ඩොලර් වැඩියෙන් එද්දී ඩොලරය ඉහළ යන්නේ ඇයි?

 

පෙර ලිපියෙහි පෙන්වා දුන් පරිදි, රටට ලැබෙන ඩොලර් ප්‍රවාහ ශක්තිමත් වෙමින් තිබෙනවා. නමුත්, ඒ අතරම ඩොලරයක මිලද ඉහළ යමින් තිබෙනවා. මෙහෙම වෙන්නේ ඇයි?

මේ ප්‍රශ්නය අහපු කිහිප දෙනෙකු විසින්ම හර්ෂ ද සිල්වාගේ ප්‍රකාශයක් වෙතද අපගේ අවධානය යොමු කරවා තිබුණා. "රටේ ආර්ථිකය හොඳ මට්ටමක නැහැ" කියන, හර්ෂ ද සිල්වා විසින් ඉස්මතු කරන්නට උත්සාහ කරන දේශපාලනික මතය පැත්තකින් තිබ්බොත්, ඔහු එහි කරන පැහැදිලි කිරීමේ වැරැද්දක් නැහැ. ඩොලරයක මිල ඉහළ යන්නේ ඩොලර් සැපයුමට වඩා ඩොලර් ඉල්ලුම වැඩි නිසා. ඔහු විස්තර කරන පරිදි, ඩොලර් ඉල්ලුම තරමට ඩොලර් සැපයුමක් නැති තත්ත්වයක් ලෙස එය විස්තර කරන්නත් පුළුවන්.

පසුගිය 2025 වසර තුළ ජංගම ගිණුම හරහා ඩොලර් මිලියන 29,344.5ක් රටට පැමිණ තිබෙනවා. ඊට පෙර (2024) වසර තුළ එසේ පැමිණ තිබුණු මුදල ඩොලර් මිලියන 26,876.7ක්. මේ අනුව, ඩොලර් මිලියන 2,448.1ක හෙවත් 9.1%ක වර්ධනයක් දකින්න පුළුවන්. විදේශ විණිමය ලැබීම් මේ විදිහට ඉහළ යද්දීත් ඩොලරයක මිල ඉහළ යාමෙන් පෙනෙන්නේ විදේශ විණිමය ඉල්ලුම ඊට වඩා වැඩි වේගයකින් ඉහළ ගිහින් කියන එකයි. 

විදේශ විණිමය ඉල්ලුම ඉහළ යාම සමස්තයක් ලෙස රටේ සාර්ව ආර්ථික ඉල්ලුම ඉහළ යාමේ ප්‍රතිඵලයක්. සාර්ව ආර්ථික ඉල්ලුම ඉහළ යාම පුළුල් මුදල් සැපයුම ඉහළ යාම අනුසාරයෙන් නිරීක්ෂණය කරන්න පුළුවන්.

මේ සමඟ පළ කරන ප්‍රස්ථාරයේ පෙන්වා තිබෙන්නේ පුළුල් මුදල් සැපයුමේ ප්‍රධාන සංරචක දෙකක් වන බැංකු පද්ධතියෙන් මධ්‍යම රජයට ලබා දුන් ණය ප්‍රමාණය සහ අනෙකුත් අංශ වලට ලබා දුන් ණය ප්‍රමාණය. එහි නැති තුන්වන සංරචකය බැංකු පද්ධතියේ ශුද්ධ විදේශ වත්කම්. අපට අවධානය යොමු කරන්න අවශ්‍ය වන්නේ මෙහි පෙන්වා තිබෙන සංරචක දෙකේ ප්‍රවණතා වලටයි. 

සාමාන්‍යයෙන් පෞද්ගලික අංශයේ ණය ඉල්ලුම වර්ධනය වෙන ඓන්ද්‍රීය වේගයක් තිබෙනවා. මේ ඉල්ලුම බොහෝ දුරට ආයෝජන සඳහා වන ඉල්ලුමක්. ඒ නිසාම, මහ බැංකුවක් විසින් සාමාන්‍යයෙන් ඒ ඉල්ලුමට බාධා කරන්නේ නැහැ. ඒ වගේම, ආයෝජන හේතුවෙන් රටේ නිෂ්පාදනය අනුපාතිකව ඉහළ ගියොත්, එමගින් උද්ධමනකාරී බලපෑමක් ඇති වන්නේ නැහැ. 

ප්‍රායෝගිකව පෞද්ගලික අංශයේ ණය ඉල්ලුම තනිකරම ආයෝජන ඉල්ලුමක් නොවන නිසා ණය වැඩි වන තරමටම නිෂ්පාදනය වැඩි වෙන්නේ නැහැ. ඒ නිසා, යම් උද්ධමනයක් ඇති වුනත්, උද්ධමනය ප්‍රශ්නකාරී මට්ටමකට යන්නේ නැහැ. දළ අදහසක් අවශ්‍යනම් පෞද්ගලික අංශයේ ණය වලින් 75%ක් පමණ ආයෝජන ණය. පරිභෝජන ණය කොටස 25%ක් වගේ.

නමුත් රාජ්‍ය අංශයේ දකින්න පුළුවන් තත්ත්වය මෙහි අනෙක් පැත්ත. සාමාන්‍යයෙන් ණය වලින් 75%ක් පමණම වැය වන්නේ පරිභෝජනයට. ආයෝජන සිදු වන්නේ 25%ක් පමණ. ඒ නිසා උද්ධමනකාරී බලපෑම වැඩියි. මේ ගණන් අවශ්‍ය කරුණ පැහැදිලි කිරීම සඳහා උපයෝගී කර ගන්නා ගණන් මිසක් ඇත්තම ගණන් නෙමෙයි. 

ඉහත ප්‍රස්ථාරයේ 2015-2019 යුගය දිහා බැලුවොත් මේ ප්‍රවර්ග දෙකේ හැසිරීම් වල වෙනස පහසුවෙන් හඳුනා ගන්න පුළුවන්. රාජ්‍ය අංශයේ ණය වගේම පෞද්ගලික අංශයේ ණයත් යම් නිශ්චිත වේගයකින් ඉහළ ගොස් ඇතත්, පුළුල් මුදල් සැපයුමේ වර්ධනයට වැඩිපුර දායක වී තිබෙන්නේ පෞද්ගලික අංශයේ ණය. 

පෞද්ගලික අංශයේ ණය වර්ධනය නිසා මුදල් සැපයුම වඩා වැඩි වේගයකින් වර්ධනය වී ඇතත්, එයින් සැලකිය යුතු කොටසක් නිෂ්පාදනය වැඩි කිරීමට උදවු වී තිබෙන නිසා උද්ධමනකාරී බලපෑම අඩුයි. අනික් අතට, රාජ්‍ය අංශයේ ණය වල උද්ධමනකාරී බලපෑම වැඩි වුනත්, වර්ධන වේගය අඩු නිසා උද්ධමනකාරී බලපෑම සීමා වෙලා තිබෙනවා. ඒ නිසා, ඔය ප්‍රවර්ග දෙකේම උද්ධමනකාරී බලපෑම් අතර තුලනයක් තිබෙනවා. අවසාන වශයෙන් උද්ධමනය මහ බැංකුවේ අපේක්ෂිත සීමාව ඇතුළේ රැඳුනේ ඒ නිසා. 

ඉන් පසුව, 2020-2022 යුගය. ඔය යුගයේ ආර්ථික ප්‍රතිපත්තිය වෙනුවෙන් තවමත් පෙනී සිටින අය දැනටත් වරින් වර දකින්න පුළුවන්. මේ කාලයේ සිදු වූ බදු කප්පාදුව කවුරුත් දන්නා දෙයක්.

සාමාන්‍යයෙන් දක්ෂිණාංශික අදහස් දරන අය අඩු බදු වෙනුවෙන් පෙනී සිටිනවා. වැඩි බදු වෙනුවෙන් පෙනී සිටින්නේ වාමාංශික අදහස් දරන අය. රටේ ආර්ථික වර්ධනය ගැන සැලකිලිමත් වෙනවානම් බදු අඩු වන තරමට හොඳයි. ඒකේ කතා දෙකක් නැහැ. 

නමුත් රජයක් බදු අඩු කළ යුත්තේ පළමුව වියදම් සීමා කිරීමෙන් පසුවයි. වියදම් සීමා නොකර බදු අඩු කරද්දී ඒ අඩුව පුරවා ගන්න වෙන්නේ වැඩිපුර ණය ගැනීම මගිනුයි. 2020-2022 කාලය තුළ වුනේ ඕකයි.

