිරීක්ෂකයින් වූ අප දුටු පරිදි විදේශ ආයෝජන ආකර්ෂණය කරගැනීම, අපනයන වර්ධනය කර ගැනීම, නිෂ්පාදන ධාරිතාව වැඩි කර ගැනීම සහ විදේශ විණිමය උපයාගැනීමේ නව මාර්ග නිර්මාණය කර ගැනීම වැනි දේ සම්බන්ධව මේ ආණ්ඩුවට සම්බන්ධ කණ්ඩායම ජනතාවට විවිධ පොරොන්දු දුන්නා. ඒ පොරොන්දු ඒ විදිහට ඉටු වී ඇති බවක් අපට පෙනෙන්නේ නැහැ. නමුත් විදේශ සංචිත කියන නිශ්චිත කාරණය හා අදාළව ප්රශ්නය තිබෙන්නේ හෝ නොතිබෙන්නේ මේ කරුණු තුළම නෙමෙයි.
විදේශ ආයෝජන ආකර්ෂණය කරගැනීම, අපනයන වර්ධනය කර ගැනීම, නිෂ්පාදන ධාරිතාව වැඩි කර ගැනීම සහ විදේශ විනිමය උපයාගැනීමේ නව මාර්ග නිර්මාණය කර ගැනීම වැනි දේ රටේ ආර්ථිකයේ පැත්තෙන් ඉතාම සාධනීය දේවල්. නමුත් ඔය කිසිම දෙයක් සිදු වූ පමණින් රටේ නිල විදේශ සංචිත ඉහළ යන්නේ නැහැ.
රටේ නිල විදේශ සංචිත ඉහළ යන්නනම් මහ බැංකුව මැදිහත් වී වෙළඳපොළෙන් විදේශ විණිමය මිල දී ගත යුතුයි. ඒ වගේම, ආයෝජන ආකර්ෂණය කරගැනීම, අපනයන වර්ධනය කර ගැනීම, නිෂ්පාදන ධාරිතාව වැඩි කර ගැනීම සහ විදේශ විනිමය උපයාගැනීමේ නව මාර්ග නිර්මාණය කර ගැනීම වැනි කිසිවක් සිදු නොවුනත්, මහ බැංකුව මැදිහත් වී වෙළඳපොළෙන් විදේශ විණිමය මිල දී ගතහොත් රටේ නිල විදේශ විණිමය සංචිත ඉහළ යනවා.
අනෙක් අතට විදේශ ණය ලබාගත් පමණින් රටේ නිල විදේශ සංචිත ඉහළ යන්නේත් නැහැ. එම විදේශ ණය සෘජුවම මහ බැංකුව විසින් ලබා ගතහොත්නම් නිල විදේශ සංචිත ඉහළ යනවා. රජය විසින් විදේශ ණය ලබා ගැනීමෙන් පසුව එසේ ලැබුණු විදේශ විණිමය මහ බැංකුවට විකිණුවහොත් නිල විදේශ සංචිත ඉහළ යනවා. එසේ නොකර පැරණි ණය ආපසු ගෙවීම සඳහා හෝ වෙනත් ආයෝජනයක් වෙනුවෙන් එම විදේශ විණිමය යෙදවුවහොත් නිල විදේශ සංචිත ඉහළ යන්නේ නැහැ.
සාමාන්යයෙන් මහ බැංකුව විදේශ විණිමය මිල දී ගන්නේ රටේ බැංකු පද්ධතියෙන්. මහ බැංකුව සතු නිල විදේශ සංචිතයට අමතරව වාණිජ බැංකු සතුවද විදේශ සංචිත තිබෙනවා. මේ කොටස් දෙකේ එකතුව රටේ සමස්ත විදේශ සංචිතය සේ සලකන්න පුළුවන්. අවම වශයෙන් මේ ලිපිය සමඟ ඉදිරිපත් කරන මහ බැංකුවේ සංඛ්යාලේඛණ වල සමස්ත විදේශ සංචිත ලෙස ඉදිරිපත් කර තිබෙන්නේ මේ කොටස් දෙකේ එකතුව. මේ කොටස් දෙකට අමතරව බැංකු පද්ධතියෙන් පිටත, සමාගම් හා පුද්ගලයින් සතුවද විදේශ සංචිත යම් ප්රමාණයක් තිබෙනවා. ඒ කොටස ගැන අප මේ ලිපියේ කතා කරන්නේ නැහැ.
අපනයන ආදායම්, ශ්රමික ප්රේෂණ හෝ වෙනත් විවිධ ක්රම වලින් රටට ලැබෙන විදේශ විණිමය සාමාන්යයෙන් සෘජුව මහ බැංකුවට ලැබෙන්නේ නැහැ. ඒවා ලැබෙන්නේ කිසියම් වාණිජ බැංකුවකටයි. අනෙක් අතට ආනයන කිරීම් ඇතුළු විවිධ අවශ්යතා සඳහා විදේශ විණිමය අවශ්ය අය විදේශ විණිමය මිල දී ගැනීම සඳහා යන්නෙත් වාණිජ බැංකුවට මිසක් මහ බැංකුවට නෙමෙයි. විදේශ විණිමය මිල දී ගැනීම සහ විකිණීම වාණිජ බැංකු වල ව්යාපාරික කාර්යයේ කොටසක්. මේ සඳහා වාණිජ බැංකුවකට විදේශ විණිමය සංචිතයක් නඩත්තු කරන්න සිදු වෙනවා.
කිසියම් වාණිජ බැංකුවක් සතුව ව්යාපාරික කටයුතු සඳහා අවශ්ය ප්රමාණයට වඩා විදේශ විණිමය එකතු වී තිබේනම් එවැනි බැංකුවක් විසින් තමන් සතු අමතර විදේශ විණිමය වෙනත් වාණිජ බැංකුවකට හෝ මහ බැංකුවට විකුණනවා. විදේශ විණිමය හිඟයක් ඇත්නම් වෙනත් වාණිජ බැංකුවකින් හෝ මහ බැංකුවෙන් විදේශ විණිමය මිල දී ගන්නවා. ගනුදෙනුව සිදු කරන්නේ කා සමඟද යන්න තීරණය වෙන්නේ ලැබෙන මිල මතයි.
වාණිජ බැංකු අතර ඩොලරයක් ගනුදෙනු වන මිලට වඩා තරමක් වැඩි මිලක් ගෙවීම මගින් මහ බැංකුවට බැංකු පද්ධතියෙන් ඩොලර් මිල දී ගන්න පුළුවන්. මෙහිදී ඩොලරයක මිල ඉහළ යාමක් සිදු වෙනවා. ඒ වගේම තරමක් අඩු මිලකට ඩොලර් විකිණීම මගින් බැංකු පද්ධතිය තුළ ඩොලරයක මිල ඉහළ යාම පාලනය කරන්න පුළුවන්. මේ වෙනුවෙන් සංචිත වැය කරන්න සිදු වෙනවා.
ඩොලරයක මිල ඉහළ යාම ගැන කිසිසේත්ම හිතන්නේ නැත්නම්, මහ බැංකුවට ඕනෑම අවස්ථාවක වෙළඳපොළෙන් ඩොලර් මිල දී ගෙන සංචිත වැඩි කරගන්න පුළුවන්. මහ බැංකුව වෙළඳපොලෙන් ඩොලර් ඉවත් කර ගනිද්දී වෙළදපොළේ ඩොලර් සැපයුම සීමා වී මිල ඉහළ යනවා. මිල ඉහළ යද්දී ඉල්ලුම සීමා වෙනවා. ආනයන ආදියද සීමා වෙනවා. නමුත් සාමාන්යයෙන් මහ බැංකුව ඒ විදිහට විණිමය අනුපාතය නොතකමින් වෙළඳපොළෙන් ඩොලර් මිල දී ගන්නේ නැහැ. මහ බැංකුව විසින් බොහෝ විට කරනු දැකිය හැක්කේ සංචිත කළමනාකරණය සහ විණිමය අනුපාතය කළමනාකරණය යන දෙකම එකවර කරන එකයි.
මෙතෙක් පැහැදිලි කළ පරිදි, රටේ නිල සංචිත වැඩි වෙන්නේ මහ බැංකුව විසින් විදේශ විණිමය මිල දී ගැනීම නිසායි. නමුත් ඒ මිල දී ගන්නා විදේශ විණිමය බැංකු පද්ධතිය තුළට එන්නේ අපනයන ආදායම්, ශ්රමික ප්රේෂණ, ආයෝජන ආදී ක්රම වලින් නිසා එවැනි විදේශ විණිමය ප්රවාහ වර්ධනය වේනම් මහ බැංකුවට විණිමය අනුපාතය මත වැඩි පීඩනයක් නොයොදවා විදේශ විණිමය මිල දී ගන්න පුළුවන් වෙනවා. ඒ පදනම මත, අපගෙන් අසා තිබෙන ප්රශ්නය වලංගු ප්රශ්නයක්.
විදේශ ආයෝජන ආකර්ෂණය කරගැනීම, අපනයන වර්ධනය කර ගැනීම, නිෂ්පාදන ධාරිතාව වැඩි කර ගැනීම සහ විදේශ විණිමය උපයාගැනීමේ නව මාර්ග නිර්මාණය කර ගැනීම වැනි දේවල් හරහා රටට වැඩි වැඩියෙන් විදේශ විණිමය එන තරමට මහ බැංකුවට විණිමය අනුපාතයද කළමනාකරණය කර ගනිමින් විදේශ සංචිත වැඩි ප්රමාණයක් එකතු කරගන්න පුළුවන්. ඔය දේවල් සිදු වෙන්නේ නැත්නම්, විදේශ සංචිතද වැඩි කරගන්නා අතර ඩොලරයක මිල පහළින් තියාගන්න පුළුවන් වෙන්නේ විදේශ ණය වල උදවුවෙනුයි.
මේ අනුව, නිල විදේශ සංචිත ඉහළ යන්නේ මහ බැංකුවේ මැදිහත්වීම් මත වුවත්, මහ බැංකුව මැදිහත් වී එසේ මිල දී ගන්නා විදේශ විණිමය රටට පැමිණ තිබෙන්නේ විදේශ ණය ලෙස හෝ ඉහත ක්රම වලින් වෙන්න පුළුවන්. එකම ක්රමය විදේශ ණය විය යුතු නැහැ. නමුත් ලංකාවේ මෑත ඉතිහාසය දෙස බැලුවොත්, 2023 දක්වාම, ප්රායෝගිකව මේ එකම ක්රමය වී තිබෙන්නේ විදේශ ණය ගැනීමයි.
දැන් මේ සමඟ පළ කර තිබෙන වගුව වෙත යන්න. මෙය 2001 වර්ෂයෙන් පටන් ගත්තේ තෝරා බේරාගෙන නෙමෙයි. ලංකාව පාවෙන විදේශ විණිමය ක්රමයක් වෙත මාරු වුනේ 2001 වර්ෂයේදී. එම වර්ෂයේ සිට මේ දක්වා වර්ෂ වලදී රටේ නිල විදේශ සංචිත ප්රමාණ දෙවන තීරුවේත්, සමස්ත විදේශ සංචිත තෙවන තීරුවේත් පෙන්වා තිබෙනවා. රතු පැහැයෙන් පෙන්වා තිබෙන්නේ විදේශ සංචිත පහත වැටුණු වර්ෂයන්. අනෙකුත් වසර වලදී විදේශ සංචිත ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. බොහෝ වර්ෂ වලදී සමස්ත සංචිත ඉහළ හෝ පහළ යද්දී නිල සංචිතද ඒ ආකාරයෙන්ම වෙනස් වී තිබෙනවා.
ඉහත වගුවෙහි, 2023 වර්ෂයට පෙර විදේශ සංචිත ඉහළ ගිය ඕනෑම වර්ෂයක් සැලකුවහොත්, අදාළ වර්ෂය තුළ විදේශ සංචිත ඉහළ යාම ඉක්මවා විදේශ ණය ඉහළ ගොස් ඇති බව දකින්න පුළුවන්. එසේ නොවූ වර්ෂයක් ඇත්නම් ඒ 2005 වර්ෂය පමණයි. ඒ, එම වර්ෂයේදී රටට ගලා ආ සුනාමි ආධාර නිසා.
මේ තත්ත්වයේ පැහැදිලි, සාධනීය පරිවර්තනයක් 2024 සහ 2025 වර්ෂ වලදී දකින්න පුළුවන්. පළමුව, 2023, 2024 සහ 2025 යන එක් එක් වර්ෂ වලදී රටේ නිල විදේශ සංචිත මෙන්ම සමස්ත විදේශ සංචිතද ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. මේ වර්ෂ කිසිවක් විදේශ සංචිත අඩු වූ වර්ෂ නෙමෙයි. ඒ වගේම, එසේ විදේශ සංචිත ඉහළ ගිය පෙර වර්ෂ වලදී මෙන් නොව, මෙම වර්ෂ වලදී රටේ විදේශ ණය එම ප්රමාණ ඉක්මවා ඉහළ ගොස් නැහැ. 2023 පමණ සිට රටේ විදේශ ණය ඩොලර් බිලියන 55 ආසන්න මට්ටමක ස්ථාවරව ඇති අතර එසේ විදේශ ණය ස්ථාවරව තිබියදීම රටේ විදේශ සංචිත ක්රමයෙන් ඉහළ යමින් තිබෙනවා. මෙය ඉතා පැහැදිලි ප්රතිපත්ති හැරවුමක්.
වගුවෙහි මෙම 2026 වර්ෂය හා අදාළ දත්ත තිබෙන්නේ ජූනි මාසයේ අවසානය දක්වා පමණයි. වසරේ පළමු මාස හය තුල රටේ නිල විදේශ සංචිත වල යම් අඩු වීමක් දකින්න පුළුවන්. නමුත් මේ වන විට, එනම් ඔක්තෝබර් මාසය වන විට, රටේ නිල විදේශ සංචිත ප්රමාණය ඩොලර් මිලියන 7,086 දක්වා ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. ඒ අනුව, මෙම වර්ෂයද නිල විදේශ සංචිත ඉහළ ගිය වසරක් ලෙස සටහන් වීමට නියමිතයි.
වසරේ පළමු මාස හයක කාලය තුළ නිල විදේශ සංචිත වල යම් අඩුවක් සිදු වුවද, රටේ සමස්ත විදේශ සංචිත එම කාලය තුළද ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. 2026 ජූනි මාසය අවසානයේ වාර්තා වී ඇති සමස්ත විදේශ සංචිත ප්රමාණය ඩොලර් මිලියන 12,602ක් වන අතර මෙය ඉතිහාසයේ ඉහළම අගය විය හැකියි.
ඉහත පැහැදිලි කිරීම් වලින් මේ වන විට ගොඩ නගා ගෙන තිබෙන විදේශ සංචිතය ප්රමාණවත් බව අදහස් කෙරෙන්නේ නැහැ වගේම නැවත වරක් මූල්ය අරමුදල සමඟ ගිවිසුමක් ඇති කර ගැනීමේ අවශ්යතාවය බැහැර කෙරෙන්නේ නැහැ. නමුත් එය එසේ වන්නේ ලංකාවේ ආර්ථික ඉතිහාසය තුළ පැවති දිගුකාලීන ප්රශ්නයකින් ගොඩ යාම සඳහා තවත් කාලයක් අවශ්ය වන බැවින් මිස මේ වන විට රටේ ආර්ථිකය එම ඉතිහාසයට සාපේක්ෂව නරක තැනක තිබෙන නිසා නෙමෙයි.
අමතර කරුණක් ලෙස, වැරදි විග්රහ කිරීම් වලට හේතු විය හැකි නිසා, වගුවෙහි දත්ත පිළිබඳව තවත් පැහැදිලි කිරීමක් කළ යුතුයි. ඉහත වගුවේ දත්ත අනුව, 2020 වර්ෂයේදී විදේශ ණය වල සැලකිය යුතු අඩු වීමක් පෙන්නුම් කරනවා. මෙය මෙසේ පෙනෙන්නේ සංඛ්යාලේඛණ ඉදිරිපත් කරන ක්රමවේදයේ ප්රශ්නයක් නිසා මිස එම වර්ෂයේදී ඇත්තටම ණය අඩු වූ නිසා නෙමෙයි.