වියදම් සීමා නොකර බදු අඩු කළ විට ඒ අඩුව පුරවා ගන්න වැඩියෙන් ණය ගන්න වෙනවා. වැඩියෙන් ණය ගන්නනම් වැඩියෙන් ඉතිරි කිරීම් අවශ්‍ය වෙනවා. ඉතිරි කිරීම් වැඩි කරන්න පොලී අනුපාතික ඉහළ දමන්න වෙනවා. නමුත් පොලී අනුපාතික ඉහළ යන්න ඉඩ හැරිය විට එය පෞද්ගලික අංශයේ ණය ගැනීම් වලටත් නිශේධනාත්මක ලෙස බලපානවා. ඒ නිසා, ආයෝජන අඩු වී ආර්ථික වර්ධනය අඩු වෙනවා. 

පොලී අනුපාතික වැඩි වෙන්නේ ඉඩ හරින්නේ නැත්නම්, රජයට ණය විදිහට ලබා ගන්න වෙන්නේ රටේ මිනිස්සු කොහොමටත් ඉතිරි කරන මුදල් වලින් කොටසක්. එවිට වෙන්නේත් පෞද්ගලික අංශයට ලබා ගත හැකි ණය ප්‍රමාණය අඩු වී, ආයෝජන අඩු වී, ආර්ථික වර්ධනය අඩු වෙන එක. 

ඔය දෙකෙන් එකක්වත් නොකර, පෞද්ගලික අංශයේ ණය අවශ්‍ය මට්ටමට වර්ධනය වෙන්න ඉඩ හරින අතරම, රාජ්‍ය අංශයේ ණය වැඩි කරනවා කියන්නේ පුළුල් මුදල් සැපයුමේ වර්ධන වේගය වැඩි වෙනවා කියන එක. ප්‍රස්ථාරයේ 2020-2022 කාලය දෙස බැලුවොත් මේ තත්ත්වය හඳුනා ගන්න පුළුවන්. මේ විදිහට පුළුල් මුදල් සැපයුමේ වර්ධන වේගය ඕනෑවට වඩා වැඩියෙන් ඉහළ යාමේ ප්‍රතිඵලය වන්නේ අවසාන වශයෙන් එම වැඩි වීම උද්ධමනය ලෙස නිරූපණය වීම. ඒ තත්ත්වය අපි ප්‍රායෝගිකවම දැක්කනේ. 

ඊට අමතරව ඔය කාලයේ තවත් දෙයක් වුනා. ඒ තමයි ඔය විදිහට මුදල් සැපයුම ඉහළ යද්දී ඇති වීමට නියමිතව තිබුණු උද්ධමනකාරී බලපෑම විණිමය අනුපාතයේ උදවුවෙන් පාලනය කරන්න උත්සාහ කිරීම. එහි ප්‍රතිඵලයක් විදිහට විදේශ සංචිත හිඳිලා, ණය ගෙවාගන්න බැරි තත්ත්වයක් ඇති වුනා. අන්තිමට ඩොලරයේ පාලනය ගිලිහිලා උද්ධමනයත් ආවා. නමුත් විණිමය අර්බුදයට පාදක හේතුව වුනේ මුදල් සැපයුමේ ඉහළ යාම. එයට හේතු වුනේ රාජ්‍ය ණය ඉහළ යාම. රාජ්‍ය ණය ඉහළ යාමට බදු කප්පාදුව හේතු වුනා.

ඊට පස්සේ 2022-2024 කාලය. මේ කාලය අර්බුදය විසඳන්න උත්සාහ ගත් කාලයක් ලෙස හඳුන්වන්න පුළුවන්. ඒ සඳහා, බදු වැඩි කරන්න වුනා. පොලී අනුපාතිකත් වැඩි කරන්න වුනා. ඒ මගින්, මධ්‍යම රජය විසින් බැංකු අංශයෙන් ණය ගැනීම නවතා ගන්න හැකි වුනා. මේ තත්ත්වය තවමත් ඒ විදිහටම තිබෙනවා.

ඒ වෙද්දී පැවති තත්ත්වය අනුව රාජ්‍ය අංශයේ ණය වර්ධනය පාලනය කිරීම මගින් පමණක් මුදල් සැපයුම ප්‍රමාණවත් තරම් සීමා කරන්න පුළුවන්කමක් තිබුණේ නැහැ. උද්ධමනය පෙර නොවූ විරූ මට්ටමකට ඉහළ ගිහිල්ලයි තිබුණේ. කොහොම වුනත්, ඉහළ දැමූ බදු සහ ඉහළ පොලී අනුපාතික නිසා පෞද්ගලික අංශයේ ණය වර්ධනය නැවතුනා පමණක් නෙමෙයි යම් තරමකින් අඩු වුනා. අවසාන වශයෙන් අවධමනයක් ඇති වන මට්ටමටම මුදල් සැපයුම සීමා වුනා.  

උද්ධමනය සාර්ථකව පාලනය කිරීමෙන් පසුව මහ බැංකුව විසින් මුදල් ප්‍රතිපත්ති ලිහිල් කරන්න පටන් ගත්තා. එසේ කරද්දී රාජ්‍ය අංශයේ කාලයක් තිස්සේ පැවති ප්‍රශ්නය විසඳිලා තිබුණු නිසා, රාජ්‍ය අංශයට බැංකු පද්ධතියෙන් තව තවත් ණය අවශ්‍ය වුනේ නැහැ. ඒ නිසා, මුදල් සැපයුමේ වැඩි වීමට තනිකරම වගේ දායක වුනේ පෞද්ගලික අංශය. මෙය 2024දීම ආරම්භ වූ දෙයක් වුවත්, ලොකුවටම සිදු වුනේ 2025 වර්ෂය තුළයි.

පසුගිය 2025 වසර තුළ, වාණිජ බැංකු වල දේශීය ශාඛා වලින් පෞද්ගලික අංශයට ලබා දුන් ණය ප්‍රමාණය රුපියල් බිලියන 7,560.2 සිට රුපියල් බිලියන 9,630.4 දක්වා 27.4%කින් වර්ධනය වී තිබෙනවා. රුපියල් ට්‍රිලියන දෙක ඉක්මවන ඉතාම විශාල මුදල් ප්‍රමාණයක්. ඩොලර් වලට හැරෙවුවොත් ඩොලර් බිලියන 7.5ක් පමණ. නමුත් ඩොලර් සැපයුම වැඩි වෙලා තියෙන්නේ බිලියන 2.5ක් වගේ ගණනකින්. 

රටේ මුදල් සැපයුම වැඩි වූ පමණින් ඒ තරමට විදේශ විණිමය ඉල්ලුම ඉහළ යන්නේ නැහැ. ආර්ථික වර්ධනය නිසා දේශීය නිෂ්පාදනයත් ඉහළ යනවා. ඩොලර් බිලියන 100ක ආර්ථිකයක් 5%කින් වර්ධනය වුනොත්, එතැන ඩොලර් බිලියන 5ක පමණ අතිරික්ත නිෂ්පාදිතයක් තිබෙනවා. නමුත් එයින් කොටසක් අපනයන ලෙස රටෙන් එළියට යන නිසා, ආනයන ඉල්ලුමේ ඉහළ යාමක් වෙනවා. ඒ එක්ක ඩොලර් ඉල්ලුමත් ඉහළ යනවා. 

මේ විදිහට මුදල් සැපයුම ඉහළ යාම නිසා විදේශ විණිමය ඉල්ලුම ඉහළ ගියත්, මහ බැංකුව මැදිහත් වී විදේශ විණිමය සැපයුම පාලනය කරන නිසා, ආනයන ඕනෑවට වඩා වැඩි වෙලා නැහැ. නමුත් ආනයන ඉල්ලුම තිබෙන නිසා ඩොලරයක මිල ඉහළ යාමක් සිදු වෙනවා. මෙය පාලනය කරන්නනම් එක්කෝ ඩොලරයක මිල වැඩි වෙන්න ඉඩ අරින්න වෙනවා. එවිට මිල වැඩි නිසා ආනයන ඉල්ලුම සීමා වෙනවා. එහෙම නැත්නම් මුදල් සැපයුම පාලනය කරන්න වෙනවා. දැනට මහ බැංකුව විසින් කරන්නේ පළමුවැන්න.

ආර්ථික අර්බුදයට පෙර කාලය තුළනම් මුදල් සැපයුම පාලනය කිරීම සඳහා කළ යුතුව තිබුනේ රාජ්‍ය අංශයේ ණය වර්ධනය පාලනය කරන එක. නමුත් දැන් ඒ ප්‍රශ්නය නැහැ, මුදල් සැපයුම වර්ධනය වෙන්න තනිකරම මෙන් හේතු වී තිබෙන්නේ පෞද්ගලික අංශයේ ණය වර්ධනය. ඒ නිසා, මුදල් සැපයුමේ වර්ධනය සීමා කිරීම සඳහා මහ බැංකුව විසින් කළ යුත්තේ පෞද්ගලික අංශයේ ණය වර්ධනය පාලනය කරන එකයි.

මහ බැංකුව විසින් තවමත් මේ වැඩේ නොකරන්නේ ඇයි?

මෙයට සරල හේතුව මහ බැංකුවට රජය විසින් ලබා දී තිබෙන 5% උද්ධමන ඉලක්කය. උද්ධමනය තවමත් තිබෙන්නේ ඊට වඩා බෙහෙවින්ම අඩු මට්ටමක නිසා, මහ බැංකුව විසින් මුදල් සැපයුම වැඩි වෙන්න ඉඩ හරිමින් උද්ධමනය "හදමින්" සිටිනවා. මහ බැංකුවට තව කොපමණ කාලයක් මේ වැඩේ කරන්න පුළුවන් වෙයිද?

මුදල් සැපයුම වැඩි වුනත් ඊට අනුරූපව නිෂ්පාදනය වැඩි වන තුරු උද්ධමනය ප්‍රශ්නයක් වන්නේ නැහැ. ලංකාවේ ආර්ථිකයේ ප්‍රමාණය තවමත් තිබෙන්නේ 2018 පැවති මට්ටමට වඩා පහළින්. ආර්ථිකය වර්ධනය වෙනවා කියා කිවුවත් ඇත්තටම වෙන්නේ කලින් හිටපු මට්ටම දක්වා පැමිණෙමින් සිටීම. එය ආර්ථිකයේ විභවය වර්ධනය වීමක් නෙමෙයි.

ආර්ථිකයේ නිෂ්පාදන ධාරීතාව තියෙද්දී ඉල්ලුම අඩු වීම නිසා නිෂ්පාදනය සීමා වී ඇති තත්ත්වයක් යටතේ මුදල් සැපයුම වැඩි කිරීම මගින් ඉල්ලුම උත්තේජනය කර සැපයුම වැඩි කරන්න පුළුවන්. දැනට ඒ වැඩේ වෙනවා. නමුත් මේ වැඩේ දිගටම කරන්න බැහැ. ආර්ථිකය 2018 මට්ටමට ආවට පස්සේ, මුදල් සැපයුම වැඩි වූ පමණින් ආර්ථිකය තව දුරටත් ප්‍රසාරණය වෙන්නේ නැහැ. ඒ නිසා, මුදල් සැපයුමේ වැඩි වීම උද්ධමනය බවට පත් වෙනවා. ඒ එක්කම විණිමය අනුපාතය මත පීඩනයද ඉහළ යන්න පටන් ගන්නවා. 

මගේ අදහස මේ වෙද්දී මුදල් සැපයුම සහ දේශීය ඉල්ලුම ඒ මට්ටම කිට්ටුවට ඇවිත් කියන එකයි. ප්‍රස්ථාරයේ පෞද්ගලික ණය වර්ධනය ආර්ථික අර්බුදයට පෙර වර්ධනය වූ වේගයෙන් දිගටම වර්ධනය වුනානම් වර්ධනය විය යුතු මට්ටම දක්වාම මේ වෙද්දී වර්ධනය වෙලා ඉවරයි. ඒ කියන්නේ පෞද්ගලික අංශයේ ණය වර්ධනය සීමා කරන එක ගැන මහ බැංකුව දැන් සිටම හිතුවේ නැත්නම් පසුව එය ප්‍රශ්නයක් වෙන්න ඉඩ තිබෙනවා. 

පසුගිය අවුරුද්ද ඇතුළත පුළුල් මුදල් සැපයුම 11.5%කින් වර්ධනය වී තිබෙනවා. ආර්ථික වර්ධනය 5% ලෙස සැලකුවොත්, 5%ක උද්ධමනයක් තියාගන්න 10%ක වර්ධනයක් ප්‍රමාණවත්. 11.5% ඊට වඩා වැඩි වර්ධනයක්. ඒ වගේම, පෞද්ගලික අංශයේ ණය 27.4%කින් වර්ධනය වෙද්දී පුළුල් මුදල් සැපයුමේ වර්ධනය 11.5%කට සීමා වී තිබීමත් රජය සහ මහ බැංකුව විසින් අවධානය යොමු කළ යුතු කරුණක්. රාජ්‍යමූල්‍ය කළමනාකරණය තුළ දිගටම දැනට පවතින තත්ත්වය තියාගන්න පුලුවන්නම්, පෞද්ගලික අංශයේ ණය ප්‍රමාණවත් තරමින් වර්ධනය වීම සඳහා 5%ක උද්ධමන ඉලක්කයක් අවශ්‍යවන්නේ නැහැ. එම ඉලක්කය 4% දක්වාවත් අඩු කළ යුතුයි කියලා මම යෝජනා කරන්නේ ඒ නිසා. එහෙම අඩු කළා කියලා ආර්ථික වර්ධනයට හානියක් වෙන්නේ නැහැ.

ඊළඟ ප්‍රශ්නය පුළුල් මුදල් සැපයුම 11.5%කින් වර්ධනය වෙද්දී උද්ධමනය 2.1% මට්ටමේ තිබුණේ කොහොමද කියන එක. මෙහිදී මතක තබාගත යුතු කරුණ වන්නේ 2.1% කියන්නේ පාරිභෝගික භාණ්ඩ හා අදාළ උද්ධමනය කියන එක. මුදල් සැපයුම වැඩි වෙද්දී පාරිභෝගික භාණ්ඩ සඳහා වන ඉල්ලුම වගේම ආයෝජන ඉල්ලුමද ඉහළ යනවා. කොළඹ කොටස් මිල දර්ශකය දිහා බැලුවොත් පසුගිය වසර තුළ 41.9%ක පමණ වැඩි වීමක් පේන්න තිබෙනවා. මේ විදිහට පේන්න තියෙන්නේ වැඩි වුනු මුදල් සැපයුමේ බලපෑම.

අවසාන ආණ්ඩු මාරුවෙන් පසුවද බදු අඩු කිරීමක් සිදු වුනා. එයින් රාජ්‍ය අයවැයට සිදු වූ බලපෑම ඒ තරම් විශාල නැතත්, අදාළ ආදායම් කාණ්ඩයට පෞද්ගලිකව එහි සැලකිය යුතු ඉතිරියක් තිබෙනවා. ආනයන ඉල්ලුම එන්නේත් බොහෝ දුරට මේ පිරිසගෙන්. ඒ වගේම, එම කාණ්ඩය තුළ ඉන්නේ ආර්ථික අර්බුද සමය තුළ වුවද, මූලික අවශ්‍යතා සීමා කරන්න සිදු වූ පිරිසක් නෙමෙයි.

මුදල් සැපයුම ඉහළ යාම, පොලී අනුපාතික අඩු වීම සහ බදු අඩු වීම හේතුවෙන් රටේ මධ්‍යම පාන්තිකයින්, විශේෂයෙන්ම ඉහළ මධ්‍යම පාන්තිකයින් අතේ මුදල් සංසරණය ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. නමුත් ඊට සාපේක්ෂව පහළ මධ්‍යම පාන්තිකයින් සහ අඩු ආදායම්ලාභීන්ගේ ආදායම් වල ලොකු වැඩි වීමක් පසුගිය වසර තුළ සිදු වී නැහැ. 

ඉහත පළමු කාණ්ඩය කොහොමටත් මූලික අවශ්‍යතා සීමා කළ පිරිසක් නොවන නිසා ඔවුන්ගේ අතට වැඩිපුර මුදල් ආවා කියලා අත්‍යාවශ්‍ය පාරිභෝගික භාණ්ඩ ඉල්ලුම ඉහළ යන්නේ නැහැ. අනෙක් අතට පහළ ස්ථර වල ආදායම් ලොකුවට වැඩි වෙලා නැහැ. ඒ නිසා පාරිභෝගික මිල දර්ශක මගින් මනින උද්ධමනය සීමා වෙලා තිබෙනවා. ආර්ථිකයට එකතු කළ අමතර මුදල් කොටස් වෙළඳපොළ වැනි තැන් වලට යනවා. 

මේ තත්ත්වය බටහිර රටවල දක්ෂිණාංශික ආණ්ඩු බලයේ ඉන්න විට තත්ත්වයට තරමක් සමානයි. බටහිර රටවල දක්ෂිණාංශික ආණ්ඩු සාමාන්‍යයෙන් කරන්නේ සුබසාධන වියදම් සීමා කරලා, ආදායම් බදු සීමා කරලා, සමාගම් වලට වැඩියෙන් මුදල් ගලා යන්න ඉඩ සලස්වන එක. එහිදී පාරිභෝගික භාණ්ඩ ඉල්ලුම ඉහළ නොයන නිසා උද්ධමනයක් පෙනෙන්නේ නැහැ. ඒ වෙනුවට කොටස් මිල ගණන් ඉහළ යනවා. 2008 ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසුව ඇමරිකාව විශාල වශයෙන් මුදල් සැපයුම වැඩි කළත් උද්ධමනය ප්‍රශ්නයක් නොවුනේ ඒ නිසා.