මෙම වගුව පිළියෙළ කිරීම සඳහා යොදාගත් මහ බැංකු සංඛ්යාලේඛණ වල ස්වෛරිත්ව බැඳුම්කර ණය ප්රමාණය ලෙස සලකා තිබෙන්නේ එම ණය වල තත්කාලීන වෙළඳපොළ වටිනාකමයි. 2019 අවසානයේදී මෙම ප්රමාණය ඩොලර් මිලියන 14,806ක් වූ අතර, 2020 අවසාන වන විට ඩොලර් මිලියන 7,712 දක්වා ඩොලර් බිලියන හත ඉක්මවා පහත වැටුණා. නමුත් එම වසර තුළ ඇත්තටම ආපසු ගෙවුවේ ඩොලර් බිලියනයක් පමණයි. ඉතිරි අඩු වීමට හේතුව ණය පැහැර හැරීමේ අවදානම හමුවේ වෙළඳපොළ වටිනාකම අඩු වීමයි. මෙම වෙනස සඳහා ගැලපීමක් කළහොත් 2020 අවසානයේ රටේ විදේශ ණය ප්රමාණය 2019 අවසානයේ පැවති ප්රමාණයට වඩා වැඩියි.
ඉහත හේතුව නිසා 2021 හා 2022 වසර වලදීද ණය ප්රමාණ පෙන්වන්නේ නියම ප්රමාණයට වඩා අඩුවෙනුයි. 2022 වර්ෂය අවසන් වන විට ගෙවිය යුතුව තිබුණු ස්වෛරිත්ව බැඳුම්කර ණය ප්රමාණයේ මුහුණත අගය ඩොලර් මිලියන 12,550ක් වුවත්, සංඛ්යාලේඛණ වල පෙන්වන්නේ වෙළඳපොළ වටිනාකම වූ ඩොලර් මිලියන 4,035 පමණයි. ඉන් පසු වර්ෂ වලදී වෙළදපොළ වටිනාකම නැවත ඉහළ යද්දී, ඇත්තටම ණය ඉහළ යාමක් සිදු නොවුණත්, සංඛ්යාලේඛණ වල ණය ඉහළ යාමක් සිදු වුනා. මූලාශ්රයේ ඇති සංඛ්යාලේඛණ එලෙසම ඉදිරිපත් කිරීම වඩා සුදුසු බැවින් අප මෙහි එම සංඛ්යාලේඛණ නැවත සකස් කර නැහැ.
මාතෘකාවේ ප්රශ්නය වන "සංචිත වැඩි කරගන්න කළේ මොනවාද?" වෙත ආපසු හැරුනොත්, මහ බැංකුව මැදිහත් වී වෙළඳපොළෙන් ඩොලර් මිල දී ගෙන තිබෙනවා. කරලා තියෙන්නේ ඒක. කරන්න පුළුවන් දෙයත් ඒක. ඒ ඩොලර්, අපනයන ආදායම්, ශ්රමික ප්රේෂණ, සංචාරක ඉපැයීම් ආදී ක්රම වලින් රටට ආපු ඩොලර්. අපනයන ආදායම්, ශ්රමික ප්රේෂණ, සංචාරක ඉපැයීම් තවත් වැඩි වෙනවානම් හොඳයි තමයි. ඒක ඉතාම පැහැදිලි කරුණක්. නමුත් එහෙම වැඩි වුනා කියලා අනිවාර්යයෙන්ම සංචිත වැඩි වෙන්නේ නැහැ. සංචිතද වැඩි විය හැකි වුවත්, ගොඩක් වෙලාවට වෙන්නේ තවත් ආනයන කරන්න හැකියාවක් ලැබෙන එක සහ ඩොලරයේ මිල ඉහළ යාම සීමා වෙන එක. ඒ කියන්නේ පාරිභෝගික ජනතාවගේ පැත්තෙන් අවශ්ය වන දේ. ආණ්ඩුවේ වගකීම ගැන කවුරු හෝ කතා කරනවානම් කතා කරන්න තිබෙන සන්දර්භය ඕකයි.
රටකට අවදානම් වලට මුහුණ දීම සඳහා යම් අවම විදේශ සංචිතයක් අවශ්යයි. ලංකාව සතුව තවමත් ඒ අවම විදේශ සංචිතය නැහැ. මේ විදිහටම දිගටම ගියොත්, යන වේගය අනුව, තවත් වසර හතර පහකින් හෝ හත අටකින් ඒ අවශ්ය අවම සංචිතය ගොඩ නගා ගන්න පුළුවන්. ඉන් පසුව, විදේශ අංශයේ කම්පන වලදී මූල්ය අරමුදලේ උදවු අවශ්ය වෙන්නේ නැහැ. ඒ වගේම, ඉන් පසුව දිගින් දිගටම මැදිහත් වෙමින් විදේශ සංචිතය තව තව වැඩි කරන්න අවශ්ය වෙන්නෙත් නැහැ. ඩොලර් අවශ්ය වෙන්නේ වියදම් කරන්න මිසක් ගොඩ ගහගන්න නෙමෙයි. හැබැයි ඔය ඉලක්කයට යන තුරු මූල්ය අරමුදල එක්ක ඉන්න එක වැදගත්.
Friday, November 6, 2026
විදේශ අංශයේ දිශානතිය වෙනස් වෙලාද?
මීට අවුරුදු තුනහමාරකට පමණ පෙර, රාජ්ය ණය පැහැර හැරීමකටද හේතු වූ දැවැන්ත ආර්ථික අර්බුදයක් හමුවේ, ශ්රී ලංකාව ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල සමඟ ගිවිසුමකට එළැඹුනා. එම ගිවිසුම හරහා, මේ වන විට, ශ්රී ලංකාව ආර්ථික වශයෙන් විශාල ජයග්රහණ ගණනාවක් ලබා ගෙන නැවත නැගී සිට තිබෙනවා.
- උද්ධමනය පාලනය වී තිබෙනවා
- ආර්ථිකය නැවත වර්ධනය වෙමින් තිබෙනවා
- විණිමය අනුපාතය ස්ථාවර වී තිබෙනවා
- අර්බුදයට මූලික හේතුවක් වූ රාජ්යමූල්ය කළමනාකරණය පිළිබඳ ප්රශ්න විසඳා ගෙන රටේ ණය තිරසාරත්වය නැවත ඇති කර ගැනීමට සමත් වී තිබෙනවා.
ඉහත සියලු ජයග්රහණ සුළු කොට නොතැකිය හැකි වුවත්, අර්බුදයට ප්රධාන වශයෙන් හේතු වූයේ විදේශ විණිමය ප්රශ්නයක්ය යන්න අපට කිසිසේත්ම බැහැර කරන්න බැහැ. ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල සමඟ වූ වැඩ සටහනෙහි ප්රධානම ඉලක්කය වූයේ එම වැඩ සටහන අවසන් වෙද්දී රටේ විදේශ අංශය ශක්තිමත් කර ගැනීමයි.
ඉහත වැඩ සටහනෙහි රටේ දළ නිල සංචිත ගොඩ නගා ගැනීම හා අදාළව නිශ්චිත ඉලක්ක තිබුණා. මුලින්ම සකස් කළ ඇස්තමේන්තු පහත පරිදියි.
2022 අවසානයේදී - ඩොලර් මිලියන 1,898
2023 අවසානයේදී - ඩොලර් මිලියන 4,431
2024 අවසානයේදී - ඩොලර් මිලියන 6,128
2025 අවසානයේදී - ඩොලර් මිලියන 8,520
2026 අවසානයේදී - ඩොලර් මිලියන 10,888
2027 අවසානයේදී - ඩොලර් මිලියන 14,208
2028 අවසානයේදී - ඩොලර් මිලියන 15,875
දැන් නැවත ආපසු හැරී බැලුවොත්, 2024 දක්වා, ආසන්න වශයෙන්, මේ ඉලක්ක වලට ගිහින් තිබෙනවා. නමුත් ඉන් පසුව එම තත්ත්වය වෙනස් වී තිබෙනවා. සත්ය දළ නිල සංචිත ප්රමාණ මෙසේයි.
2022 අවසානයේදී - ඩොලර් මිලියන 1,898
2023 අවසානයේදී - ඩොලර් මිලියන 4,392
2024 අවසානයේදී - ඩොලර් මිලියන 6,122
2025 අවසානයේදී - ඩොලර් මිලියන 6,538
2026 ඔක්තෝබර් අවසානයේදී - ඩොලර් මිලියන 7,086
මේ වසර අවසන් වෙන්න තවත් තිබෙන්නේ මාස දෙකක කාලයක් පමණයි. එම කාලය තුළ මූල්ය අරමුදලේ තවත් වාරිකයක් ලැබීමට නියමිතයි. පසුගිය ඔක්තෝබර් මාසය තුළ මහ බැංකුව විසින් වෙළඳපොළෙන් ඩොලර් මිලියන 191.3ක මුදලක් මිල දී ගැනීමට සමත් වී තිබෙනවා. මූල්ය අරමුදලේ වාරිකය සහ ඉදිරි මාස දෙකක කාලය තුළ මහ බැංකුව විසින් මිල දී ගැනීමට ඉඩ තිබෙන විදේශ විණිමය සැලකුවහොත්, මෙම වසර අවසන් වෙද්දී උපරිම වශයෙන් යා හැක්කේ ඩොලර් බිලියන අටක පමණ සංචිත ඉලක්කයකටයි.
එළැඹෙන වසරේදී මූල්ය අරමුදල සමඟ වන වැඩ සටහන අවසන් වෙනවා. අදාළ කාලය තුළ රටේ විදේශ සංචිත ප්රමාණයේ සැලකිය යුතු වර්ධනයක් සිදු වී ඇති බව අපට කිසිසේත්ම බැහැර කරන්න බැහැ. නමුත් වැඩ සටහනේ මුල් ඉලක්ක එක්ක බලද්දී, අවශ්ය මට්ටමට සංචිත වර්ධනය වී නැහැ කියන කරුණ වගේම වැඩ සටහන අවසන් වෙද්දී ඒ මුල් ඉලක්ක වලට යා නොහැකි බව මේ වෙද්දී පැහැදිලිව පෙනෙන්න තිබෙනවා.
මෙහෙම වුනේ ඇයි?
මතුපිටින් බැලුවොත් පෙනෙන්නේ පීලි පැනීම සිදු වී තිබෙන්නේ ආණ්ඩුව මාරු වීමෙන් පසුව බවයි. නමුත් එය සංකීර්ණ තත්ත්වයක් දෙස ඕනෑවට වඩා සරල ලෙස බැලීමක්. 2024 දක්වා වර්ෂාවසාන සංචිත ඉලක්ක වලට ගියේ වැඩ සටහන අනුව ඊට පෙර කළ යුතුව තිබුණු වැදගත් දේවල් කිහිපයක් නොකරමිනුයි. විශේෂයෙන්ම වාහන ආනයනය. ඒ නිසා, යම් හෙයකින් ආණ්ඩුව වෙනස් වුනේ නැතත්, 2025දී වාහන ආනයන සීමා ඉවත් කිරීමෙන් පසුව, අනිවාර්යයෙන්ම සංචිත එක්රැස් කර ගැනීම පසුබෑමකට ලක් වෙනවා.
ආණ්ඩුවේ හිතවතුන් විසින් කියන, ඔය වගේම ඕනෑවට වඩා සරල කරුණක් වන්නේ 2024 දක්වා සංචිත එක්රැස් කළේ ණය නොගෙවමින් සහ ආනයන සිදු නොකරමින් බවයි. නමුත් 2024 දක්වාත් ආනයන ක්රමයෙන් විවෘත කිරීමක් සිදු වුනා. විදේශ ණය වලින් කොටසක් ගෙවා ගෙන ගියා. එසේ වුවත්, මුල් සැලසුම් වලට සාපේක්ෂව ඔය දෙකේම යම් ප්රමාද වීම් සිදු වූ නිසා විදේශ විණිමය යම් ප්රමාණයක් ඉතිරි වුනා. එසේ නොවන්නට 2024 අවසානයේදී වුනත් සංචිත ඉලක්කයට යන්න වෙන්නේ නැහැ.
මූල්ය අරමුදල සමඟ එකඟ වූ වැඩ සටහනෙහි ජංගම ගිණුම් අතිරික්ත ඉලක්කයක් තිබුණේ නැහැ. ඉලක්කය වූයේ හිඟය අවම කර ගැනීමයි. මුල් ඇස්තමේන්තු පැවතුණේ පහත පරිදියි.
2022 - ඩොලර් මිලියන (-1,458)
2023 - ඩොලර් මිලියන (-1,184)
2024 - ඩොලර් මිලියන (-1,092)
2025 - ඩොලර් මිලියන (-1,077)
2026 - ඩොලර් මිලියන (-1,124)
ඉහත ඇස්තමේන්තු අපට සත්ය සංඛ්යාලේඛණ සමඟ සංසන්දනය කළ හැකියි.
2022 - ඩොලර් මිලියන (-1,449)
2023 - ඩොලර් මිලියන (+1,439)
2024 - ඩොලර් මිලියන (+1,207)
2025 - ඩොලර් මිලියන (+1,719)
2026 සැප්තැම්බර් දක්වා - ඩොලර් මිලියන (-420)
මේ අනුව අපට පැහැදිලිව පෙනෙන පරිදි, වැඩ සටහන අනුව ගියානම් ඉහත කාලය තුළ ජංගම ගිණුම හරහා ඩොලර් බිලියන හයකට ආසන්න මුදලක් රටින් එළියට යනවා. නමුත් ඇත්තටම සිදු වී තිබෙන්නේ ඩොලර් බිලියන 2.5ක් පමණ රටට එන එක. ඒ කියන්නේ වැඩ සටහනේ ඉලක්ක එක්ක බලද්දී අමතර ඩොලර් බිලියන 8.5ක් පමණ එකතු කරගෙන තිබෙනවා.
එහෙමනම්, සංචිත ඉලක්කය ඩොලර් 8.5කින් ඉක්මවා යන්නේ නැතිව ඩොලර් බිලියන තුනකින් පමණ අඩු වෙන්නේ කොහොමද?
මුල් ඇස්තමේන්තු එක්ක බලද්දී අඩු වෙලා තියෙන්නේ මූල්ය ගිණුම හරහා ලැබෙනු ඇතැයි අපේක්ෂා කළ අරමුදල්. ඒ කියන්නේ විදේශ ණය සහ විදේශ ආයෝජන. ඔය දෙකෙන්ම වෙන්නේ රටේ විදේශ බැරකම් වැඩි වෙන එක. දැන් එය සීමා වී තිබෙනවා. එය හොඳ දෙයක් මිසක් නරක දෙයක් නෙමෙයි.
විදේශ ආයෝජන කියන්නේ නරක දෙයක් කියලා මම කිසිසේත්ම කියන්නේ නැහැ. නමුත් ඕනෑම විදේශ ආයෝජනයක් රටට හොඳයි කියන එකත් එයින් අදහස් වෙන්නේ නැහැ. සාමාන්යයෙන් විදේශ ආයෝජන ලෙස මූල්ය ගිණුම හරහා රටට එන අරමුදල් ආනයන විදිහට ජංගම ගිණුම හරහා රටෙන් යනවා. ඒ නිසා, විදේශ සංචිත ඉලක්ක වලට යා නොහැකි වීමට හේතුව ආයෝජන නොපැමිණීම කියලා කියන්න අමාරුයි. පහත තිබෙන්නේ මූල්ය අරමුදල සමඟ එකඟ වූ වැඩ සටහනෙහි සඳහන් ආනයන වියදම්.
2022 - ඩොලර් මිලියන 18,291
2023 - ඩොලර් මිලියන 20,597
2024 - ඩොලර් මිලියන 21,479
2025 - ඩොලර් මිලියන 22,506
2026 - ඩොලර් මිලියන 23,794
ඉහත ඇස්තමේන්තු අපට සත්ය සංඛ්යාලේඛණ සමඟ සංසන්දනය කළ හැකියි.