කෝවිට් වලින් පසුව ඇමරිකාවේ වුනේ මෙහි අනෙක් පැත්ත. ඒ අවස්ථාවේදී බයිඩන් ආණ්ඩුව විසින් සෘජුව අඩු ආදායම්ලාභීන්ට හා පහළ මධ්‍යම පාන්තිකයින්ට මුදල් දුන්නා. ඒ අය ඒ මුදල් වියදම් කළා. පාරිභෝගික භාණ්ඩ වල ඉල්ලුම ඉහළ ගිහින් මිල වැඩි වෙලා උද්ධමනය ඉහළ ගියා. ලංකාවේ වත්මන් ආණ්ඩුව දැනට කටයුතු කරන විදිහ අනුව දිත්වා ආධාර නිසා වුනත් ඒ වගේ බලපෑමක් ඇති වෙයි කියා හිතන්න අමාරුයි. පහළ ස්ථර වලට ලොකුවට දිත්වා ආධාර ගලායාමක් පෙනෙන්න නැහැ.

මේ දක්වා ප්‍රවණතා දෙස බැලුවොත් කොටස් වෙළඳපොළට අරමුදල් ගලා එන එක හොඳයි. නමුත් කොටස් වෙළඳපොල ආයෝජන කියන්නේ මූල්‍ය ආයෝජන මිසක් මූර්ත ආයෝජන නොවන නිසා ඒ ආයෝජන වලින් අනිවාර්යයෙන්ම ආර්ථිකය වර්ධනය වෙන්නේ නැහැ. එහෙම වෙන්නේ IPO හරහා කෙළින්ම සමාගම් වලට යන සල්ලි වලින් පමණයි. ඒ නිසා, මේ කොටස් වෙළඳපොළ වර්ධනය ස්ථාවර තත්ත්වයක් නෙමෙයි. මිල වැඩි වෙන්නේ සමපේක්ෂණ ඉල්ලුම නිසා. සමපේක්ෂණ ඉල්ලුම දිගටම පවතින්නේ නැහැ.

ලංකාවේ ආර්ථිකය විශාල අර්බුදයකට පසුව ගොඩ යමින් සිටින නිසා සමාගම් වල අපේක්ෂිත අනාගත ලාභ ඉහළ යාමක් තිබෙනවා වගේම කොටස් වෙළඳපොළ මිල ගණන් ඉහළ යාම තුළින් එය නිරූපණය වීමක් සිදු වෙනවා. ඒ සීමාව දක්වා මේ වර්ධනය හොඳයි. නමුත් එතැනින් එහාට ගියොත් වෙන්නේ බුබුලක් හැදෙන එක. බුබුළු කඩා වැටෙනවා. තවම එවැනි තත්ත්වයක් ඇති වී නැතත් මුදල් සැපයුම පාලනය කළේ නැත්නම් එවැනි තත්ත්වයක් ඇති වෙන්න පුළුවන්.

මුදල් සැපයුම වර්ධනය වෙන්න ඉඩ හැරීම මගින් ඉදිරි වසර පහක කාලය ඇතුළත රටේ ආර්ථිකය තිරසාර ලෙස තවත් අමතර 10%කින් පමණවත් ප්‍රසාරණය කර ගැනීම සඳහා තිබුණු අවස්ථාවක් මේ ආණ්ඩුව විසින් නැති කරගත්තා. කරපු පළමු හා ප්‍රධානම වැරැද්ද ඉඩම් වෙළඳපොළ නිදහස් කිරීම හා අදාළ ප්‍රතිසංස්කරණ ආපසු හැරවීම. ඒ ගැනනම් කණගාටුවෙන් වුනත් කියන්න තියෙන්නේ තඹුත්තේගම මානසිකත්වය කියලා. දෙවන හානිය ගෙවල් කුලී පණත. ඒ පනතේ සමහර කොටස්නම් සාධනීයයි. නමුත් ආයෝජකයින්ගේ පැත්තෙන් බලද්දී හානිය වඩා වැඩියි.

මේ වෙද්දී කොටස් වෙළඳපොලට අවශෝෂණය කර ගත හැකි මුදල් ප්‍රමාණය සංතෘප්ත මට්ටම දක්වා පැමිණෙමින් තිබෙනවා. ඉඩම් හා නිවාස වෙළඳපොළ මීට වඩා නිදහස්ව තිබුණානම් තවත් ලොකු පිම්මක් පනින්න තිබුණත්, එය අවහිර වී තිබෙන නිසා ඉතා ඉක්මණින්ම මුදල් ප්‍රතිපත්ති වලින් පමණක් ආර්ථිකය ප්‍රසාරණය කළ හැකි උපරිම සීමාව වෙත ආර්ථිකය ලඟා වෙනවා.

මේ සංතෘප්ත තත්ත්වය ඇති වන තුරු, බොහෝ විට 2026 අවුරුද්ද තුළද, මුදල් ප්‍රතිපත්ති වල උදවුවෙන් ආර්ථික වර්ධනය හොඳ මට්ටමක පවත්වා ගන්න පුළුවන් වෙයි. නමුත් මෙය කළ හැක්කේ ආර්ථිකය නැවත 2018 මට්ටම දක්වා පැමිණෙන තුරු පමණයි. ඒ සීමාවේදී මුදල් සැපයුම තව දුරටත් වර්ධනය වීම වලක්වා ගැනීම සඳහා මහ බැංකුවට ආර්ථික වර්ධනය අමතක කර නැවතත් මුදල් ප්‍රතිපත්ති දැඩි කරන්න සිදු වෙයි. එවැන්නක් නොකර ඩොලරයක මිල ඉහළ යාම පාලනය කළ හැකි වන්නේ නැහැ.

ශ්‍රමික ප්‍රේෂණ, සංචාරක පැමිණීම් සහ මහ බැංකුවේ මැදිහත් වීම්

විදේශ අංශය දෙස බලද්දී වසරේ ආරම්භය නරක නැහැ. ජනවාරි මාසය තුළ ඩොලර් මිලියන 751.1ක ශ්‍රමික ප්‍රේෂණ ප්‍රමාණයක් රටට පැමිණ තිබෙනවා. මෙය පසුගිය වසරේ ජනවාරි මාසය එක්ක බලද්දී 31.1%ක වර්ධනයක්. ජනවාරි මාසයකදී ලැබුණු වැඩිම ශ්‍රමික ප්‍රේෂණ ප්‍රමාණය මෙය විය යුතුයි.

ජනවාරි මාසය තුළ රටට පැමිණ ඇති සංචාරකයින් ප්‍රමාණයද 277,327ක් ලෙස වාර්තා වෙනවා. මෙයද ජනවාරි මාසයකදී පැමිණ ඇති වැඩිම සංචාරකයින් ප්‍රමාණය. ඒ වගේම එම පැමිණීම් වල පසුගිය වසර එක්ක බලද්දී 9.7%ක වර්ධනයක් දකින්න පුළුවන්. නමුත්, සංචාරක කර්මාන්තයේ ආදායම් වලනම් පසුගිය වසරට සාපේක්ෂව 5.6%ක අඩු වීමකුයි දකින්න තියෙන්නේ. 

මහ බැංකුව විසින් ජනවාරි මාසය තුළ ශුද්ධ වශයෙන් ඩොලර් මිලියන 200.3ක් මිල දී ගෙන තිබෙනවා. ඒ අනුව, මේ වන විට රටේ දළ නිල සංචිත ප්‍රමාණය ඩොලර් බිලියන 7 සීමාව ඉක්මවා තියෙන්න පුළුවන්. 

ජනවාරි ශ්‍රමික ප්‍රේෂණ වලද දිත්වා බලපෑම යම් තරමකින් තිබෙනවා විය හැකියි. එය එසේ නොවන්නේනම්, මෙය ඉතාම හොඳ තත්ත්වයක්. පෙබරවාරි මාසයේදී ලැබෙන ශ්‍රමික ප්‍රේෂණ ප්‍රමාණය අනුව මේ ගැන වඩා හොඳ අදහසක් ගන්න පුළුවන් වෙයි. 

ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසුව සිදු වූ විදේශගත වීම් ප්‍රමාණය සලකද්දී ශ්‍රමික ප්‍රේෂණ වල සැලකිය යුතු වැඩි වීමක් සිදු වීම අනපේක්ෂිත තත්ත්වයක් නෙමෙයි. පසුගිය වසරේ ලැබුණු මුළු ශ්‍රමික ප්‍රේෂණ ප්‍රමාණය ඩොලර් මිලියන 8,076.2ක් තරම් ප්‍රමාණයක්. ජනවාරි මාසයේ 31.1%ක වර්ධනයට හේතුව දිත්වා බලපෑම කියා සැලකුවත්, මේ වර්ධනය මුළුමනින්ම දිත්වා බලපෑම සේ සලකන්න බැහැ. ඒ බලපෑම ඉවත් කළ පසු සාමාන්‍ය ඓන්ද්‍රීය වර්ධනය 11.4%ක් ලෙස සැලකුවත් මේ අවුරුද්ද ඇතුළත ඩොලර් බිලියන 9 ඉක්මවන ශ්‍රමික ප්‍රේෂණ ප්‍රමාණයක් ලැබීමේ විභවයක් තිබෙනවා. 

ලංකාවේ විදේශ අංශය මත ශ්‍රමික ප්‍රේෂණ වල බලපෑම එන්න එන්නම වැඩි වෙමින් තිබෙනවා. මෙහි හොඳ පැත්තක් වගේම නරක පැතිත් තිබෙනවා. ශ්‍රමික ප්‍රේෂණ වැඩි වෙනවා කියන්නේ ඩොලර් සැපයුම වැඩි වී ඩොලරයක මිල පහළට තෙරපෙනවා කියන එක. එසේ වෙද්දී මහ බැංකුව විසින් ප්‍රමාණවත් මැදිහත් වීමක් කළේ නැත්නම් ඒ විදිහට රටට එන ඩොලර් ප්‍රමාණය ආනයන ලෙස නැවත රටෙන් එළියට යනවා. රටේ අපනයන අංශ ශක්තිමත් වීමක් වෙන්නේ නැහැ. 

ප්‍රායෝගිකව කරන්න අමාරු වැඩක් වුනත්, ශ්‍රමික ප්‍රේෂණ ලෙස රටට එන ඩොලර් බිලියන 9ක් මහ බැංකුව විසින් අවුරුද්දකට එකතු කරගත්තොත් අවුරුදු හතරකින් රජයේ මුළු විදේශ ණය ප්‍රමාණයම ගෙවලා දමන්න වුනත් ඒ විදේශ විණිමය ප්‍රමාණය ප්‍රමාණවත්. නමුත් කාලයක් තිස්සේ මේ විදිහට රටට ලැබෙන ශ්‍රමික ප්‍රේෂණ බිලියන 6ක් පමණ ආනයන වෙනුවෙන් වැය කරන්න පුරුදු වී තිබෙන නිසා ඒ විදිහට රටට එන ශ්‍රමික ප්‍රේෂණ සියල්ලම මහ බැංකුවට මිල දී ගන්න බැහැ. එහෙත්, බිලියන 6ක් පමණ ආනයන වෙනුවෙන් ඉතිරි කරලා බිලියන තුනක් පමණ මිල දී ගන්න බැරිකමක් නැහැ. එසේ කිරීම මගින් වැඩි වන ශ්‍රමික ප්‍රේෂණ වල උදවුවෙන් ආනයන වැඩි වීම වලක්වා ගන්න පුළුවන්. 

වැඩි වන ශ්‍රමික ප්‍රේෂණ ප්‍රමාණය මහ බැංකුව විසින් එකතු කර ගන්නවානම්, ආනයන වර්ධනය වෙන්නේ අපනයන වර්ධනය වීමට සමාන්තරවයි. ඒ මගින් ස්වභාවික ලෙසම අපනයන දිරි ගැන්වීමක් සිදු වෙනවා. එසේ නොකර, වැඩි වන ශ්‍රමික ප්‍රේෂණ ආනයන සඳහා යොදා ගත හැකි පරිදි බැංකු පද්ධතිය තුළ ඉතිරි වෙන්න ඇරියොත් එයින් වෙන්නේ අපනයන වර්ධනය සීමා වෙන එකයි. මාසයකට ඩොලර් මිලියන 250 පමණ බැගින් මිල දී ගත්තොත් මහ බැංකුවට වසර ඇතුළත ඩොලර් බිලියන 3ක් පමණ මිල දී ගෙන වසර අවසන් වෙද්දී ශුද්ධ විදේශ වත්කම් ප්‍රමාණය සංචිත මුදල් ප්‍රමාණයෙන් 80%-90% වගේ මට්ටමකට ඉහළ දමාගන්න පුළුවන්. 

සංචිත මුදල් සැපයුම සහ මහ බැංකුවේ ශුද්ධ විදේශ වත්කම්

පසුගිය (2025) වසර අවසන් වෙද්දී මහ බැංකුව සතු ශුද්ධ විදේශ වත්කම් ප්‍රමාණය රුපියල් බිලියන 712.5 දක්වා ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. මෙය ඩොලර් මිලියන 2,298.5කට සමානයි. ශුද්ධ විදේශ වත්කම් යන්නෙන් අදහස් වන්නේ මහ බැංකුව සතුව ඇති දළ විදේශ වත්කම් වලින් මහ බැංකුවේ විදේශ බැරකම් අඩු කළ පසු ශේෂයයි. 

පෙර (2024) වසර අවසන් වෙද්දී මහ බැංකුව සතු වූ ශුද්ධ විදේශ වත්කම් ප්‍රමාණය රුපියල් බිලියන 222.1ක් වූ අත්ර අතර එය ඩොලර් මිලියන 759.3කට සමාන මුදලක්. ඒ අනුව 2025 වසර තුළ මහ බැංකුවේ ශුද්ධ විදේශ වත්කම් ඩොලර් මිලියන 1,539.2කින් ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. 

පසුගිය වසර තුළ මහ බැංකුවේ දළ නිල සංචිත ඉහළ යාම ඩොලර් මිලියන 734ක් පමණයි. ඒ අනුව පෙනී යන්නේ දළ නිල සංචිත ඉහළ යාමට අමතරව මහ බැංකුවේ විදේශ බැරකම් වලද සැලකිය යුතු අඩු වීමක් සිදු වී ඇති බවයි. 

ආර්ථික අර්බුදය ඇති වීමට දෙවසරකට පෙර, 2020 පෙබරවාරි මාසය වන විට මහ බැංකුවේ සංචිත මුදල් සැපයුම, එනම් මහ බැංකුව විසින් නිකුත් කර තිබුණු මුළු රුපියල් ප්‍රමාණය, බිලියන 963.3ක්. ඒ වන විට මහ බැංකුව සතු වූ ශුද්ධ විදේශ වත්කම් ප්‍රමාණයේ රුපියල් වටිනාකම බිලියන 971.0ක්. 

මෙයින් අදහස් වන්නේ යම් හෙයකින් මහ බැංකුව විසින් ඒ දක්වා නිකුත් කර තිබුණු රුපියල් සියල්ලම ආපසු ලබා ගෙන ඒ වෙනුවට ඩොලර් ලබා දීමට අවශ්‍ය වුවද එය කළ හැකි තරම් විදේශ වත්කම් ප්‍රමාණයක් මහ බැංකුව සතුව ඒ වන විට තිබුණු බවයි. ශ්‍රී ලංකා රජය කාලයක් තිස්සේම ණය ගොඩ ගසාගෙන හිටියත් මහ බැංකුව ඒ වන විටද ස්ථාවර තත්ත්වයක සිටියා.

සංසරණයේ ඇති මුදල් සියල්ල මහ බැංකුව විසින් ආපසු ලබාගෙන ඒ වෙනුවට ඩොලර් ලබා දීම තනිකරම මනඃකල්පිත අදහසක් වුවත්, එවැනි හැකියාවක් තිබීම යන්නෙන් අදහස් වන්නේ රුපියලට ශක්තිමත් හා ස්ථාවර පදනමක් ඇති බවයි. එය රන් සම්මතයකට තරමක් සමාන තත්ත්වයක්. ඊට හේතුව එවැනි ස්ථාවර තත්ත්වයක් ඇත්නම් ඩොලර් වෙනුවට රන් සංචිතම වුවද පවත්වා ගත හැකි වීමයි. 