2022 - ඩොලර් මිලියන 18,291
2023 - ඩොලර් මිලියන 16,811
2024 - ඩොලර් මිලියන 18,841
2025 - ඩොලර් මිලියන 21,480
2026 සැප්තැම්බර් දක්වා - ඩොලර් මිලියන 18,666
විශේෂයෙන්ම 2023 හා 2024 වසර වලදී ආනයන සීමා කර තිබීම නිසා ලැබුණු අමතර වාසිය පැහැදිලිව පෙනෙන්න ඕනෑ. එම ප්රමාණය ඩොලර් බිලියන 6.5කට ආසන්නයි. මුල් වැඩ පිළිවෙළ අනුව වාහන ආනයන වලට කලින්ම ඉඩ දුන්නානම්, ඔය විදේශ විණිමය ප්රමාණය රටේ ඉතිරි වෙන්නේ නැහැ. ඒ වගේම, 2023 හා 2024 වසර වලදී සංචිත ඉලක්ක වලට යන්න ලැබෙන්නෙත් නැහැ. 2025දී වාහන ආනයන සිදු කෙරෙද්දී වුනත්, ආනයන වියදම් තියෙන්නේ මුල් ඇස්තමේන්තු වලට වඩා ඩොලර් බිලියනයක් පමණ පහළින්. ඒ අනුව, පැහැදිලිව පෙනෙන්නේ වාහන ආනයන මුල් වැඩ පිළිවෙලට බාධාවක් වෙලා නැහැ කියන එකයි. නමුත් වඩා වැඩියෙන් ආයෝජන ආවානම්, ඒ ආපු විදේශ විනිමය නැවත ආනයන විදිහට රටෙන් එළියට යනවා.
මුල් වැඩ පිළිවෙළ අනුව, මීට වඩා විදේශ සංචිත වැඩි කරගන්න තිබුණු එකම ක්රමය, මීට වඩා වැඩියෙන් විදේශ ණය ගැනීමයි. සිදු වෙලා නැත්තේ ඒ ටික. දිගුකාලීනව බලද්දී එය නරක දෙයක් නෙමෙයි. කෙසේ වුවත්, අවසාන වශයෙන් අවශ්ය පමණ විදේශ සංචිත නැති වීමේ කෙටිකාලීන ප්රශ්නය අපිට අමතක කරන්නත් බැහැ.
ලිපිය දිගු වන නිසා විදේශ ණය ගෙවීම් පිළිබඳ සංඛ්යාලේඛණ මම මෙයට එකතු කරන්නේ නැහැ. නමුත් දැන් තිබෙන තත්ත්වය අනුව වුනත්, විදේශ ණය ගෙවාගෙන යන එකේ ලොකු ප්රශ්නයක් නැහැ. තිබෙන්නේ අවදානමක්. ඒ අවදානම නැති කරගන්න තිබෙන පහසුම සහ ප්රසස්තම ක්රමය මූල්ය අරමුදල සමඟ අලුත් වැඩ සටහනකට යන එක. එහිදී ලැබිය හැකි අරමුදල් සංචිත වලට එකතු කරගෙන ප්රයෝජනයට නොගෙන ඒ විදිහටම තියාගන්න පුළුවන්. එහෙම නැත්නම් ණය අනුමත කරගෙන අරමුදල් ලබා නොගෙන ඉන්න වුනත් පුළුවන්. එසේ කරන අතර, පසු ගිය වසර වලදී මෙන්ම ජංගම ගිණුමේ අතිරික්තයක් තියාගෙන ගියොත් ලංකාවට නැවත කවදාවත් විදේශ අංශයේ ප්රශ්නයකට මුහුණ දෙන්න වෙන්නේ නැහැ. මේ වසරේදී මෙන් බාහිර කම්පනයක් ආවොත් ජංගම ගිණුමේ අතිරික්තයක් තියාගන්න බැරි වෙයි. හරි පාරේ යනවානම්, අතරින් පතර තාවකාලිකව ඒ වගේ තත්ත්වයන් ඇති වීම දිගුකාලීන ස්ථාවරත්වයට ප්රශ්නයක් නෙමෙයි.
Thursday, November 5, 2026
අයවැය තුලනය - සැප්තැම්බර් 2026
සැප්තැම්බර් මාසය අවසන් වෙද්දීත් මධ්යම රජයේ අයවැයෙහි ආදායම් පැත්ත වියදම් පැත්තට වඩා ඉහළින් තිබෙනු දකින්න පුළුවන්. වසරේ පළමු මාස නවයේ රාජ්ය ආදායම් ලෙස රුපියල් බිලියන 4,601.6ක් එකතු වෙද්දී වියදම් කර තිබෙන්නේ එයින් රුපියල් බිලියන 4,579.3ක් පමණයි. මේ අනුව පළමු මාස නවයේ සමුච්ඡිත අයවැය අතිරික්තය රුපියල් බිලියන 22.3ක් වන අතර ප්රාථමික අයවැය අතිරික්තය රුපියල් බිලියන 1,843.9ක්.
වසරේ ඇස්තමේන්තුගත රාජ්ය ආදායමෙන් 86.8%ක්ම දැනටමත් එකතු වී තිබෙනවා. ඒ අනුව, මෙම වසරේ සත්ය රාජ්ය ආදායම ඉලක්ක ඉක්මවා යන බව ඉතාම පැහැදිලියි. එහෙත් රාජ්ය වියදම තවමත් ඇස්තමේන්තුවෙන් 60.6%ක් පමණයි. විශේෂයෙන්ම ප්රාග්ධන වියදම් ඇස්තමේන්තුවෙන් තවමත් වැය කර තිබෙන්නේ 31.6%ක් පමණයි. සාමාන්යයෙන් සිදු වන පරිදි, වසර අවසානයේදී ප්රාග්ධන වැය ඉහළ යාමෙන් පසුව, අයවැය අතිරික්තය හිඟයක් විය හැකි නමුත් එය ඒ තරම්ම විශාල හිඟයක් නොවන්නට පුළුවන්.
මෙම තත්ත්වය තුළ ඉදිරි වසර සඳහා අයවැය ඇස්තමේන්තු සකස් කිරීමේදී ආර්ථික ස්ථාවරත්වය පවත්වා ගන්නා අතරම යම් බදු සහනයක් ලබා දීමේ හෝ ඉලක්කගත ලෙස යම් තරමකින් වියදම් වැඩි කිරීමේ හැකියාවක් මේ වන විට පෙනෙන්නට තිබෙනවා. බදු සහන ලබා දෙන්නේනම් ඒ සඳහා වඩා ප්රසස්ත ක්රමය වන්නේ බදු පදනම ආරක්ෂා කර ගනිමින් බදු අනුපාතික අඩු කිරීමයි.
අපි කන හැටි ලිපා දනී...
සාමාන්යයෙන් පවුලක ආදායම්, වියදම් හා පරිභෝජනය ගැන හරියටම දන්නේ ඒ පවුලේ අයයි. "අපි කන හැටි ලිපා දනී" කියා කතාවට කියන්නේ ඒ නිසා. මේ ආදායම්, වියදම් හා පරිභෝජන රටාවන් පවුලෙන් පවුලට වෙනස් වෙනවා.
නියැදි සමීක්ෂණ මගින් රටක පවුල් ඒකක වල ආදායම් හා වියදම් වල සංඛ්යානමය ව්යාප්තිය පිළිබඳ තොරතුරු එකතු කර ගන්න පුළුවන්. ලංකාවේ පවුල් ඒකක හා අදාළව, ජන හා සංඛ්යාලේඛණ දෙපාර්තමේන්තුව විසින් වසර කිහිපයකට වරක් මෙවැනි සමීක්ෂණයක් සිදු කරනවා. රටේ සිටින දරිද්රතාවයෙන් පෙළෙන ජන ප්රතිශතය වැනි තොරතුරු ඇස්තමේන්තු කරන්නේද මේ සමීක්ෂණය ඇසුරෙනුයි.
පසුගිය 2025 වසරේදී සිදු කළ ගෘහස්ථ ආදායම් හා වියදම් සමීක්ෂණයේ මූලික ප්රතිඵල මේ වන විට ජන හා සංඛ්යාලේඛණ දෙපාර්තමේන්තුව විසින් ඉදිරිපත් කර තිබෙනවා. මෙම සමීක්ෂණය පැවැත්වුනේ වසර හයකට පසුවයි. මීට පෙර, 2016 සහ 2019 වසර වලදී මෙවැනි සමීක්ෂණ සිදු කළ අතර, ඉන් පසුව 2022 වසරේදී සමීක්ෂණයක් සිදු කිරීමට නියමිතව තිබුණත්, ආර්ථික අර්බුදය ඇතුළු තවත් හේතු නිසා මෙය 2025 දක්වා කල් ගියා.
සමීක්ෂණ ප්රතිඵල හරහා මෙවර අපට දැක ගන්නට ලැබෙන්නේ වසර හයක කාලයකට පසුව ලංකාවේ ගෘහස්ථ ආදායම් හා වියදම් ව්යාප්තිය වෙනස් වී ඇති ආකාරයයි. ඉහත වසර හයක කාලය ඇතුළත ඉතා ඉහළ උද්ධමනයකට හා ආර්ථිකයේ කඩා වැටීමකට රටේ ජනතාවට මුහුණ දීමට සිදු වූ බවද අප දන්නා කරුණක්.
සමීක්ෂණ ප්රතිඵල අනුව, 2019දී රුපියල් 63,130ක් වූ පවුල් ඒකකයක මධ්යන්ය මාසික වියදම 2025 වන විට රුපියල් 116,191 දක්වා 84%කින් ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. මෙම ඉහළ යාමට ප්රධානම හේතුව පරිභෝජනය ඉහළ යාම නොව, උද්ධමනය නිසා මිල ගණන් ඉහළ යාම බව අප කවුරුත් හොඳින්ම දන්නා කරුණක්. කෙසේ වුවද, උද්ධමනය හා ගැලපීමෙන් පසුවද, වියදම් 15%කින් ඉහළ ගොස් ඇති බව දැකිය හැකියි. මෙය පරිභෝජනය එපමණකින් ඉහළ යාමක් ලෙස සැලකිය හැකියි.
සාමාන්ය කරුණක් ලෙස උද්ධමනය හේතුවෙන් වියදම් ඉහළ යද්දී ආදායම් ඉහළ යාමක්ද බොහෝ විට සිදු වෙනවා. ඊට හේතුව එක් අයෙකුගේ වියදමක් තවත් අයෙකුගේ ආදායමක් වීමයි. 2019දී රුපියල් 76,414ක් වූ ගෘහස්ථ ඒකකයක මධ්යන්ය ආදායම 2025 වන විට රුපියල් 120,266 දක්වා 57%කින් ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. මෙම ආදායම් වර්ධනය 84%ක වියදම් වර්ධනයට වඩා බෙහෙවින්ම අඩු බව නිරීක්ෂණය කළ හැකියි. එමෙන්ම, මෙම වසර හයක කාලය තුළ උද්ධමනය නිසා සිදු වූ සමස්ත බලපෑම ඉවත් කිරීමෙන් පසුව ගෘහස්ථ ඒකකයක මධ්යන්ය ආදායමෙහි 2%ක පමණ අඩු වීමක් දැකිය හැකියි. රටක ආර්ථිකය කඩා වැටෙද්දී මෙවැනි තත්ත්වයක් ඇති වීම සාමාන්ය තත්ත්වයක්.
මේ තත්ත්වය තුළ රටේ ගෘහස්ථ ඉතිරි කිරීම් විශාල ලෙස පහත වැටී ඇති බව පෙනෙනවා. 2019දී ගෘහස්ථ ඒකකයක මධ්යන්ය ආදායමට සාපේක්ෂව වියදම 82.6%ක් පමණක් වුවත්, 2025 වන විට එම ප්රතිශතය 96.6% දක්වා ඉහළ ගොස් තිබෙනවා.
ගෘහස්ථ ඒකකයක මධ්යන්ය ආදායම ආදායම වෙනුවට මධ්යස්ථ ආදායම සැලකුවහොත්, 2019දී රුපියල් 53,333ක් වූ එම අගය 2025 වන විට රුපියල් 75,882 දක්වා 42%කින් ඉහළ යද්දී, 2019දී රුපියල් 47,544ක් වූ ගෘහස්ථ ඒකකයක මධ්යස්ථ වියදම රුපියල් 94,057 දක්වා 98%කින් ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. මෙහි දැකිය හැකි පරතරය මධ්යන්ය අගයන් අතර එම පරතරයට වඩා බෙහෙවින්ම වැඩියි. එමගින් පිළිබිඹු වන්නේ රටේ අඩු ආදායම්ලාභීන්ගේ ජීවන තත්ත්වය වඩා විශාල ලෙස ඛාදනය වී ඇති ආකාරයයි.
ඉහත සංඛ්යාති වලින් අදහස් වන්නේ රටේ මධ්යස්ථ පවුලක් 2019දී වියදම් කළේ සිය ආදායමෙන් 89.1%ක් පමණක් වුවද, 2025 වන විට එම ප්රතිශතය 124.0% දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති බවයි. මේ අඩුවෙන් කොටසක් සහනාධාර වලින් පියැවී තිබෙනවා විය හැකි වුවත්, සැලකිය යුතු කොටසක් ගෘහස්ථ ඉතිරි කිරීම් ක්ෂය වීම හා ණය ඉහළ යාම මගින් පියැවී තිබෙනවා විය යුතුයි.
දරිද්රතාවෙන් පෙළෙන ප්රතිශතය ඉහත වසර හයක කාලය තුළ 14.3% සිට 16.0% දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති අතර දරිද්රතා ආදායම් මට්ටම රුපියල් 6,966 සිට රුපියල් 16,417 දක්වා 136%කින් ඉහළ ගොස් තිබෙනවා.
Friday, October 30, 2026
උද්ධමනය 8.3% දක්වා ඉහළට!
ගෙවුණු ඔක්තෝබර් මාසයේදී කොළඹ පාරිභෝගික නිල දර්ශකය මත පදනම් වන නිල උද්ධමනය 8.3% දක්වා ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. මෙය අර්බුදයෙන් පසුව ආර්ථිකය ස්ථාවර කිරීමෙන් පසු වාර්තා වන ඉහළම අගයයි.
අපගේ පෙර සටහන් වලද සඳහන් කර ඇති පරිදි, නොවැම්බර් මාසයේදී මෙම අගය තව දුරටත් ඉහළ යා හැකි නමුත් දෙසැම්බර් මාසයේදී යම් අඩු වීමක් අපේක්ෂා කළ හැකියි. කෙසේ වුවද, ඉදිරි වසරේ මුල් අර්ධය තුළද උද්ධමනය පවතිනු ඇත්තේ මහ බැංකුවේ ඉලක්ක මට්ටම වන 5% ඉක්මවන ඉහළ තනි අංකයේ අගයකයි.
නිල උද්ධමනය ලෙස මනිනු ලබන්නේ පසුගිය වසරක කාලය තුළ කොළඹ පාරිභෝගික නිල දර්ශකයේ අගය වෙනස් වීමයි. එය ප්රතිශතයක් ලෙස ගණනය කරනවා. මේ සඳහා වසරක කාලයක සාමාන්ය මිල වැඩි වීම සලකා බලන බැවින් කිසියම් බාහිර කම්පනයක් නිසා මිල මට්ටම ඉහළ ගිය විට එම බලපෑම ඉවත් වීම සඳහාද වසරක පමණ කාලයක් ගත වෙනවා.
මේ සමඟ පළ කරන ප්රස්තාරයෙහි පෙන්වා තිබෙන්නේ පසුගිය දෙවසරක කාලය තුළ කොළඹ පාරිභෝගික මිල දර්ශකයේ වෙනස් වීමයි. මැද පෙරදිග යුද තත්ත්වයක් ඇති වී ඉන්ධන මිල ගණන් ඉහළ යාම හේතුවෙන්, මෙම වසරේ පෙබරවාරි සිට මැයි දක්වා කාලය තුළ, මුදල් සැපයුම වැඩි කිරීම හේතුවෙන් සිදුවෙන මිල මට්ටමෙහි සිදු වන සාමාන්ය වැඩිවීම ඉක්මවා යන, එකවර සිදු වන විශාල ඉහළ යාමක් සිදු වුනා. එහෙත් පසුගිය ජූනි මාසයේ සිටම මිල මට්ටම ඉහළ යමින් තිබෙන්නේ මහ බැංකුවේ ඉලක්ක මට්ටම හා සැසඳෙන වේගයකිනුයි. එබැවින් වසරක කාලයකින් පසුව සැපයුම් කම්පනයේ තාවකාලික බලපෑම ඉවත් වූ පසුව උද්ධමනය නැවතත් මහ බැංකුවේ ඉලක්ක මට්ටමට පැමිණීමට නියමිතයි.
මහ බැංකුව විසින් ඉදිරි තෙවසරක කාලය තුළද උද්ධමන ඉලක්කය 5% ලෙස පවත්වා ගැනීමට තීරණය කර තිබෙනවා. එහෙත්, සැපයුම් කම්පන තත්ත්වයකදී උද්ධමනය එම මට්ටම ඉක්මවා ඉහළ යා හැකියි.
Wednesday, October 7, 2026
දළ නිල සංචිත - සැප්තැම්බර් 2026
සැප්තැම්බර් මාසය අවසානයේදී දළ නිල විදේශ සංචිත ඩොලර් මිලියන 6,851 දක්වා පහත වැටී තිබෙනවා.
අගෝස්තු මාසයේදී මහ බැංකුව විසින් වෙළඳපොළෙන් ශුද්ධ වශයෙන් ඩොලර් මිලියන 579.0ක මුදලක් මිල දී ගෙන තිබුණු අතර, ඊට පෙර ජූලි මාසයේදී ඩොලර් මිලියන 346.6ක් මිල දී ගෙන තිබුණා. එහෙත්, ගෙවුණු සැප්තැම්බර් මාසයේදී මහ බැංකුව විසින් මිල දී ගෙන ඇති ඩොලර් මිලියන 85.0ක මුදලින් ඩොලර් මිලියන 20.8ක් විණිමය අනුපාතය ස්ථාවරව පවත්වා ගැනීමේ අරමුණින් නැවත විකුණා තිබෙනවා.
මේ අනුව, පසුගිය මාසයේ මහ බැංකුව විසින් ශුද්ධ වශයෙන් මිල දී ගෙන තිබෙන්නේ ඩොලර් මිලියන 64.2ක් පමණයි. එම ශුද්ධ මිල දී ගැනීම් ප්රමාණයට වඩා වැඩි විදේශ විණිමය ප්රමාණයක් රජයේ හා මහ බැංකුවේ විදේශ ණය ගෙවීම් වෙනුවෙන් යොදවා ඇති බව පෙනෙන්නට තිබෙනවා.
Sunday, October 4, 2026
ස්වෛරිත්ව බැඳුම්කර ණය ආපසු ගෙවිය යුත්තේ කවදාද?
මෙය පාඨකයෙකු විසින් පෞද්ගලිකව අසා ඇති ප්රශ්නයකට ලබා දෙන පොදු පිළිතුරක්. ප්රශ්නය තවත් බොහෝ දෙනෙකුගේද ප්රශ්නයක් විය හැකි නිසාත්, ප්රශ්නයට පිළිතුර පහසුවෙන් සොයා ගැනීමේ හැකියාවක් නැති නිසාත්, අවශ්ය පිළිතුර මේ අයුරින් සටහනක් ලෙස පළ කරනවා.
ඔබ දන්නා පරිදි, 2024 වර්ෂය අවසානයේදී ශ්රී ලංකා රජය විසින් ඒ වන විට නිකුත් කර තිබුණු ජාත්යන්තර ස්වෛරිත්ව බැඳුම්කර එකොළහක් ප්රතිව්යුහගත කරනු ලැබුවා. ඒ අවස්ථාවේදී තාක්ෂණිකව සිදු වූයේ අලුත් ස්වෛරිත්ව බැඳුම්කර හතක් නිකුත් කර, ඒ වන විට නිකුත් කර තිබුණු ජාත්යන්තර ස්වෛරිත්ව බැඳුම්කර එකොළහ සහ එම බැඳුම්කර වෙනුවෙන් ගෙවිය යුතුව තිබුණු නමුත් නොගෙවා පැහැර හැර තිබුණු කූපන් පොලී මුදල් වෙනුවට මෙසේ අලුතෙන් නිකුත් කළ බැඳුම්කර හතෙහි කොටස් ලබා දීමයි.
ඉහත ණය ප්රතිව්යුහගත කිරීමේ ප්රතිඵලයක් ලෙස ශ්රී ලංකා රජය විසින් මෙසේ අලුතෙන් නිකුත් කළ බැඳුම්කර කල් පිරෙද්දී අදාළ මුදල් ආපසු ගෙවිය යුතුයි. මෙම කටයුත්ත ණය ප්රතිව්යුහගත කිරීම අවසන් වූ වහාම ආරම්භ වුනා. මේ අනුව, පළමුව කල් පිරෙන බැඳුම්කරයෙහි මුල් මුදලින් 47%ක් මේ වන විටද පියවා අවසානයි. එහි ඉතිරි 53%ක කොටස 2027 සහ 2028 වසර වලදී පියවිය යුතුයි. ඉන් පසුව, 2029-2038 කාලය තුළ ඉතිරි බැඳුම්කර හය කල් පිරෙනවා.
මෙම ස්වෛරිත්ව බැඳුම්කර ණය පියැවීම සඳහා ඉදිරි එක් එක් වර්ෂය තුළ කොපමණ මුදලක් අවශ්ය වේද යන ප්රශ්නයට ආසන්නවම නිවැරදි පිළිතුරක් තිබෙන්නේ මාස කිහිපයකට පෙර පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කර ඇති වාර්තාවකයි. එහෙත්, එහි සඳහන් ගණන් වලින්ද සැබෑම තත්ත්වය නිරූපණය වන්නේ නැහැ. ඊට හේතුව රටේ නාමික දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ ඩොලර් අගය සහ ආර්ථික වර්ධන වේගය හා අදාළ මූල්ය අරමුදලේ මුල් පුරෝකථන මත පදනම්ව එහි දක්වා ඇති ගණනය කිරීම් සිදු කර තිබීමයි.
මෙම වසරේ ඉදිරි මාස කිහිපය තුළ හෝ ඉදිරි වසර තුළ රටේ ආර්ථිකයේ අනපේක්ෂිත විශාල කඩා වැටීමක් සිදු වුවහොත් හෝ ඩොලරයක මිල අනපේක්ෂිත ලෙස විශාල ලෙස ඉහළ ගියහොත් මිස නාමික දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ ඩොලර් අගය සහ ආර්ථික වර්ධන වේගය සම්බන්ධව මූල්ය අරමුදලේ මුල් පුරෝකථන නිවැරදි වීමේ ඉඩක් මේ වන විට නැහැ. ඒ නිසාම, දැනට පවතින තත්ත්වය තුළ අලුත් ස්වෛරිත්ව බැඳුම්කර හතරක් වෙනුවෙන් ගෙවිය යුතු උපරිම මුදලම ගෙවන්නට සිදු වෙනවා. මේ අනුව, ස්වෛරිත්ව බැඳුම්කර හතෙන් දෙකක් වෙනුවෙන් 17%ක අමතර ගෙවීමක්ද, තවත් දෙකක් වෙනුවෙන් 22%ක අමතර ගෙවීමක්ද සිදු කළ යුතු වෙනවා.
අපගේ පහත ඇස්තමේන්තු පිළියෙළ කර තිබෙන්නේ ඉහත පදනම මතයි.
2024: ඩොලර් මිලියන 115.3 (ගෙවා අවසන්)
2025: ඩොලර් මිලියන 329.5 (ගෙවා අවසන්)
2026: ඩොලර් මිලියන 329.5 (ගෙවා අවසන්)
2027: ඩොලර් මිලියන 329.5
2028: ඩොලර් මිලියන 543.8
2029: ඩොලර් මිලියන 726.0
2030: ඩොලර් මිලියන 726.0
2031: ඩොලර් මිලියන 921.6
2032: ඩොලර් මිලියන 921.6
2033: ඩොලර් මිලියන 966.7
2034: ඩොලර් මිලියන 855.0
2035: ඩොලර් මිලියන 855.0
2036: ඩොලර් මිලියන 1354.2
2037: ඩොලර් මිලියන 1354.7
2038: ඩොලර් මිලියන 1309.6
මෙම ගණන් ආපසු ගෙවීම විශාල ප්රශ්නයක් නොවන බව අමුතුවෙන් විස්තර කළ යුතු නැහැ. එහෙත්, එසේ වූ පමණින් නැවත වරක් මූල්ය අරමුදල සමඟ එකඟතාවක් ඇති කර ගැනීමේ වැදගත්කම අහෝසි වන්නේ නැහැ. මෙහි තිබෙන්නේ ආපසු ගෙවිය යුතු ස්වෛරිත්ව බැඳුම්කර ණය පමණයි. ගෙවිය යුතු සියලුම විදේශ ණය එකතු වූ විට එය මීට වඩා සැලකිය යුතු ණය බරක්. එම ණය පියවීම සඳහා වසරින් වසර අලුතෙන් විදේශ ණය ගන්නට සිදු වෙනවා. මූල්ය අරමුදල සමඟ තවත් එකඟතාවක් ඇති කර ගැනීම මගින් එසේ අලුතෙන් ණය ගැනීමේ පීඩනය අඩු කර ගත හැකියි.
Saturday, October 3, 2026
මහ බැංකුව උද්ධමනය පාලනය කරන්නේ කොහොමද?
මේ වෙද්දී ලංකාවේ නිල උද්ධමනය 8.0% දක්වා ඉහළ ගිහින් තියෙනවා. එයින් අදහස් වෙන්නේ 2025 සැප්තැම්බර් මාසයට සාපේක්ෂව 2026 සැප්තැම්බර් මාසය වන විට කොළඹ පාරිභෝගික මිල දර්ශකය සකස් කිරීම සඳහා යොදා ගන්නා භාණ්ඩ හා සේවා පැසේ සමස්ත මිල 8.0%කින් ඉහළ ගිහින් කියන එකයි.
උද්ධමනය හා මුදල් සැපයුම අතර සම්බන්ධයක් තියෙනවා කියන එක මේ වෙද්දී ගොඩක් අය දන්නවා. නමුත් මේ සම්බන්ධයේ ස්වභාවය ගැන විවිධ අය දන්නේ විවිධ මට්ටම් වලිනුයි. කොහොම වුනත් යම් මූලික දැනුමක් තිබෙන සැලකිය යුතු පිරිසක් ඉන්නවා.
මූලික න්යාය අනුව, ඉතාම සරලව, මුදල් සැපයුම වැඩි වෙද්දී භාණ්ඩ හා සේවා සඳහා වන ඉල්ලුම ඉහළ යනවා. ඉල්ලුම ඉහළ යද්දී, ඒ හා සමානව සැපයුම ඉහළ නොගියහොත්, මිල වැඩි වෙනවා. මුදල් සැපයුමේ විශාල වැඩිවීම් සිදු විය හැකි වුවත් සැපයුමේ එවැනි විශාල වැඩි වීම් සාමාන්යයෙන් සිදු වෙන්නේ නැහැ. ඒ නිසා මුදල් සැපයුම සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ යන හැම විටකම මෙන් උද්ධමනය ඉහළ යනවා.
කෙනෙකුට ඔය මූලික න්යාය තේරුම් ගන්න හෝ කටපාඩම් කරගන්න අමාරු නැහැ. නමුත් එහි කියැවෙන මුදල් සැපයුම හා උද්ධමනය කියන්නේ සංකල්ප දෙකක් පමණයි. ප්රායෝගිකව මේ සංකල්ප සැබෑ ලෝකයේදී දැකිය හැකි වන්නේ එම සංකල්ප මත පදනම් වූ මිනුම් ලෙසයි. පෙර කී කොළඹ පාරිභෝගික මිල දර්ශකය සකස් කිරීම සඳහා යොදා ගන්නා භාණ්ඩ හා සේවා පැසේ සමස්ත මිල ඉහළ යාම උද්ධමනය සේ සැලකීම උදාහරණයක්. නමුත් මෙය උද්ධමනය මනින එකම මිනුම නෙමෙයි.
මුදල් සැපයුම කියද්දී කෙනෙකුට මුලින්ම මතක් වෙන්නේ මුදල් නෝට්ටු හා කාසි. ලංකාවේ මුදල් නෝට්ටු හා කාසි නිකුත් කිරීමේ ඒකාධිකාරය තිබෙන්නේ මහ බැංකුව සතුවයි. ඒ නිසා, මුදල් සැපයුම කියා කියන්නේ මුදල් නෝට්ටු හා කාසි ලෙස සැලකුවහොත්, මහ බැංකුවට ඒ මුදල් සැපයුම පහසුවෙන්ම පාලනය කරන්න පුළුවන්. ඒ මගින් උද්ධමනය පාලනය කළ හැකිනම්, උද්ධමනය පාලනය කිරීම මහ බැංකුවට අසීරු කාර්යයක් වෙන්න බැහැ.
නමුත් උද්ධමනය කෙරෙහි බලපාන මුදල් සැපයුම කියා කියන්නේ මුදල් නෝට්ටු හා කාසි පමණක් නෙමෙයි. මේ වෙද්දී ඩෙබිට් කාඩ්, ක්රෙඩිට් කාඩ්, පෙරගෙවුම් කාර්ඩ්, අන්තර්ජාල ගෙවීම් ආදී විවිධ ආකාර වලින් ලංකාවේ මිනිස්සු මිල දී ගැනීම් කරනවා. ඒ මිල දී ගැනීම් වලට මුදල් නෝට්ටු හා කාසි සම්බන්ධ වෙන්නේ නැහැ. නමුත් මේ මිල දී ගැනීම් වලදීත් සිදු වෙන්නේ රටේ භාණ්ඩ හා සේවා සඳහා වන ඉල්ලුම ඉහළ යාමයි.
පෙරගෙවුම් කාර්ඩ් සඳහා කලින්ම මුදල් ගෙවිය යුතුයි. ක්රෙඩිට් කාඩ් සඳහා මුදල් ගෙවන්නේ පසුවයි. කලින් ගෙවුවත්, පසුව ගෙවුවත්, බොහෝ විට බැංකු ගිණුමක තිබෙන ශේෂයෙන් මේ ගෙවීම් කරනවා. ඩෙබිට් කාඩ් වලින් හෝ අන්තර්ජාලය හරහා ගෙවීම් කරද්දී හැම විටම ඒ සල්ලි යන්නේ බැංකු ගිණුමකින්. චෙක්පත් වලින් ගෙවීම් කරද්දී වුනත් එහෙමයි. ඒ කියන්නේ සංසරණයේ තිබෙන මුදල් නෝට්ටු හා කාසි ප්රමාණය භාණ්ඩ හා සේවා ඉල්ලුම කෙරෙහි බලපෑමක් කරනවානම්, බැංකු ගිණුම් වල තිබෙන සල්ලිත් ඒ වගේම බලපෑමක් කරනවා.
මුදල් සැපයුම මනින, පුළුල් මුදල් සැපයුම කියන මිනුමට සංසරණයේ තිබෙන මුදල් නෝට්ටු හා කාසි ප්රමාණය වගේම බැංකු ගිණුම් වල තිබෙන ශේෂයන්ද ඇතුළත්. මේ දෙවර්ගයම සල්ලි නිසා, භාණ්ඩ හා සේවා මිල දී ගන්න ඔය කොටස් දෙකම භාවිතා කරන්න පුළුවන්. ඒ නිසාම, භාණ්ඩ හා සේවා ඉල්ලුමට වගේම උද්ධමනයටත් ඔය කොටස් දෙකම බලපානවා.
පසුගිය 2025 වසර අවසානයට ගියොත්, ලංකාවේ පුළුල් මුදල් සැපයුම රුපියල් බිලියන 15,975.0ක්. නමුත් එයින් සංසරණයේ තිබෙන කාසි හා නෝට්ටු ප්රමාණය රුපියල් බිලියන 1,248.5%ක් හෙවත් 7.8%ක් පමණයි. ඉතිරි 92.2%ම බැංකු ගිණුම් වල තිබෙන සල්ලි.