ආර්ථික අර්බුදයට පෙර මෙම ශක්තිමත් පදනම ක්‍රමක්‍රමයෙන් දුර්වල වුනා. රජයේ ආර්ථික පදනම කාලයක පටන්ම දුර්වල වෙමින් පැවතියත්, මහ බැංකුවේ ස්ථාවරත්වය මේ ආකාරයෙන් දුර්වල වූයේ පළමු වරටයි. විණිමය අනුපාතය නොවෙනස්ව තබා ගැනීම සඳහා රටේ විදේශ සංචිත විකිණීම සහ අනෙක් පැත්තෙන් රුපියල් සැපයුම වැඩි කිරීම (සල්ලි අච්චු ගැසීම) හේතුවෙන් 2021 ජූලි මාසය වෙද්දී මහ බැංකුවේ ශුද්ධ විදේශ වත්කම් සෘණ අතට හැරුණා. 

ශුද්ධ විදේශ වත්කම් සෘණ අතට හැරුණු පසුවද විණිමය අනුපාතය නිදහස් කිරීමක් සිදු වූයේ නැහැ. ඒ වෙනුවට සිදු වුනේ චීනයෙන්, ඉන්දියාවෙන් මෙන්ම බංග්ලා දේශයෙන්ද ණය ගනිමින් විණිමය අනුපාතය නොවෙනස්ව පවත්වා ගනු ලැබීමයි. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සංචිත මුදල් සැපයුම මෙන් දෙගුණයකයත් වඩා වැඩි රුපියල් ප්‍රමාණයක් සංසරණයට එකතු වුනා. සංචිත මුදල් සැපයුම අඩුවෙන් පෙනුණේ එසේ එකතු කළ රුපියල් වලින් අඩක් පමණ මහ බැංකුව විසින් නැවතත් ණයට ගත් ඩොලර් සමඟ හුවමාරු කරගත් නිසයි. ඒ අනුව, මෙය මහ බැංකුව විසින් එක වර රුපියල් මෙන්ම ඩොලර්ද වෙළඳපොළට නිකුත් කිරීමක් සේ සැලකිය හැකියි. 

පසුව මහ බැංකුව විසින් සිය ස්ථාවරය වෙනස් කර විදේශ වත්කම් ක්‍රමයෙන් ඉහළ දමා ගත් නමුත් 2024 ඔක්තෝබර් මාසය වන තුරුම මහ බැංකුවේ ශුද්ධ විදේශ වත්කම් නැවත ධන අතට හැරුනේ නැහැ. මේ වන විට මහ බැංකුවේ ශුද්ධ විදේශ වත්කම් වල සැලකිය යුතු වැඩි වීමක් සිදු වී ඇතත්, දැනටද මහ බැංකුව සතු ශුද්ධ විදේශ වත්කම් ප්‍රමාණය සංචිත මුදල් සැපයුමෙන් 39.7%ක් පමණයි. 2020දී පැවති ස්ථාවරත්වය නැවත ඇති කරගැනීමටනම්, අවම වශයෙන් තවත් ඩොලර් බිලියන 3.5ක පමණ ශුද්ධ විදේශ වත්කම් ප්‍රමාණයක් එක්රැස් කර ගැනීමට සිදු වෙනවා. 

ඉදිරි දෙවසර තුළදීද සැලකිය යුතු ජංගම ගිණුම් අතිරික්තයක් පවත්වා ගතහොත්, 2028 වන විට මෙම ස්ථාවරත්වය ලඟා කර ගැනීමේ හැකියාවක් තිබෙනවා. එසේ කළ හැකිනම්, 2028 වසරේදී ණය ආපසු ගෙවීම සඳහා නැවතත් ස්වෛරිත්ව බැඳුම්කර නිකුත් කිරීමට අවශ්‍ය වන්නේ නැහැ. මෙම (2025) වසරේ ජංගම ගිණුම් අතිරික්තයට නොඅඩු (ඩොලර් බිලියන 2ක පමණ) ජංගම ගිණුම් අතිරික්තයක් 2026 හා 2027 වසර වලදීද පවත්වා ගන්නා අතර, සංචිත මුදල් සැපයුමේ වර්ධනයට අනුපාතිකව ඩොලරයක මිල ඉහළ යාමට ඉඩ හරින්නේනම් මේ ඉලක්කයට යා හැකියි. 

ආර්ථික වර්ධනය පවත්වා ගැනීම සඳහා මුදල් සැපයුමේ යම් වර්ධනයක් අවශ්‍යයි. එහෙත් මුදල් සැපයුම ඕනෑවට වඩා වැඩියෙන් වර්ධනය වේනම් ඊට අනුරූපව ඩොලරයක මිලද ඉහළ යාමට ඉඩ සලස්වන්න වෙනවා. වෙනත් විදිහකට කිවුවොත්, ඩොලරයක මිල පාලනය කිරීමටනම් මුදල් සැපයුම පාලනය කර උද්ධමනය පාලනය කරන්නට සිදු වෙනවා. අවසාන වශයෙන් මෙය මුදල් සැපයුම, ඩොලරයක මිල, ජංගම ගිණුම් ශේෂය සහ ආර්ථික වර්ධනය ඇතුළු සියලු සාර්ව ආර්ථික විචල්‍ය වල ප්‍රශස්ත තුලනයක් පවත්වා ගැනීම පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක්. රජය විසින් ඊළඟ වටයේදී මහ බැංකුවේ උද්ධමන ඉලක්කය 4% දක්වා අඩු කළහොත් මේ ස්ථාවරත්වය ලබා ගැනීම වඩා පහසු වෙනවා. 

තෙවන වරටත් ජංගම ගිණුමේ අතිරික්තයක්!

පසුගිය (2025) වසර තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ ජංගම ගිණුමෙහි ඩොලර් මිලියන 1,733.4ක අතිරික්තයක් වාර්තා වී තිබෙනවා. මේ අනුව, එක දිගට වසර තුනක්ම ශ්‍රී ලංකාවේ ජංගම ගිණුමෙහි අතිරික්තයක් වාර්තා වෙනවා. 

1956 වසරෙන් පසුව, පසුගිය ආර්ථික අර්බුදය ඇති වන තුරු, ශ්‍රී ලංකාවේ ජංගම ගිණුමේ අතිරික්තයක් වාර්තා වූයේ දෙවසරකදී පමණයි. අනෙක් හැම වසරකදීම දැකගත හැකි වූයේ ජංගම ගිණුම් හිඟයක්. 

ජංගම ගිණුමේ හිඟයක් ඇති විට එම හිඟය පියවෙන්නේ රටට පැමිණෙන විදේශ ප්‍රාග්ධනයෙන්. මේ විදේශ ප්‍රාග්ධනය බොහෝ විට විදේශ ණයයි. විදේශ ණය ප්‍රමාණය ඉහළ යන තරමට ඒ වෙනුවෙන් වාර්ෂිකව ගෙවිය යුතු පොලී වියදමද ජංගම ගිණුමට බරක් වී ජංගම ගිණුමේ හිඟය තවත් ඉහළ දමනවා. 

ජංගම ගිණුමේ හිඟයක් යන්නෙන් අදහස් වන්නේ උපයන විදේශ විණිමය ප්‍රමාණය ඉක්මවා විදේශ විණිමය වැය කරනවා කියන එකයි. ඒ අනුව, ජංගම ගිණුමේ අතිරික්තයකින් පෙන්නුම් කරන්නේ ඉපැයූ විදේශ විණිමය වැය නොකර ඉතිරි කර ගැනීමක්. 

කාලයක් ප්‍රචලිත කර තිබුණු අදහසක් වූයේ ලංකාවේ ජංගම ගිණුමේ හිඟයක් "පවතින" නිසා එම හිඟය පියවා ගැනීම සඳහා විදේශ ණය ගන්නට සිදු වන බවයි. අප විසින් පසුගිය කාලයේ දිගින් දිගටම පෙන්වා දුන්නේ එය එසේ නොවන බව සහ විදේශ ණය ගන්නා නිසාම ජංගම ගිණුමේ හිඟයක් පවතින බවයි. පසුගිය වසර දෙස බලද්දී අප විසින් පෙන්වා දුන් කරුණ ඉතා හොඳින් සනාථ වී තිබෙනවා.

මෙහිදී පසුගිය වසර ගැන විශේෂයෙන් සඳහන් කළේ පසුගිය වසරේදී ආනයන සිදු කිරීම බාධාවකින් තොරව සිදු වූ නිසයි. නිදහසේ වාහන ඇතුළු ආනයන සිදු කළද රටේ කිසිදු විදේශ විණිමය හිඟයක් ඇති වූයේ නැහැ. ජංගම ගිණුමේ හිඟයක් ඇති වූයේත් නැහැ. රජය විසින් විදේශ ණය ලබා ගෙන වෙළඳපොළට විදේශ විණිමය පොම්ප කරන්නේ නැත්නම් විදේශ විණිමය ඉල්ලුම හා සැපයුම වෙළඳපොළ තුල තුලනය වෙනවා. 