කාසි හා නෝට්ටු නිකුත් කරන්නේ මහ බැංකුව කියලා අපි දන්නවනේ. ඒ නිසා, ඒ කොටස මහ බැංකුවට සෘජුවම පාලනය කරන්න පුළුවන් කියන එකත් පැහැදිලියිනේ. නමුත් ඉතිරි ලොකු කොටස මහ බැංකුවට ඒ විදිහට සෘජුව පාලනය කරන්න පුළුවන්ද?
ඔය බැංකු වල තියෙන්නේ මිනිස්සුන්ගේම සල්ලිනේ. 2025 අවසානයේදී මේ ප්රමාණය රුපියල් බිලියන 14,726.5ක්. ඒ කියන්නේ මීට සමාන කාසි හා නෝට්ටු ප්රමාණයක් බැංකු වල තියාගෙන ඉන්නවද? ඔන්න එහෙම තියාගෙන ඉන්නවානම්, මේ කොටසත් අවසාන වශයෙන් මහ බැංකුවට සෘජුවම පාලනය කරන්න පුළුවන්. නමුත් ඇත්තටම බැංකු වල තියාගෙන ඉන්න කාසි හා නෝට්ටු ප්රමාණය ඔය තැන්පතු ශේෂ එක්ක බලද්දී සොච්චමක්. 2025 අවසානයේදීනම් රුපියල් බිලියන 320.4ක් පමණයි. ඒ කියන්නේ සංසරණයේ තිබෙන කාසි හා නෝට්ටු ප්රමාණයට බැංකු වල තිබෙන කාසි හා නෝට්ටු ප්රමාණය එකතු කළත් එකතුව රුපියල් බිලියන 1,568.9ක් පමණයි. ඒ කියන්නේ පුළුල් මුදල් සැපයුමෙන් 9.8%ක් පමණයි.
බැංකු වල තිබෙන කාසි හා නෝට්ටු ප්රමාණයද ඇතුළුව මහ බැංකුව විසින් නිකුත් කර තිබෙන මුළු නෝට්ටු හා කාසි ප්රමාණයේම වටිනාකම රුපියල් 1,568.9ක් පමණක්නම්, රුපියල් බිලියන 14,726.5ක බැංකු තැන්පතු හැදුණේ කොහොමද? එයින් මහ බැංකුව විසින් නිකුත් කර ඇති කාසි හා නෝට්ටු ප්රමාණය රුපියල් බිලියන 320.4ක් පමණයි. එහෙමනම්, බැංකු වල තැන්පත් කිරීම සඳහා තවත් අමතර රුපියල් බිලියන 14,406ක මුදල් මිනිසුන්ගේ අතට ආවේ කොහෙන්ද?
මේ දැවැන්ත මුදල් ප්රමාණය මහ බැංකුව විසින් මුද්රණය කර හෝ වාත්තු කර භෞතික ස්වරූපයකින් එළියට දමපු මුදල් නෙමෙයි. වාණිජ බැංකු විසින් ණය දීමේ ක්රියාවලිය හරහා මවනු ලැබූ භෞතික ස්වරූපයක් නොමැති මුදල්!
මේ වගේ දෙයක් වෙන්නේ කොහොමද?
කෙනෙකු බැංකුවකින් ණයක් ඉල්ලා එම ණය අනුමත වුනා කියා හිතමු. දැන් මේ මුදල ඒ බැංකුව විසින් අදාළ පුද්ගලයාට කාසි හා නෝට්ටු ලෙස ලබා දිය යුතු නැහැ. කළ යුතු එකම දේ පරිගණකය හරහා අදාළ පුද්ගලයාගේ ගිණුම් ශේෂය ඉහළ දමන එක පමණයි!
ණය ලබා ගත්තේ මා විසින්නම් දැන් මගේ ගිණුමේ සල්ලි තිබෙනවා. මට ඒ සල්ලි වලින් ගෙවීම් කර භාණ්ඩ හා සේවා මිල දී ගන්න පුළුවන්. එසේ මිල දී ගැනීම් කරද්දී මගේ ගිණුමේ ශේෂය අඩු වෙනවා. භාණ්ඩ හා සේවා විකුණන පුද්ගලයාගේ ගිණුමේ ශේෂය ඉහළ යනවා. එසේ වෙනත් පුද්ගලයෙකුගේ ගිණුම් ශේෂය ඉහළ යද්දී ඒ පුද්ගලයාටත් තමන්ගේ ගිණුමේ තිබෙන ශේෂයෙන් භාණ්ඩ හා සේවා මිල දී ගන්න පුළුවන්. මේ වැඩේ වෙන්න මහ බැංකුවක් අවශ්ය නැහැ. මුදල් නෝට්ටු හා කාසි අවශ්ය වෙන්නේත් නැහැ. නමුත් බැංකු විසින් ණය සැපයුම වැඩි කරද්දී රටේ භාණ්ඩ හා සේවා සඳහා වන ඉල්ලුම ඉහළ යනවා. එය උද්ධමනයට හේතු වෙනවා.
රටේ උද්ධමනය කෙරෙහි බලපාන පුළුල් මුදල් සැපයුම ඇතුළේ මහ බැංකුව විසින් නිකුත් කරනු ලැබූ මුදල් නෝට්ටු හා කාසි ප්රමාණය 10%කටත් වඩා අඩුයි. ඉතිරි 90% වාණිජ බැංකු විසින් ණය දීමේ ක්රියාවලිය හරහා මවනු ලැබූ මුදල්. ඒ නිසා, උද්ධමනය පාලනය කිරීම සඳහා මහ බැංකුවට යම් ආකාරයකින් බැංකු වල ණය දීමේ ක්රියාවලිය පාලනය කිරීමට සිදු වෙනවා.
නූතන මහ බැංකුවක් විසින් බැංකු වල ණය දීමේ ක්රියාවලිය පාලනය කරන ප්රධානම ක්රමය පොලී අනුපාතික පාලනය කිරීමයි. මේ මගින් ණය දීමේ ක්රියාවලිය පාලනය කර වක්ර ලෙස පුළුල් මුදල් සැපයුම පාලනය කළ හැකියි.
පොලී අනුපාතික ඉහළ යද්දී ණය ලබා ගැනීම සඳහා වන ඉල්ලුම අඩු වෙනවා. පොලී අනුපාතික පහළ යද්දී එම ඉල්ලුම වැඩි වෙනවා. වාණිජ බැංකු විසින් ණය මැවීම හරහා මුදල් සැපයුම ප්රසාරණය කරන්නේ රටේ ණය ඉල්ලුම මත පදනම්ව නිසා පොලී අනුපාතික පාලනය කිරීම මගින් වාණිජ බැංකු වල ණය මැවීමේ ක්රියාවලිය පාලනය කළ හැකියි.
මහ බැංකුව පොලී අනුපාතික පාලනය කරන්නේ කොහොමද?
මහ බැංකුවේ ප්රතිපත්ති පොලී අනුපාතිකය කියන එක ගැන ගොඩක් අය අහලා ඇති. වරින් වර මහ බැංකුව විසින් මේ පොලී අනුපාතිකය අඩු වැඩි කරනවා. එහිදී වෙන්නේ කුමක්ද?
වාණිජ බැංකු විසින් ඔවුනොවුන් අතර දෛනික පදනම මත මුදල් ගනුදෙනු සිදු කරනවා. මේ ගනුදෙනු සිදුවන වෙළඳපොළ එක් දින මුදල් වෙළඳපොළ ලෙස හඳුන්වන්න පුළුවන්. මහ බැංකුව විසින් ප්රතිපත්ති පොලී අනුපාතිකය නිර්ණය කිරීමෙන් අනතුරුව මේ එක් දින මුදල් වෙළඳපොළ පොලී අනුපාතය එම ප්රතිපත්ති පොලී අනුපාතිකයට ආසන්නව තබා ගැනීම සඳහා අඛණ්ඩව මෙහෙයුම් කටයුතු සිදු කරනවා. මෙය ඩොලරයක මිල ස්ථාවරව තබා ගැනීම පිණිස මහ බැංකුව විසින් කරන මෙහෙයුම් කටයුතු වලට සමාන කරන්න පුළුවන්.
එක් දින මුදල් වෙළඳපොළ පොලී අනුපාතය මහ බැංකුවේ ප්රතිපත්ති පොලී අනුපාතිකයට වඩා වැඩිනම්, මහ බැංකුව විසින් ඊට වඩා අඩු පොලියකට ණය ලබා දෙනවා. එසේ කරන්නේ භාණ්ඩාගාර බිල්පත් ඇපයට තියාගෙන. මෙහිදී මහ බැංකුව සතු භාණ්ඩාගාර බිල්පත් ප්රමාණය ඉහළ යනවා. ලබා දෙන ණය ප්රමාණයට සමානව රටේ මුදල් සැපයුමද ඉහළ යනවා.
එක් දින මුදල් වෙළඳපොළ පොලී අනුපාතය මහ බැංකුවේ ප්රතිපත්ති පොලී අනුපාතිකයට වඩා අඩුනම්, මහ බැංකුව විසින් ඊට වඩා වැඩි පොලියකට තැන්පතු ලබා ගන්නවා. එම තැන්පතු වෙනුවෙන් ඇපකර ලෙස මහ බැංකුව සතු භාණ්ඩාගාර බිල්පත් අදාළ බැංකුවට ලබා දෙනවා. මෙහිදී මහ බැංකුව සතු භාණ්ඩාගාර බිල්පත් ප්රමාණය පහළ යනවා. ඊට සමානව රටේ මුදල් සැපයුමද පහළ යනවා.
ඉහත ක්රම දෙකමගින් මහ බැංකුවට එක් දින මුදල් වෙළඳපොළ පොලී අනුපාතය මහ බැංකුවේ ප්රතිපත්ති පොලී අනුපාතිකයට ආසන්නව සමාන මට්ටමක පවත්වා ගන්න පුළුවන්. එසේ කරද්දී මුදල් සැපයුමද අඩු වැඩි වෙනවා. නමුත් මේ මගින් රටේ මුදල් සැපයුමට ඇති වන සමස්ත බලපෑම මහ බැංකුවේ සෘජු මැදිහත්වීම නිසා ඇති වන බලපෑමට වඩා ගොඩක් වැඩියි.
එක් දින මුදල් වෙළඳපොළ පොලී අනුපාතය අඩු වැඩි වෙද්දී ඒ මත පදනම්ව වාණිජ බැංකු විසින් තමන්ගේ දිගුකාලීන තැන්පතු හා පොලී අනුපාතිකද අඩු වැඩි කරනවා. එසේ පොලී අනුපාතික වැඩි වෙද්දී, රටේ ණය ඉල්ලුම අඩු වෙනවා. තැන්පතු ඉහළ යනවා. රටේ මුදල් සැපයුම අඩු වෙනවා. එසේ නැත්නම් අවම වශයෙන් මුදල් සැපයුම වැඩි වන වේගය අඩු වෙනවා.
අනෙක් අතට, පොලී අනුපාතික අඩු වෙද්දී, රටේ ණය ඉල්ලුම ඉහළ යනවා. තැන්පතු පහළ යනවා. රටේ මුදල් සැපයුම වැඩි වෙනවා.
රටේ මුදල් සැපයුම වැඩි වෙද්දී භාණ්ඩ හා සේවා සඳහා වන ඉල්ලුම ඉහළ ගොස් මිල ගණන් ඉහළ යනවා. මුදල් සැපයුම උද්ධමනය කෙරෙහි බලපාන්නේ ඔය විදිහටයි. ඒ නිසා, පොලී අනුපාතික ඉහළ යාමට සලස්වා මුදල් සැපයුම පාලනය කිරීම මගින් මහ බැංකුවට උද්ධමනය පාලනය කළ හැකියි. නමුත් මහ බැංකුව විසින් ප්රතිපත්ති පොලී අනුපාතික වෙනස් කළ පමණින් දවසකින් දෙකකින් ඔය වැඩේ වෙන්නේ නැහැ. දැනෙන බලපෑමක් වෙන්න මාස ගණනාවක්, බොහෝ විට වසරකට වඩා වැඩි කාලයක් ගත වෙනවා.
රටේ පොලී අනුපාතික මත බලපෑමක් කළ හැක්කේ මහ බැංකුවට පමණක් නෙමෙයි. රජයේ අයවැය හිඟය පොලී අනුපාතික කෙරෙහි සෘජු හා විශාල බලපෑමක් සිදු කරනවා. අයවැය හිඟය ඉහළ යන තරමට රජයේ ණය ඉල්ලුම ඉහළ යනවා. ඊට අනුපාතිකව ණය සැපයුම ඉහළ ගියේ නැත්නම් පොලී අනුපාතික ඉහළ යනවා. ඒ මගින් පෞද්ගලික අංශයේ ණය ඉල්ලුම සීමා කෙරෙනවා. මෙය ඕනෑවට වඩා දුර ගියහොත් රටේ ආර්ථික වර්ධනය කෙරෙහි අහිතකර ලෙස බලපානවා.
රජයේ අයවැය හිඟය ඉහළ මට්ටමක පවතිද්දී, පෞද්ගලික අංශයේ ණය ඉල්ලුමද අවශ්ය පමණ මට්ටමක තියා ගන්නනම්, මුදල් සැපයුම සැලකිය යුතු ලෙස ප්රසාරණය වීමට ඉඩ හරින්න වෙනවා. එය ඒ මොහොතේ ප්රශ්නයක් නොවුනත්, පසුව හෝ උද්ධමනය ලෙස මතු වෙනවා. එවිට මහ බැංකුවට උද්ධමනය පාලනය කිරීම සඳහා පොලී අනුපාතික ඉහළ දමන්නට සිදු වෙනවා. පොලී අනුපාතික ඉහළ යද්දී පෞද්ගලික අංශයේ ණය ඉල්ලුම පාලනය වී මුදල් සැපයුම සීමා වෙනවා.
නමුත් පෞද්ගලික අංශය මෙන් රජය පොලී අනුපාතික වලට සංවේදී නැහැ. රජයේ ණය ඉල්ලුම තීරණය වන්නේ අයවැය හිඟය මතයි. එය බොහෝ විට දේශපාලනික ලෙස තීරණය වන දෙයක්. ඒ නිසා, පෞද්ගලික අංශයේ ණය ඉල්ලුම සීමා වෙද්දී වුවද රජයේ ණය ඉල්ලුම හේතුවෙන් මුදල් සැපයුම දිගින් දිගටම ප්රසාරණය වෙන්න පුළුවන්. පොලී අනුපාතික අවශ්ය පමණ ඉහළින් පවත්වා ගැනීම සඳහා අවශ්ය ස්වාධීනත්වය මහ බැංකුව සතු නොවේනම්, මේ තත්ත්වය වඩාත් දරුණු වෙන්න පුළුවන්.
රජයට හෝ පෞද්ගලික අංශයට ලබා දෙන ණය කියා කියන්නේ බැංකු වල වත්කම්. මේ කොටස් දෙකම පොදුවේ බැංකු වල දේශීය වත්කම් ලෙස හැඳින්වෙනවා. ලංකාවේ බැංකු වල දේශීය වත්කම් ප්රමාණය සාමාන්යයෙන් පුළුල් මුදල් සැපයුමටත් වඩා වැඩියි. පුළුල් මුදල් සැපයුම ලෙස අර්ථ දක්වන්නේ බැංකු සතු ගනුදෙනුකරුවන්ගේ තැන්පතු මුදල් ප්රමාණය සහ මහ බැංකුව විසින් නිකුත් කරනු ලැබ සංසරණයේ තිබෙන මුදල් වල එකතුවටයි. ගනුදෙනුකරුවන්ගේ තැන්පතු වලට අමතරව බැංකු විසින් ඔවුන්ගේ කොටස්හිමියන්ගේ ප්රාග්ධනය සහ කාලයක් තිස්සේ එකතු කරගත් ලාබද වත්කම් ගොඩ නගා ගැනීම වෙනුවෙන් යෙදවීම ඊට හේතුවයි.
උදාහරණයක් ලෙස, 2025 වර්ෂය අවසන් වෙද්දී පුළුල් මුදල් සැපයුම රුපියල් බිලියන 15,975ක් වුවත්. බැංකු සතු වූ දේශීය වත්කම් ප්රමාණය රුපියල් බිලියන 19,017ක්. එයින් රුපියල් බිලියන 8,285ක් බැංකු විසින් මධ්යම රජයට ලබා දී තිබුණු ණය. තවත් රුපියල් බිලියන 520ක් රාජ්ය සංස්ථා වලට ලබා දී තිබුණු ණය. ඉතිරි රුපියල් බිලියන 10,212 පෞද්ගලික අංශයට ලබා දී තිබුණු ණය.