මහ බැංකුව විසින් මැදිහත් වී වෙළඳපොළෙන් විදේශ විණිමය මිල දී ගැනීම මගින් ජංගම ගිණුමේ අතිරික්තයක් පවත්වා ගන්න පුළුවන්. එවිට ඉතිරි වන විදේශ විණිමය ප්‍රමාණය හා විදේශ විණිමය ඉල්ලුම තුලනය වී රටේ විදේශ විණිමය යම් ප්‍රමාණයක් ඉතිරි වෙනවා. විණිමය  අනුපාතය නිදහසේ තීරණය වීමට ඉඩ හරින්නේනම් රටේ විදේශ විණිමය හිඟයක් ඇති වන්නේ නැහැ.

පසුගිය දශක ගණනාවක් පුරාම මෙවැන්නක් කළ නොහැකි වූයේ රජයේ අයවැය හිඟය පියවා ගැනීම පිණිස විදේශ ණය යොදා ගත් නිසා. රජයේ බදු ආදායම් ඉහළ නංවා ගැනීමෙන් පසුව මේ තත්වය වෙනස් වී තිබෙනවා.

වසර තුළ ජංගම ගිණුමට ලැබුණු විදේශ විණිමය:

අපනයන ආදායම් - ඩොලර් මිලියන 13,581.4

සේවා ආදායම් - ඩොලර් මිලියන 7,065.7

(මෙයින් ඩොලර් මිලියන 3,219.2ක් සංචාරක ආදායම්)

ප්‍රාථමික ආදායම් - ඩොලර් මිලියන 621.2 

ද්වීතියික ආදායම් (ශ්‍රමික ප්‍රේෂණ) - ඩොලර් මිලියන  8,076.2 

එකතුව - ඩොලර් මිලියන 29,344.5

වසර තුළ ජංගම ගිණුමෙහි වැය:

ආනයන වියදම් - ඩොලර් මිලියන 21,479.9 

සේවා වියදම් - ඩොලර් මිලියන 3,358.5

ප්‍රාථමික වියදම් - ඩොලර් මිලියන 2,645.5 

ද්වීතියික වියදම් - ඩොලර් මිලියන  130.4 

එකතුව - ඩොලර් මිලියන 27,614.3

උද්ධමන ඉලක්කය කීයක් විය යුතුද?

ලංකාවේ කවුරුත් දන්න සාමාන්‍ය කරුණක් විදිහට ඇමරිකන් ඩොලරයක් මිල දී ගැනීම සඳහා ගෙවිය යුතු ශ්‍රී ලංකා රුපියල් ප්‍රමාණය කාලයත් එක්ක දිගින් දිගටම ඉහළ යනවා. ඒ අතර, ඇමරිකන් ඩොලරයක මිල පහත යන අවස්ථාද තිබුණත්, දිගුකාලීනව හැම විටම මෙන් සිදු වෙන්නේ මිල ඉහළ යන එකයි. 

ඇමරිකන් ඩොලරයක මිල තීරණය වෙන්නේ ඉල්ලුම හා සැපයුම මත. විවිධ සාධක ගණනාවක් මත ඉල්ලුම හා සැපයුම තීරණය වෙනවා. මෙහි ඒ සාධක එකින් එක විස්තර කරන්න යන්නේ නැහැ. නමුත් මේ පිළිතුර මගින් දිගුකාලීනව ඇමරිකන් ඩොලරයක් මිල දී ගැනීම සඳහා ගෙවිය යුතු ශ්‍රී ලංකා රුපියල් ප්‍රමාණය ඉහළ යන්නේ ඇයි කියන ප්‍රශ්නයට සම්පූර්ණ පිළිතුරක් ලැබෙන්නේ නැහැ. 

මේ විදිහට දිගුකාලීනව ඇමරිකන් ඩොලරයක් මිල දී ගැනීම සඳහා ගෙවිය යුතු ශ්‍රී ලංකා රුපියල් ප්‍රමාණය දිගින් දිගටම ඉහළ යාමට හේතුව ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් ඇමරිකාවේ ෆෙඩරල් සංචිත බැංකුව විසින් ඉලක්ක කරන උද්ධමන මට්ටමට වඩා වැඩි උද්ධමන මට්ටමක් ඉලක්ක කිරීමයි. ඇමරිකාවේ ෆෙඩරල් සංචිත බැංකුව විසින් 2%ක සාමාන්‍ය වාර්ෂික උද්ධමනයක් ඉලක්ක කරද්දී ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් පසුගිය කාලය පුරාම ඉලක්ක කර තිබෙන්නේ ඊට වඩා වැඩි උද්ධමන මට්ටමක්.

මෙහි කතා කරන්නේ උද්ධමන ඉලක්කය ගැන මිසක් සැබෑ උද්ධමනය ගැන නෙමෙයි. 2022 ජූනි මාසයේදී ඇමරිකාවේ උද්ධමනය 9.1% දක්වා ඉහළ ගියා. 2022 සැප්තැම්බර් මාසයේදී ලංකාවේ උද්ධමනය 67.4% දක්වා ඉහළ ගියා. නමුත් ඇමරිකාවේ උද්ධමනය 9.1% දක්වා ඉහළ ගියේත්, ලංකාවේ උද්ධමනය 67.4% දක්වා ඉහළ ගියේත් අදාළ මහ බැංකු වලට එවැනි තත්ත්වයක් ඇති වනු දකින්න අවශ්‍ය වූ නිසා නෙමෙයි. යමක් ඉලක්ක කළ පමණින් හැම විටම ඒ ඉලක්ක සාක්ෂාත් කරගන්න බැහැ. 

ඇමරිකාවේ මහ බැංකුව වන ෆෙඩරල් සංචිත බැංකුව විසින් කාලයක් තිස්සේම ඉලක්ක කරන්නේ උද්ධමනය 2% මට්ටමේ තියා ගන්නයි. නමුත් ලංකාව දැනට ඉලක්ක කරන්නේ උද්ධමනය 5% මට්ටමේ තියා ගන්නයි. මේ විදිහට ඇමරිකාව ඉලක්ක කරන උද්ධමනයට වඩා වැඩි උද්ධමනයක් ඉලක්ක කරනවා කියන්නේ ඒ රටේ මුදල් ඒකකය දිගින් දිගටම ඇමරිකන් ඩොලරයට සාපේක්ෂව අවප්‍රමාණය වීමට ඉඩ සලස්වනවා කියන එක. 

ඇමරිකාව 2%ක උද්ධමනයක් ඉලක්ක කරනවා කියන්නේ හිතාමතාම ඩොලරයක වටිනාකම වසරකට 2%කින් අඩු වීමට ඉඩ සලස්වනවා කියන එකයි. ඇමරිකාව වගේම එක්සත් රාජධානිය, කැනඩාව, යුරෝ කලාපය ඇතුළු තවත් රටවල් ගණනාවක්ම 2%ක උද්ධමනයක් ඉලක්ක කරන නිසා අදාළ මුදල් ඒකක වල වටිනාකමද වසරකට 2%කින් අඩු වෙනවා. නමුත් මේ විදිහට ඒ මුදල් ඒකක වල වටිනාකම අඩු වෙද්දී ඊට සමානව ඇමරිකන් ඩොලරයේ වටිනාකමද අඩු වෙන නිසා දිගුකාලීනව ඒ මුදල් ඒකක ඇමරිකන් ඩොලරයට සාපේක්ෂව අවප්‍රමාණය වෙන්නේ නැහැ.  

මෙයින් අදහස් වෙන්නේ ඇමරිකන් ඩොලරයට සාපේක්ෂව විණිමය අනුපාතය ස්ථාවරව තිබෙනවා කියන එක නෙමෙයි. ඉල්ලුම හා සැපයුම අනුව දිනපතාම විණිමය අනුපාත විචලනය වෙනවා. නමුත් දීර්ඝ කාලයක් සැලකූ විට ලොකු වෙනසක් වෙන්නේ නැහැ. 

මේ සමඟ පළ කරන වගුවේ තිබෙන්නේ 1997 ජනවාරි 2 දින සහ 2026 ජනවාරි 2 දින වලදී ඇමරිකන් ඩොලරයක් මිල දී ගැනීම සඳහා විවිධ මුදල් ඒකක වලින් ගෙවිය යුතු වූ මුදල සහ එම මුදල් ප්‍රමාණය වෙනස් වූ අනුපාතයයි. ඇමරිකන් ඩොලරයක් මිල දී ගැනීම වසර 29කට පෙර සඳහා කැනේඩියන් ඩොලර් 1.374ක් ගෙවන්න සිදු වී තිබෙනවා. කොයි තරම් උච්ඡාවචනයන් සිදු වුනත් වසර 29කට පසුව නැවතත් එම මිල ඒ මට්ට්මටමට පැමිණ තිබෙනවා. 