පසුගිය ජූලි මාසය අවසන් වන විට පුළුල් මුදල් සැපයුම රුපියල් බිලියන 17,044ක්. බැංකු සතු වූ දේශීය වත්කම් ප්රමාණය රුපියල් බිලියන 19,771ක්. එයින් රුපියල් බිලියන 7,884ක් මධ්යම රජයට ලබා දී තිබුණු ණය. ඉතිරි රුපියල් බිලියන 11,937 රාජ්ය සංස්ථා වලට ලබා දී තිබුණු ණයද ඇතුළු අනෙකුත් දේශීය ණය.
මේ සමඟ පළ කරන රූප සටහනෙහි පෙන්වා දී තිබෙන්නේ පසුගිය දශකයකට වැඩි කාලය තුළ පුළුල් මුදල් සැපයුම කෙරෙහි දේශීය ණය වල ප්රධාන සංරචක දෙකෙන් සිදු වූ බලපෑම. මෙහි පැහැදිලි ලෙස හඳුනාගත හැකි අදියර කිහිපයක් තිබෙනවා.
2015 ජනවාරි සිට 2019 දෙසැම්බර් දක්වා කාලය: මෙම කාලයේදී බැංකු පද්ධතියෙන් ලබාගත් මධ්යම රජයේ ණය ප්රමාණය රුපියල් බිලියන 1,238කින් වැඩි වූ අතර, අනෙකුත් දේශීය ණය රුපියල් බිලියන 3,367කින් වැඩි වුනා. රාජ්යමූල්ය කළමනාකරණය සාපේක්ෂව හොඳ මට්ටමක පැවති මෙම කාලයේදී මුදල් සැපයුම ප්රසාරණය වීමට බොහෝ දුරට දායක වූයේ පෞද්ගලික අංශයයි. පෞද්ගලික අංශයට රාජ්ය අංශය විශාල බරක් වූයේ නැහැ. උද්ධමනය ප්රශ්නකාරී මට්ටමකට යන තරමට සමස්ත ණය ඉල්ලුම වර්ධනය වූයේද නැහැ.
2019 දෙසැම්බර් සිට 2022 මැයි දක්වා කාලය: මෙම කාලයේදී බැංකු පද්ධතියෙන් ලබාගත් මධ්යම රජයේ ණය ප්රමාණය රුපියල් බිලියන 3,727කින් වැඩි වූ අතර, අනෙකුත් දේශීය ණයද රුපියල් බිලියන 2,890කින් වැඩි වුනා. රාජ්යමූල්ය කළමනාකරණය ඉතාමත්ම අයහපත් මට්ටමක පැවති මෙම කාලයේදී මුදල් සැපයුම ප්රසාරණය වීමට බොහෝ දුරට දායක වූයේ රාජ්ය අංශයයි. රාජ්ය අංශයේ ණය ඉල්ලුමට අනුරූපව මුදල් සැපයුමද ප්රසාරණය වූ බැවින් පෞද්ගලික අංශයට රාජ්ය අංශය විශාල බරක් වූයේ නැහැ. එහෙත්, මේ අයුරින් රාජ්ය අංශයේ මෙන්ම පෞද්ගලික අංශයේද ණය ඉල්ලුම ඉහළ යාම නිසා මුදල් සැපයුම විශාල ලෙස ප්රසාරණය වී උද්ධමනය වාර්තාගත මට්ටමක් දක්වා වැඩි වුනා.
2022 මැයි සිට 2023 ජූලි දක්වා කාලය: මෙම කාලයේදී බැංකු පද්ධතියෙන් ලබාගත් මධ්යම රජයේ ණය ප්රමාණය රුපියල් බිලියන 2,027කින් වැඩි වූ නමුත් අනෙකුත් දේශීය ණය රුපියල් බිලියන 1,315කින් අඩු වුනා. මීට හේතුව වූයේ පැවති අධික උද්ධමනය පාලනය කිරීම සඳහා පොලී අනුපාතික ඉතා ඉහළ මට්ටමක පවත්වා ගැනීමට සිදු වීමයි. අපේක්ෂිත පරිදිම උද්ධමනය පාලනය වුනා.
පෙර විස්තර කළ පරිදි, පොලී අනුපාතික වලට ප්රතිචාර දක්වන්නේ පෞද්ගලික අංශයයි. රාජ්ය අංශයේ ණය ඉල්ලුම අඩු කර ගැනීම සඳහා දේශපාලනික මැදිහත්වීමක් අවශ්ය වෙනවා. එම මැදිහත්වීම මෙම කාලයේදී සිදු වුවද, අවශ්ය ප්රතිඵල ලබා ගැනීම සඳහා වසරකට වඩා වැඩි කාලයක් ගත වුනා. එම අතරමැදි කාලයේදී අධික පොලී අනුපාතික හේතුවෙන් රාජ්ය අංශයේ ණය තව දුරටත් ඉහළ ගියා. එහෙත්, බදු වැඩි කිරීමේ ප්රතිඵලයක් ලෙස රාජ්ය ආදායම් ඉහළ ගොස් ප්රාථමික අයවැය ගිණුම ශක්තිමත් වීමෙන් පසුව, රාජ්ය අංශයෙන් මුදල් සැපයුම මත සිදු වූ බලපෑම මුළුමනින්ම නැවතුනා.
2023 ජූලි සිට 2025 ජූලි දක්වා කාලය: මෙම කාලයේදී බැංකු පද්ධතියෙන් ලබාගත් මධ්යම රජයේ ණය ප්රමාණය රුපියල් බිලියන 715කින් අඩු වී ඇති අතර අනෙකුත් දේශීය ණය රුපියල් බිලියන 3,747කින් ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසුව සිදු කළ රාජ්යමූල්ය ප්රතිසංස්කරණ හේතුවෙන් මේ වන විට මුදල් සැපයුම ප්රසාරණය කිරීම සඳහා මධ්යම රජය දායක වන්නේ නැහැ. ඒ නිසා, උද්ධමනය පාලනය කර ගනිමින්, පෞද්ගලික අංශයේ ණය වර්ධනය සැලකිය යුතු මට්ටමක පවත්වා ගැනීමට හැකි තත්ත්වයක් ඇති වී තිබෙනවා. දැන් ඉතිරි වී තිබෙන ප්රශ්නය අවශ්ය පමණ හා හැකි පමණ ආර්ථිකය වර්ධනය කර ගැනීම පිණිස පෞද්ගලික අංශයේ ණය වර්ධනය මේ මට්ටමේම පවත්වා ගත යුතුද යන්නයි.
පසුගිය දශක ගණනාවක් පුරාම ලංකාවේ සාපේක්ෂව ඉහළ උද්ධමනය සඳහා දායක වූයේ රාජ්ය අංශයයි. එහෙත් මේ වන විට එම තත්ත්වය මුළුමනින්ම කණපිට හැරී තිබෙනවා. රටේ මුදල් සැපයුම භාණ්ඩ හා සේවා සැපයුම හා අනුරූපව ඉහළ යාම උද්ධමනයට හේතුවක් වන්නේ නැහැ. 2%ක උද්ධමනයක් ඉලක්ක කරනවා යන්නෙන් අදහස් වන්නේ යම් හෙයකින් ආර්ථික වර්ධන වේගය අපේක්ෂිත මට්ටමට වඩා 2%කින් ඉහළ ගියද ඒ සඳහා ප්රමාණවත් තරමින් මුදල් සැපයුම වර්ධනය වීමට ඉඩ හැර ඇති බවයි.
ලංකාව වැනි සංවර්ධනය වන රටක ආර්ථිකය කිසියම් වසරකදී අපේක්ෂිත අගය ඉක්මවා අමතර 2%කින් වර්ධනය විය හැකියි. එහෙත් මේ වෙනස 5%ක් තරම් ඉහළ අගයක් වීමේ ඉඩක් නැහැ. ඒ නිසාම, 5%ක උද්ධමන ඉලක්කයක් ලංකාවට අනිවාර්යයෙන්ම අවශ්ය වන්නේ නැහැ. ඊට වඩා අඩු 3%ක පමණ ඉලක්කයක් මේ සඳහා ප්රමාණවත්.
අඩු උද්ධමන ඉලක්කයක් පවත්වා ගැනීම සඳහා ආර්ථික අර්බුදයට පෙර පැවති බාධාව වූයේ ඒ සඳහා අවශ්ය සහයෝගය රාජ්ය අංශයෙන් නොලැබීමයි. එහෙත් මේ වන විට එම තත්ත්වය වෙනස් වී තිබෙනවා. දැනට පවතින තත්ත්වයන් තුළ 5%ක් වැනි උද්ධමන ඉලක්කයක වාසිය ප්රධාන වශයෙන්ම ලැබෙන්නේ අතරමැදි මූල්ය සේවා සපයන්නන්ටයි.
ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසුව, පෞද්ගලික අංශයේ ණය වර්ධනයෙහි පැවති සාමාන්ය ප්රවණතාවට බාධා සිදු කෙරුණා. ඒ මත පදනම්ව, පසුගිය තෙවසරක කාලය තුල සිදු වූ ඉහළ ණය වර්ධනය සාධාරණීකරණය කළ හැකියි. එහෙත් මේ වන විට එසේ සිදු වූ අවාසියද ඉක්මවමින් ණය ප්රමාණය වර්ධනය වී තිබෙනවා.
මෙම තත්ත්වය තුළ 5% උද්ධමන ඉලක්කය ඉදිරි තෙවසරක කාලය තුළද එලෙසම පවත්වා ගැනීමේ උපාය මාර්ගික අරමුණ තේරුම් ගැනීමට අපහසු නැහැ. මේ මගින් මුදල් සැපයුමේ ප්රසාරණය වීමේ වාසිය බදු ලෙස රජයට එකතු කර ගත හැකියි.
Friday, October 2, 2026
ජංගම ගිණුම - අගෝස්තු 2026
මාස හතරකට පසුව, 2026 අගෝස්තු මාසයේදී විදේශ අංශයේ ජංගම ගිණුමෙහි නැවතත් අතිරික්තයක් දැකිය හැකිව තිබෙනවා. එය ඩොලර් මිලියන 133.4ක්. මේ අනුව, මෙම වසරේ පළමු මාස අටේ සමුච්ඡිත ජංගම ගිණුම් හිඟය ඩොලර් මිලියන 290.6 දක්වා පහත වැටී තිබෙනවා.
අගෝස්තු මාසයේදී මහ බැංකුව විසින් වෙළඳපොළෙන් ශුද්ධ වශයෙන් ඩොලර් මිලියන 579.0ක මුදලක් මිල දී ගෙන තිබුණු අතර, ඊට පෙර ජූලි මාසයේදී ඩොලර් මිලියන 346.6ක් මිල දී ගෙන තිබුණා. එහෙත්, ගෙවුණු සැප්තැම්බර් මාසයේදී මහ බැංකුව විසින් මිල දී ගෙන ඇති ඩොලර් මිලියන 85.0ක මුදලින් ඩොලර් මිලියන 20.8ක් විණිමය අනුපාතය ස්ථාවරව පවත්වා ගැනීමේ අරමුණින් නැවත විකුණා තිබෙනවා. මේ අනුව, පසුගිය මාසයේ මහ බැංකුව විසින් ශුද්ධ වශයෙන් මිල දී ගෙන තිබෙන්නේ ඩොලර් මිලියන 64.2ක් පමණයි.
ඉහත තත්ත්වය අනුව, සැප්තැම්බර් මාසය තුළ නිල විදේශ සංචිත ප්රමාණයේ ලොකු ප්රගතියක් සිදු වී නොතිබෙන්න පුළුවන්.
පසුගිය මාසය තුළ විදේශිකයින් විසින් ශුද්ධ වශයෙන් රාජ්ය සුරැකුම්පත් විකුණා මුදල් ආපසු රැගෙන ගොස් ඇති ආකාරයද නිරීක්ෂණය වෙනවා. ඇමරිකාවේ පොලී අනුපාතික සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ යාමද මීට හේතු වූවා විය හැකියි.
පසුගිය 2025 වසරේ පළමු මාස අටක කාලය තුළ ඩොලර් මිලියන 2,047.0ක ජංගම ගිණුම් අතිරික්තයක් වාර්තා වී තිබුණා. එවැනි මට්ටමක වූ ජංගම ගිණුම් ශේෂය ඩොලර් මිලියන 290.6ක හිඟයක් දක්වා පහත වැටීමට ප්රධාන ලෙසම දායක වී තිබෙන්නේ මෙම වසරේ ආනයන වියදම් විශාල ලෙස ඉහළ යාමයි.
පසුගියේ වසරේ පළමු මාස අටේදී ඩොලර් මිලියන 13,340.9ක් වූ ආනයන වියදම ඩොලර් මිලියන 16,557.1 දක්වා ඩොලර් මිලියන 3,216.2කින් ඉහළ යද්දී අපනයන ආදායම් ඉහළ ගොස් තිබෙන්නේ ඩොලර් මිලියන 300.3කින් පමණයි. මේ අනුව, වෙළඳ හිඟය ඩොලර් මිලියන 4,264.2 සිට ඩොලර් මිලියන 7,180.2 දක්වා 68.4%කින් ඉහළ ගොස් තිබෙනවා.
ඩොලර් බිලියන තුනකට ආසන්න ඉහත වැඩි වීමෙන් ඩොලර් ඩොලර් බිලියන 1.5කට පමණ දායක වී තිබෙන්නේ ඉන්ධන වියදම් ඉහළ යාම වුවත්, වාහන ඇතුළු අනෙකුත් ආනයන වියදම් ඉහළ යාමද ඊට ආසන්න දායකත්වයක් සපයා තිබෙනවා. කෙසේ වුවද, අගෝස්තු මාසයේදී වාහන ආනයන වියදම් වල කැපී පෙනෙන අඩු වීමක් දකින්න පුළුවන්.
රටේ මුදල් සැපයුම වේගයෙන් ප්රසාරණය වෙද්දී, ඩොලරයක මිල සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ නොයන්නේනම්, ආනයන ඉල්ලුම ඉහළ යනවා. රාජ්ය අංශය විසින් දැඩි රාජ්යමූල්ය කළමනාකරණයක් පවත්වා ගනිමින් රටේ මුදල් සැපයුම ප්රසාරණය කිරීම සඳහා දායක නොවන තත්ත්වයක් තුළ මහ බැංකුව විසින් 5%ක උද්ධමන ඉලක්කයක් හඹා යමින් මුදල් සැපයුම ප්රසාරණය වීමට ඉඩ හරිද්දී බැංකු වලින් පෞද්ගලික අංශයට ලබා දෙන ණය ඉතා සීඝ්ර ලෙස ඉහළ යාමක් සිදු වෙනවා.
ජූනි මාසයෙන් අවසන් වූ වසරක කාලය තුළ දේශීය බැංකු ඒකක වලින් පෞද්ගලික අංශයට ලබා දී ඇති ණය ප්රමාණය 29.6%කින් වර්ධනය වී තිබෙනවා. ජූලි මාසය අවසානයේදීද, එම වර්ධන වේගය 28.5%ක් තරම් ඉහළ මට්ටමක්. පොලී අනුපාතික සාපේක්ෂව අඩු මට්ටමක පැවතීම මීට හේතුවයි.
ප්රමාණාත්මකව 2026 ජූලි මාසයෙන් අවසන් වූ වසරක කාලය තුළ දේශීය බැංකු ඒකක වලින් පෞද්ගලික අංශයට ලබා දී ඇති ණය ප්රමාණය රුපියල් බිලියන 2,411කින් ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. එයින් අදහස් වන්නේ මෙම වැඩිවීම මගින් භාණ්ඩ හා සේවා සඳහා වන පෞද්ගලික අංශයේ ඉල්ලුමද විශාල ලෙස ඉහළ දැමෙන බවයි. එහෙත්, ඉල්ලුමේ එවැනි විශාල ඉහළ යාමක් මුළුමනින්ම සැපිරීමේ ධාරිතාවක් රටේ ආර්ථිකය තුළ නොමැති බැවින් අවසාන වශයෙන් සිදු වන්නේ ආනයන ඉල්ලුම විශාල ලෙස ඉහළ යාමයි.
මහ බැංකුව විසින් ඉදිරි වසර තුනක කාලය තුළද 5%ක උද්ධමන ඉලක්කයක් හඹා යන බව නිල වශයෙන් නිවේදනය කර තිබෙනවා.
Thursday, October 1, 2026
ලංකාවේ ජනගහණය - 2026
මෙම වසරේ මැද (ජූනි 30) දක්වා වූ වසරක කාලය තුළ ශ්රී ලංකාවේ ජනගහණය 22,204කින් ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. මෙවැනි සුළු වර්ධනයක් දැකිය හැක්කේ එක දිගට වසර තුනක්ම ජනගහණය අඩු වීමෙන් පසුවයි. මේ අනුව, 2026 ජූනි 30 වන විට ශ්රී ලංකාවේ ජනගහණය ආසන්න වශයෙන් 21,778,000ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කර තිබෙනවා.
මෙතෙක් ශ්රී ලංකාවේ වැඩිම ජනගහණයක් වාර්තා වී ඇත්තේ 2022 වසරේදීයි. එම වසරේ ජූනි 30 දින වන විට ශ්රී ලංකාවේ ජනගහණය ආසන්න වශයෙන් 22,181,000ක්ව පැවතුණා. එහෙත්, ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසුව ශ්රී ලාංකිකයින් විශාල ලෙස රට හැර යාමට පෙළඹීම හේතුවෙන් ඉන් පසු තෙවසර තුළ රටේ ජනගහණය ක්රමයෙන් අඩු වන ආකාරය දැකිය හැකිව තිබුණා.
දෙදහස් විසි දෙක (2022) වර්ෂයේ මැද සිට වසරක කාලය තුළ ශුද්ධ වශයෙන් ශ්රී ලාංකිකයින් 222,715 දෙනෙකු රට හැර යාම නිසා, එම වසරක කාලය තුළ රටේ ජනගහණය 144,395කින් අඩු වුනා. ඊළඟ වසරක කාලය තුළ තවත් ශ්රී ලාංකිකයින් 176,932 දෙනෙකු ශුද්ධ වශයෙන් රට හැර ගොස් තිබුණු අතර රටේ ජනගහණය තවත් 120,555කින් පහත වැටුණා. මෙම ප්රවණතාව 2024-2025 අතර කාලයේද දැකිය හැකිව තිබුණා.
රට හැර යන ප්රමාණය පහත වැටීම පසුගිය වසරක කාලය තුළ ජනගහණය සුළු වශයෙන් ඉහළ යාමට හේතු වී තිබෙනවා. 2026 ජූනි 30 දක්වා වූ වසරක කාලය තුළ ශුද්ධ වශයෙන් රට හැර ගොස් තිබෙන්නේ 23,736 දෙනෙකු පමණයි. එම කාලය තුළ උපත් 215,366ක් සිදු වීම හා මරණ ප්රමාණය 169,426කට සීමා වීම නිසා ශුද්ධ වශයෙන් 45,940ක ස්වභාවික ජනගහණ වර්ධනයක් සිදු වී තිබෙනවා. වසර තුළ රට හැර ගොස් ඇත්තේ ඊට අඩු ප්රමාණයක් බැවින්, ජනගහණයේ 22,204ක ශුද්ධ වර්ධනයක් දැකිය හැකියි.
Wednesday, September 30, 2026
උද්ධමනය - සැප්තැම්බර් 2026
ගෙවුණු සැප්තැම්බර් මාසයේදී කොළඹ පාරිභෝගික මිල දර්ශකය මත පදනම් වන නිල උද්ධමනය, තව දුරටත් ඉහළ නොගොස්, පෙර මාසයේදී පැවති 8% මට්ටමේම නැවතී තිබෙනවා. ආහාර උද්ධමනය 8.5% සිට 8.7% දක්වා සුළු වශයෙන් ඉහළ ගොස් ඇති අතර ආහාර නොවන උද්ධමනය 7.7% මට්ටමේම රැඳී තිබෙනවා.
Monday, September 28, 2026
අගෝස්තු අවසානයේදී රාජ්යමූල්ය තත්ත්වය
අගෝස්තු මාසය අවසන් වෙද්දී අයවැය ශේෂය නැවතත් (යාන්තමින් වුවත්) ධන අතට හැරී තිබෙනවා. 2026 වසරේ පළමු මාස අටක කාලය ඇතුළත එකතු කරගෙන තිබෙන සමස්ත රාජ්ය ආදායම රුපියල් බිලියන 4,002ක් වන අතර සමස්ත වියදම රුපියල් බිලියන 3,967කට සීමා වී තිබෙනවා. මේ අනුව, රුපියල් බිලියන 35ක සමස්ත අයවැය අතිරික්තයක් වාර්තා වී තිබෙනවා.
වසරේ අවසන් මාසයේදී සැලකිය යුතු වියදම් ඉහළ යාමක් සාමාන්යයෙන් සිදු වන බැවින් මෙම අතරමැදි තත්ත්වයෙන් වසරේ සමස්ත තත්ත්වය නිරූපණය වන්නේ නැතත්, මේ දක්වා අයවැය අතිරික්තයක් වාර්තා වී තිබීමෙන් පෙනී යන්නේ වසර අවසන් වෙද්දී අයවැය හිඟයක් වාර්තා විය හැකි වුවද, එම හිඟය සැලකිය යුතු අඩු මට්ටමක පවතිනු ඇති බවයි.
ඉහත සඳහන් සමස්ත රාජ්ය වියදමෙන් රුපියල් බිලියන 1,610ක්ම පොලී වියදම් වන අතර එම පොලී වියදම් ඉවත් කළ විට රුපියල් බිලියන 1,645ක ප්රාථමික අයවැය අතිරික්තයක් දකින්න පුළුවන්. පොලී වියදම් නොවන අනෙකුත් පුනරාවර්තන වියදම් වෙනුවෙන් රුපියල් බිලියන 1,921ක් වැය වී ඇති අතර ප්රාග්ධන වියදම් වෙනුවෙන් රුපියල් බිලියන 436ක් මේ වන විට වැය කර තිබෙනවා.
වසරේ පළමු මාස අටක කාලය තුළ එකතු වී ඇති බදු ආදායම රුපියල් බිලියන 3,684ක් වන අතර එම මුදල වසරේ ඇස්තමේන්තුගත බදු ආදායමෙන් 75.0%කට සමානයි. ආදායම් බදු දෙපාර්තමේන්තුව විසින් වාර්ෂික ඇස්තමේන්තුවෙන් 71.9%ක් එකතු කරගෙන ඇති අතර රේගුව විසින් ඇස්තමේන්තුවෙන් 78.3%ක් මේ වන විට එකතු කරගෙන තිබෙනවා. සුරාබදු දෙපාර්තුමේන්තුව විසින්ද සිය ඉලක්කයෙන් 74.5%ක් දක්වා දැනටමත් ගමන් කර තිබෙනවා.
Friday, September 25, 2026
උද්ධමන ඉලක්කය වෙනස් වෙයිද?
දැනට පෙනෙන විදිහට ඉදිරි වසර තුනක කාලය සඳහා වන උද්ධමන ඉලක්කයද 5% ලෙසම පැවතීමට ඉඩ තිබෙනවා. ඇතැම් විට ඉදිරි මුදල් ප්රතිපත්ති විවරණයෙන් පසුව මේ පිළිබඳව නිවේදනය කෙරෙන්න පුළුවන්.
Tuesday, September 22, 2026
ලංකාවේ ණය ශ්රේණිය ඉහළ යයි!
ෆිච් රේටිං ආයතනය විසින් ලංකාවේ ණය ශ්රේණිය CCC+ මට්ටමේ සිට B- මට්ටම දක්වා ඉහළ දමා තිබෙනවා. මේ අනුව, ලංකාවට නැවතත් ජාත්යන්තර ණය වෙළඳපොළ වෙත පිවිසීම සඳහා වන ඉඩකඩ ක්රමක්රමයෙන් ඉහළ යමින් තිබෙනවා.
මෙම තීරණය සඳහා ප්රධාන වශයෙන්ම දායක වී තිබෙන්නේ රාජ්ය වියදම් සීමා කරගන්නා අතර, බදු ආදායම් ඉහළ දමා ගනිමින් සැලකිය යුතු ප්රාථමික අයවැය අතිරික්තයක් පවත්වා ගැනීම සහ ඒ අතරම විදේශ සංචිතද යම් තරමකට ශක්තිමත් කර ගැනීමයි. කෙසේ වුවද, B කාණ්ඩයේ රට වලට සාපේක්ෂව ලංකාව තවමත් බොහෝ පසුපසින් සිටින බවද ෆිච් රේටිං ආයතනය විසින් අවධාරණය කර තිබෙනවා.
- පසු ගිය වසරේදී 96.7%ක් වූ රාජ්ය ණය/ දදේනි අනුපාතය මෙම වසරේදී 92.9% දක්වා පහත වැටීමට නියමිතව ඇතත් B කාණ්ඩයේ රට වල මධ්යස්ථ අගය වන 54.7%ට සාපේක්ෂව මෙම අනුපාතය තවමත් ඉතා ඉහළ අනුපාතයක්. එම මට්ටමට රාජ්ය ණය/ දදේනි අනුපාතය අඩු කරගැනීම සඳහා වසර ගණනාවක කැපවීමක් අවශ්ය වෙනවා.
- පොලී වියදම් සහ රාජ්ය ආදායම් අතර අනුපාතය මේ වන විට 76.3% සිට 45.6% දක්වා අඩු වී ඇති අතර මෙම වසරේදී 41.0% දක්වා අඩු වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරෙනවා. එහෙත් B කාණ්ඩයේ රට වල මධ්යස්ථ අගය වන 12.7%ට සාපේක්ෂව මෙම අගය තුන් ගුණයකටත් වඩා වැඩියි.
- එක දිගට වසර තුනක් අතිරික්තයන් පෙන්වූ ජංගම ගිණුම ඇමරිකා ඉරාන ගැටුමේ ප්රතිඵලයක් ලෙස මෙම වසරේදී හිඟයක් විය හැකි බව පෙනෙන්නට තිබෙනවා. එහෙත්, 2027 සිට නැවතත් ජංගම ගිණුම තුලනය වීමේ ඉඩකඩ පෙනෙන්නට තිබෙනවා.
- මූල්ය අරමුදල සහ අනෙකුත් බහුපාර්ශ්වික ආයතන වලින් ලැබෙන මූල්ය සහාය නිසා කෙටිකාලීන විදේශ මූල්යකරණ තත්ත්වය ප්රමාණවත් මට්ටමක පවතිනවා. මෙම වසර අවසානයේදී විදේශ සංචිත ඩොලර් බිලියන 7.7 දක්වා ඉහළ යාමේ ඉඩක් පෙනෙනවා. එහෙත්, මෙහි මුල් ඇස්තමේන්තු වලට සාපේක්ෂව මන්දගාමී වීමක් තිබෙනවා.
- ඉදිරි වසරේ වලදී, විශේෂයෙන්ම 2028න් පසුව, විදේශ ණය සේවාකරණය ඉහළ යනවා. මෙම අභියෝගයට මුහුණ දීම සඳහා ඉදිරි 2027 වසර තුළ නැවතත් ජාත්යන්තර ස්වෛරිත්ව බැඳුම්කර නිකුත් කිරීම පිළිබඳව ශ්රී ලංකා රජය විසින් සලකා බලමින් සිටිනවා.
- එමෙන්ම, 2027 මාර්තු මාසයේදී මූල්ය අරමුදල සමඟ වන වැඩ සටහන අවසන් වීමෙන් පසුව තවත් වැඩ සටහනකට යාමේ ඉඩකඩ පෙනෙන්නට තිබෙනවා. එවැන්නක් මගින් රජයේ ප්රතිපත්ති වල ස්ථාවරත්වය තහවුරු වෙනවා.
- ආයෝජන ආකර්ෂණය කර ගැනීමේ දුර්වලතා, අපනයන අංශය වර්ධනය කර ගැනීමේ දුර්වලතා හා රාජ්ය ව්යවසාය ප්රතිසංස්කරණ පිළිබඳ සීමාවන් නිසා මැදිකාලීනව ආර්ථිකය වර්ධනය වනු ඇත්තේ යාන්තමින් 4% ඉක්මවන වර්ධන වේගයකිනුයි.
- දැනට ඇති උද්ධමන පීඩනය තාවකාලික සංසිද්ධියක් වන අතර, උද්ධමනය ක්රමයෙන් 5% සීමාවෙන් පහළට පැමිණීමට නියමිතයි. පොලී අනුපාතික තව දුරටත් ඉහළ යාමේ ඉඩක් පෙනෙන්නට නැහැ.
ෆිච් රේටිං ආයතනයේ ඉහත නිරීක්ෂණ, විශ්ලේෂණ හා පුරෝකථන සමඟ අපටද එකඟ විය හැකියි. සාර්ව ආර්ථික ස්ථාවරත්වය පිළිබඳව ප්රතිපත්ති සම්පාදකයින්ට නොපැකිළ ලකුණු දිය හැකි නමුත් ආර්ථික වර්ධන වේගය වැඩි කර ගැනීම සඳහා තවත් කළ හැකි බොහෝ දේ තිබෙනවා. එහෙත් එයින් අදහස් කෙරෙන්නේ ආර්ථික ස්ථාවරත්වය නැවතත් අවදානමට ලක් කෙරෙන ක්රියාමාර්ග නෙමෙයි.
ණය පැහැර හැරී රටක් මේ අයුරින් නැවතත් B කාණ්ඩයට පැමිණීම සුවිශේෂී සන්ධිස්ථානයක්. අනෙකුත් ණය ශ්රේණිගත කරන ආයතන දෙක විසින්ද ඉතා ඉක්මණින් ෆිච් රේටිං ආයතනය අනුගමනය කර ශ්රී ලංකාවේ ණය ශ්රේණිය ඉහළ දැමුවහොත්, ශ්රී ලංකා රජයට මුලින් ඉලක්ක කළ පරිදි ඉදිරි වසරේදී නැවතත් ජාත්යන්තර ණය වෙළඳපොළ වෙත ප්රවේශ වීමට අවකාශ ලැබෙනවා.
Monday, September 21, 2026
උද්ධමනය සහ පොලී අනුපාතික
ජාතික පාරිභෝගික මිල දර්ශකය අනුව 2026 අගෝස්තු මාසයේ උද්ධමනය 8.1%ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කර තිබෙනවා. නිල උද්ධමනය දර්ශකය වන කොළඹ පාරිභෝගික මිල දර්ශකය අනුව, 2026 අගෝස්තු මාසයේ උද්ධමනය 8.0%ක්ව පැවතුනා.
පසුගිය පෙබරවාරි මාසය අවසානයේදී ඉරාන යුද්ධය ආරම්භ වීම සහ එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස ලෝක ඉන්ධන මිල ගණන් ඉහළ යාම නිසා ලෝකයේ බොහෝ රටවල උද්ධමනය එම රටවල ඉලක්ක උද්ධමන මට්ටම් ඉක්මවා ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. මෙයට ප්රතිචාරයක් ලෙස බොහෝ රටවල් පොලී අනුපාතික ඉහළ දැමීමට පෙළැඹී තිබෙනවා.
ඇමරිකාව පසු ගිය සතියේදී ප්රතිපත්ති පොලී අනුපාතික 0.25%කින් ඉහළ දැම්මා. යුරෝපීය මහ බැංකුව මේ වන විට 0.25% බැගින් දෙවරක්ම පොලී අනුපාතික ඉහළ දමා තිබෙනවා. එක්සත් රාජධානිය විසින් පසුගිය සතියේදී පොලී අනුපාතික වැඩි නොකිරීමට තීරණය කළත් එය බෙදුණු තීරණයක්. කමිටු සාමාජිකයින් නව දෙනෙකුගෙන් තිදෙනෙකුම 0.25%ක පොලී වැඩි කිරීමක් වෙනුවෙන් පෙනී සිටියා. ඉරාන යුද්ධය ආරම්භ වන විටද පොලී අනුපාතික ඉහළ දමමින් සිටි ජපානය මේ වන විට වසර 31ක ඉහළම මට්ටමට එරට ප්රතිපත්ති අනුපාතික ඉහළ දමා තිබෙනවා. කෙසේ වුවද, එම මට්ටම වන 1.25% ලංකාව වැනි රටකට සාපේක්ෂව අඩු මට්ටමක්. ඕස්ට්රේලියාව මෙම වසර තුළ තෙවරක් පොලී අනුපාතික ඉහළ දමා තිබෙනවා. ඉන්දියාව තවමත් පොලී අනුපාතික ඉහළ දමා නැතත් ඉදිරි මාස වලදී එවැන්නක් සිදු වේයැයි අපේක්ෂා කෙරෙනවා.
මහ බැංකුවක් විසින් ප්රතිපත්ති පොලී අනුපාතික ඉහළ දැමූ විට එය ක්ෂණිකව බලපාන්නේ මහ බැංකුවෙන් සෘජුව ණය ලබා ගැනීමේ හැකියාවක් ඇති වාණිජ බැංකු වලටයි. තමන්ට මහ බැංකුවෙන් ණය ලබා ගත හැකි පොලී අනුපාතිකය ඉහළ යද්දී වාණිජ බැංකු විසින් සිය පාරිභෝගිකයින්ට ණය ලබා දෙන පොලී අනුපාතික ඉහළ දමනවා. එසේ ණය පොලී ඉහළ යද්දී රටේ ණය ඉල්ලුම පහත වැටී මුදල් සංසරණය අඩු වෙනවා. අනෙක් අතට තැන්පතු පොලී ඉහළ යාම නිසා සංසරණයේ තිබෙන මුදල් තැන්පතු ලෙස නැවත බැංකු පද්ධතිය තුළට පැමිණ ඒ මගින්ද මුදල් සංසරණය අඩු වෙනවා.
ඉහත කී පරිදි රටේ මුදල් සංසරණය අඩු වී පාරිභෝගික ජනතාව අතේ ගැවසෙන මුදල් ප්රමාණය පහත වැටෙද්දී භාණ්ඩ හා සේවා සඳහා වන ඉල්ලුමද පහත වැටෙනවා. මේ හරහා මිල ගණන් අඩු වෙනවා. මහ බැංකුවක් පොලී අනුපාතික වැඩි කරද්දී උද්ධමනය පාලනය වෙන්නේ ඔය ක්රමයටයි.
ඉහත යාන්ත්රනය මගින් ප්රතිඵලයක් ලැබීමට සැලකිය යුතු කාලයක් යන බැවින් මහ බැංකුවක් විසින් පොලී අනුපාතික වැඩි කළ පමණින් උද්ධමනය ක්ෂණිකව අඩු නොවන බව පැහැදිලි විය යුතුයි. මේ අයුරින්ම, මහ බැංකුවක් විසින් පොලී අනුපාතික අඩු කර මුදල් සැපයුම වැඩි කරද්දී උද්ධමනය ඉහළ යාම සිදු වන්නේද කිසියම් කාල පමාවකින් පසුවයි. ඇමරිකාව විසින් පසුගිය පොලී වැඩි කිරීම් මගින් උත්සාහ කරන්නේ 2029 වන විට එරට උද්ධමනය 2.0% ඉලක්ක මට්ටම දක්වා අඩු කර ගැනීමටයි.
මහ බැංකුවක් විසින් සාමාන්යයෙන් කරන්නේත්, මහ බැංකුවකට කළ හැක්කේත්, සැලසුම් සහගත ලෙස දිගුකාලීනව උද්ධමනය පාලනය කිරීමයි. මහ බැංකුවක් එම අරමුණ අනුව නිවැරදි පියවර රැගෙන තිබියදී යුද්ධ, කාලගුණය, ස්වභාවික ආපදා වැනි වෙනත් හේතු නිසා උද්ධමනය තාවකාලිකව ඉලක්ක මට්ටම ඉක්මවා ඉහළ යා හැකියි. එවැනි ඉහළ යාම් බාහිර කම්පනයකින් පසුව ක්ෂණිකව සිදු වෙනවා. එවැනි තත්ත්වයක් හමුවේ මහ බැංකුවක් විසින් ක්ෂණිකව අවශ්ය පියවර ගත්තත් ප්රතිඵලයක් ලබා ගැනීම සඳහා වසරක පමණ කාලයක් ගත වෙන්න පුළුවන්.
ඉරාන යුද්ධයෙන් පසුව උද්ධමන පීඩනය ඉහළ යාමත් සමඟ, මැයි මාසයේදී ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් සිය ප්රතිපත්ති පොලී අනුපාතිකය 7.75% සිට 8.75% දක්වා ඉහළ දැම්මා. එය ප්රමාණවත් වැඩි කිරීමක්. එහෙත්, එහි ප්රතිඵල ලැබෙනුයේ ඉදිරි වසරේ මැද භාගය පමණ විටයි. මේ වන විට පවතින උද්ධමනය මහ බැංකුව විසින් වසරකට පමණ පෙර අනුගමනය කළ ක්රියාමාර්ග වල සහ බාහිර කම්පනයේ සම්ප්රයුක්ත ප්රතිඵලයක්.
ඉරාන යුද්ධය ආරම්භ වීමට ආසන්න කාලයේදී ලංකාවේ මහ බැංකුව සිටියේ පොලී අනුපාතික අඩු කරමින් උද්ධමනය ඉහළ දමා ගැනීමේ ඉලක්කයකයි. එසේ මහ බැංකුව විසින් කලින් ගත් ක්රියාමාර්ග නිසා 2026 පෙබරවාරි මාසයේදී 1.6% මට්ටමේ පැවති උද්ධමනය වසරේ අවසන් කාර්තුව වන විට 5% ඉලක්ක මට්ටම දක්වා වැඩි වීමට නියමිතව තිබුනා. ඒ කියන්නේ 3-4%ක පමණ වූ අපේක්ෂිත වැඩි වීමක්. මහ බැංකුව විසින් පසුව ගත් ප්රතිපත්ති තීරණ නිසා ඒ වැඩි වීම ආපසු හැරෙන්නේ නැහැ.
තෙල් මිල ඉහළ යාම නිසා අප්රේල් මාසය වන විට ලංකාවේ උද්ධමනය 5.4% දක්වා ඉහළ ගියා. මෙය 4%ක පමණ අනපේක්ෂිත වැඩිවීමක්. එසේ උද්ධමනය ඉහළ ගියේ මහ බැංකුවේ කලින් ප්රතිපත්ති තීරණ වල බලපෑම ඉදිරි මාස වලදී උද්ධමනයට එකතු වීමට නියමිතව තිබියදීයි. දැන් එය සිදු වෙමින් තිබෙනවා. මහ බැංකුවේ මෑතකාලීන තීරණ වල ප්රතිඵල ලැබෙන තුරු ඒ තත්ත්වයේ වෙනසක් වෙන්නේ නැහැ.
ඉහත තත්ත්වයන් තුළ ඉදිරි මාස දෙකේදී උද්ධමනය තව දුරටත් යම් තරමකින් ඉහළ යා හැකියි. දෙසැම්බර් මාසයේදී සුළු අඩු වීමක් සිදු විය හැකි වුවත්, 2027 මුල් මාස තුන තුළද උද්ධමනය පවතිනු ඇත්තේ ඉහළ මට්ටමකයි. උද්ධමනය අපේක්ෂිත මට්ටම දක්වා ක්රමයෙන් අඩු වනු ඇත්තේ ඉන් පසුවයි. එහෙත් ඒ අතර වුවද, දැනට පවතින තත්ත්වයන් යටතේ, උද්ධමනය 10% මට්ටම ඉක්මවා යාමේ ඉඩක් නැහැ.
Wednesday, September 16, 2026
ඇමරිකාවේ පොලී අනුපාතික ඉහළට!
ඇමරිකාවේ ෆෙඩරල් විවට වෙළඳපොළ කමිටුව විසින් අද පැවති මුදල් ප්රතිපත්ති විවරණයේදී, වසර තුනකට පසුව, ප්රතිපත්ති පොලී අනුපාතිකය 0.25%කින් ඉහළ දැම්මා. මේ අනුව ප්රතිපත්ති පොලී අනුපාතික පරාසය 3.75-4.0% දක්වා ඉහළ යනවා. කමිටුවේ සාමාජිකයින් සියලු දෙනාම මෙම තීරණයට පක්ෂව ඡන්දය ප්රකාශ කළා.
පසුගිය පෙබරවාරි මාසය වන විට 2.4% මට්ටම දක්වා අඩු වී තිබුණු ඇමරිකාවේ උද්ධමනය, ඉරාන යුද්ධය ආරම්භ වීමෙන් පසුව ඉන්ධන මිල ගණන් ඉහළ යාමත් සමඟ සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ ගියා. පසුගිය අගෝස්තු මාසයේදී ඇමරිකාවේ උද්ධමනය 3.4%ක්ව පැවතුනා. ඇමරිකානු ෆෙඩරල් සංචිත බැංකුව විසින් ඉලක්ක කරනුයේ උද්ධමනය 2% මට්ටමේ පවත්වා ගැනීමටයි.
ජනාධිපති ට්රම්ප් විසින් නම් කළ කෙවින් වාර්ෂ්, සෙනෙට් අනුමැතියෙන් පසුව පසුගිය මැයි මාසයේදී ඇමරිකානු ෆෙඩරල් සංචිත බැංකුවේ සභාපති ධුරයේ වැඩ භාරගත්තා. ඊට පෙර ජෙරමි පවල් එම ධුරය දරද්දී, පොලී අනුපාතික "අවශ්ය පමණ" අඩු නොකිරීම පිළිබඳව ජනාධිපති ට්රම්ප් සිටියේ එතරම් සතුටකින් නෙමෙයි. ජනාධිපති ට්රම්ප් විසින්ම නම් කළ කෙවින් වාර්ෂ්ගේ සභාපතිත්වයෙන් යුත් ෆෙඩරල් විවට වෙළඳපොළ කමිටුව, ජනාධිපති ට්රම්ප්ගේ අභිමතයට පටහැනිව පොලී අනුපාතික ඉහළ දැමීමට ඒකමතිකව තීරණය කිරීම විශේෂත්වයක්. මේ මගින් ඇමරිකානු මහ බැංකුවේ ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ විශ්වාසය තවදුරටත් තහවුරු වෙනවා.
දෙසතියකට පමණ පෙර ජනාධිපති ට්රම්ප් විසින්, ෆෙඩරල් සංචිත බැංකුව ප්රතිපත්ති පොලී අනුපාතික අඩු නොකරන්නේ නම් ඇමරිකාව වෙළඳ හිඟයක් පවත්වාගෙන යන රටවල් සමඟ වෙළඳාම මුළුමනින්ම නවත්වා දමන බවට සටහනක් පළ කළා. මෙම පොලී අනුපාතික වැඩි කිරීම සිදු කර තිබෙන්නේ එම "තර්ජනය" සත පහකට මායිම් නොකරමිනුයි.
මේ වන විට ඇමරිකානු රජයේ ණය ප්රමාණය ඩොලර් ට්රිලියන 40 ඉක්මවා ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. එම සමස්ත ණය ප්රමාණයටම 0.25%ක පොලී අනුපාතික වැඩිවීමක් අදාළ කර සරලව ගණනය කළොත්, එය වසරකට ඩොලර් බිලියන 100ක අමතර පොලී වියදමකට සමානයි. පසුගිය වසරේ ඇමරිකාවේ ෆෙඩරල් රජයේ වාර්ෂික ශුද්ධ පොලී වියදම ඩොලර් බිලියන 970ක් වූ අතර මෙම වසරේදී එම වියදම ඩොලර් ට්රිලියනය ඉක්මවා යන බව පැහැදිලියි.
Tuesday, September 15, 2026
ආර්ථික වර්ධනය - 2026 දෙවන කාර්තුව
මෙම (2026) වසරේ දෙවන කාර්තුවේ ආර්ථික වර්ධන වේගය 4.2% දක්වා පහත වැටී තිබෙනවා. වසරේ පළමු කාර්තුවේ ආර්ථික වර්ධනය 5.1%ක්ව පැවතුනු අතර, ඊට පෙර, 2024 සහ 2025 වසර වලදී 5.0% බැගින් වූ වර්ධන වේගයන් වාර්තා වුනා.
සේවා ආර්ථිකයේ වර්ධන වේගය 2.7% දක්වා පහත වැටී ඇති අතර, කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදිතය 2.3%කින් සංකෝචනය වී තිබෙනවා. කාර්මික නිෂ්පාදිතය 7.3%කින් වර්ධනය වී ඇතත්, ඊට ප්රධාන හේතුව එම නිෂ්පාදිතය තවමත් ආර්ථික අර්බුදයට පෙර පැවති මට්ටම ආසන්නයටවත් පැමිණ නොතිබීමයි. 2018 දෙවන කාර්තුවට සාපේක්ෂව කාර්මික නිෂ්පාදිතය තවමත් තිබෙන්නේ 10.1%ක් පසුපසිනුයි. 2.7%කින් සංකෝචනය වීමෙන් පසුව, කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදිතයද නැවත වරක් 2015 දෙවන කාර්තුවේදී පැවති මට්ටමෙන් පහතට වැටී තිබෙනවා. කෙසේ වුවද, සේවා ආර්ථිකය මෙතෙක් ඉහළම අගයක් වාර්තා වූ 2019 දෙවන කාර්තුවේදී පැවති මට්ටමට වඩා 1.0%කින් ඉහළ ගොස් තිබෙනවා.
සමස්තයක් ලෙස, දෙවන කාර්තුවේ මූර්ත දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය තවමත් තිබෙන්නේ 2018 දෙවන කාර්තුවට වඩා 2.9%ක් පසුපසිනුයි. එයින් අදහස් වනුයේ ආර්ථික අර්බුදයට පෙර වසර කිහිපය තුළ සිදු වූ හැකිලීමෙන් ගොඩ යාම ඉක්මවා ගිය සත්ය වර්ධනයක් දැක ගැනීම සඳහා අඩු වශයෙන් තවත් වසරක්වත් බලා ඉන්නට සිදුවනු ඇති බවයි.
පසුගිය (2015) වසරේ දෙවන කාර්තුවට සාපේක්ෂව සහල් නිෂ්පාදනය 15.1%කින්ද, තේ නිෂ්පාදනය 1.9%කින්ද, රබර් නිෂ්පාදනය 2.2%කින්ද පහත වැටී ඇති අතර පොල් නිෂ්පාදනය 6.2%කින් ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. කරදිය ධීවර කර්මාන්තයේ 10.1%ක හැකිලීමක් පෙන්නුම් කරන අතර මිරිදිය ධීවර කර්මාන්තයේ හැකිලීම 61.0%ක්.
කර්මාන්ත අංශය තුළ, ඇඟලුම් නිෂ්පාදන 1.4%කින් පහත වැටී ඇති අතර, පෙට්රෝලියම් නිෂ්පාදන කර්මාන්තයේ 15.2%ක හැකිලීමක්ද, රබර් හා ප්ලාස්ටික් නිෂ්පාදන කර්මාන්ත වල 4.2%ක හැකිලීමක්ද දකින්න පුළුවන්. එහෙත්, ඉදිකිරීම් කර්මාන්තය 13.9%කින් වර්ධනය වී තිබීම නිසා සේවා ආර්ථිකය සමස්තයක් ලෙස වර්ධනය වී තිබෙනවා. කර්මාන්ත අංශයේ වර්ධනයෙන් 70%කටම දායක වී තිබෙන්නේ ඉදිකිරීම් කර්මාන්තයයි.
සේවා අංශයේ ප්රධානම සංරචක වන තොග හා සිල්ලර වෙළඳාම් වර්ධනය 1.4%කට සීමා වී ඇති අතර භාණ්ඩ හා මගී ප්රවාහන සේවා සැපයීම් 3.1%කින් වර්ධනය වී තිබෙනවා. සංචාරක හා නවාතැන් සේවා සැපයීම් වර්ධනය වී තිබෙන්නේ 2.9%කින් වන අතර මූල්ය සේවා සැපයීම් 7.7%කින් වර්ධනය වී තිබෙනවා.