ඔය අතරවාරයේ කැනේඩියන් ඩොලරයක් ඇමරිකන් ඩොලරයකට වඩා වැඩියෙන් මිල වූ අවස්ථා තිබුණා. ඇමරිකන් ඩොලරයක් සඳහා දැන් මිලට වඩා වැඩියෙන් ගෙවිය යුතු වූ අවස්ථාත් තිබුණා. ඔය වගේ විචලනයන් සිදු වුනත්, රටවල් දෙකේ වෙළඳපොළවල් විවෘතව තිබීම, විණිමය වෙළඳපොළට මහ බැංකු මැදිහත් නොවීම සහ දිගුකාලීනව රටවල් දෙකම 2%ක උද්ධමනයක් ඉලක්ක කිරීම හේතුවෙන්, දිගුකාලීනව විණිමය අනුපාතය ස්ථාවර මට්ටමක තිබෙනවා. 

ලෝකයේ ප්‍රධාන රටවල් බොහොමයක් උද්ධමනය 2% මට්ටමේ තියාගන්න ඉලක්ක කරනවා. ඒ නිසා, ඒ රටවල මුදල් ඒකක වල වටිනාකම ඇමරිකානු ඩොලරයට සාපේක්ෂව කෙටිකාලීනව විචලනය වුනත් දිගුකාලීනව ලොකු වෙනසක් වෙන්නේ නැහැ. 

ඉහත වගුව දෙස බලද්දී ඇමරිකන් ඩොලරයට සාපේක්ෂව පසුගිය වසර 29ක කාලය තුළ යම් තරමකින් හෝ ශක්තිමත් වී තිබෙන්නේ චීනය, සිංගප්පූරුව සහ ස්විට්සර්ලන්තය යන රටවල මුදල් ඒකක පමණයි. මේ රටවල් තුන අනෙක් රටවල් වලට වඩා වෙනස් වන විශේෂ කරුණ වන්නේ එම රටවල් තුනේම දේශීය ඉතිරි කිරීම් අනුපාතය ඉහළ මට්ටමක තිබීමයි. මේ ගැන පෙර ලිපි වල කතා කර තිබෙන නිසා මෙම ලිපියෙහි වැඩිපුර කතා කරන්නේ නැහැ. 

ඇමරිකන් ඩොලරයට සාපේක්ෂව දිගුකාලීනව අවප්‍රමාණය වී ඇති මුදල් ඒකක දෙස බැලුවත්, බොහොමයක් මුදල් ඒකක හා අදාළව එය සැලකිය යුතු තරමේ අවප්‍රමාණය වීමක් නෙමෙයි. වගුවේ මුදල් ඒකක අතරින් වැඩිපුරම අවප්‍රමාණය වී තිබෙන්නේ ශ්‍රී ලංකා රුපියලයි. ඉන් පසුව, දකුණු අප්‍රිකාවේ, ඉන්දියාවේ සහ මෙක්සිකෝවේ මුදල් ඒකක දකින්න පුළුවන්. 

දකුණු අප්‍රිකාව මෑතක් වන තුරුම ඉලක්ක කළේ 4.5%ක පමණ (3%-6% පරාසයේ) උද්ධමනයක්. මාස කිහිපයකට පෙර දකුණු අප්‍රිකාව මෙම ඉලක්කය 3% දක්වා (2%-4% පරාසය) අඩු කර තිබෙනවා. ඉන්දියාව ඉලක්ක කරන්නේ 4%ක (2%-6% පරාසය) උද්ධමනයක්. මෙක්සිකෝව ඉලක්ක කරන්නේ 3%ක (2%-4% පරාසය) උද්ධමනයක්. මේ රටවල් තුනේ පොදු සාධකයක් වන්නේ ඇමරිකාවේ උද්ධමනය වන 2% මට්ටම ඉක්මවන උද්ධමනයක් ඉලක්ක කිරීමයි. එම රටවල මුදල් ඒකක ඇමරිකන් ඩොලරයට සාපේක්ෂව කාලයත් සමඟ දිගින් දිගටම අවප්‍රමාණය වන්නේ ඒ නිසා.

උද්ධමන ඉලක්කය 4.5%ක් වූ දකුණු අප්‍රිකාවේ මුදල් ඒකකයට සාපේක්ෂව ඇමරිකන් ඩොලරයක මිල 3.51 ගුණයකින් ඉහළ යද්දී, උද්ධමන ඉලක්කය 4%ක් වූ දකුණු අප්‍රිකාවේ මුදල් ඒකකයට සාපේක්ෂව එම මිල 2.51 ගුණයකින්ද, උද්ධමන ඉලක්කය 3%ක් වූ මෙක්සිකෝවේ මුදල් ඒකකයට සාපේක්ෂව 2.26 ගුණයකින්ද ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. ඩොලරයක් සඳහා ගෙවිය යුතු ශ්‍රී ලංකා රුපියල් ප්‍රමාණය 5.46 ගුණයකින් ඉහළ ගොස් තිබෙන්නේ ලංකාවේ උද්ධමන ඉලක්කය ඉහත හැම රටකටම වඩා ඉහළ මට්ටමක පැවති නිසයි. 

අලුතෙන් සම්මත කරගත් මහ බැංකු පණත අනුව, 2023 ඔක්තෝබර් 3 දින ජනාධිපති රනිල් වික්‍රමසිංහ සහ මහ බැංකු අධිපති අතර අත්සන් කළ ගිවිසුමක් මගින් මහ බැංකුවට 5%ක උද්ධමන ඉලක්කයක් ලබා දුන්නා. 2023 ඔක්තෝබර් 5 දින මෙම ගිවිසුමේ ප්‍රධාන කරුණු ගැසට් කර තිබෙනවා. ගැසට් නිවේදනය අනුව අදාළ ගිවිසුම අවලංගු වන දිනයක් නැතත්, මහ බැංකුවේ අනෙකුත් ප්‍රකාශන අනුව මෙම එකඟතාවය ඇති කරගෙන තිබෙන්නේ වසර තුනක කාලයක් සඳහායි. ඒ අනුව, ඉදිරි කාලයේදී අදාළ ඉලක්කය නැවත විමර්ශනය කර රජය සහ මහ බැංකුව අතර අලුත් ගිවිසුමක් අත්සන් කිරීමට නියමිතයි. 

ගිවිසුම අලුත් කරද්දී 5% උද්ධමන ඉලක්කය තවදුරටත් ඒ මට්ටමේම පවත්වා ගත යුතුද?

ක්ෂණිකව කළ හැකි දෙයක් නොවුනත්, ශ්‍රී ලංකාව විසින් දිගුකාලීනව උත්සාහ කළ යුත්තේ උද්ධමන ඉලක්කය 2% මට්ටම දක්වා අඩු කර එම ඉලක්කය පවත්වා ගෙන යාමයි. එසේ කළ හැකිනම්, ලෝකයේ ප්‍රධාන මුදල් ඒකක වලට සාපේක්ෂව ශ්‍රී ලංකා රුපියලේ වටිනාකම දිගුකාලීනව ස්ථාවරව තියා ගන්න පුළුවන්. එසේ කළ හැකිනම්, ඉල්ලුම හා සැපයුම වෙනස් වන ආකාරය අනුව විණිමය අනුපාතය තව දුරටත් දිනපතා වෙනස් වනු ඇති නමුත්, දැන් මෙන් දිගුකාලීනව ඩොලරයක මිල ඉහළ යාමක් සිදු වෙන එකක් නැහැ. නමුත් ඒ තත්ත්වයට යන්නනම් උද්ධමන ඉලක්කය 2% මට්ටම දක්වා අඩු කර ගත යුතුයි.

හේතු ගණනාවක් නිසා ලංකාවේ උද්ධමන ඉලක්කය එකවරම 2% මට්ටම දක්වා අඩු කරන්න බැහැ. නමුත් ඉදිරි වසර තුනක කාලය සඳහා මෙම ඉලක්කය 4% මට්ටම දක්වා අඩු කිරීම කළ නොහැකි දෙයක් නෙමෙයි. 

දැනට මහ බැංකුවට දී තිබෙන උද්ධමන ඉලක්කය 5% වන අතර එය 3%-7% පරාසය තුළ විචලනය විය හැකියි. මෙම පරාසය 2%-6% දක්වා පහතට ගන්න බැරිකමක් නැහැ. ඉන්දියාවේ උද්ධමන ඉලක්කය වන්නේද 2%-6% පරාසයම බැවින්, ලංකාවේ ඉලක්කය එම මට්ටම දක්වා අඩු කළහොත්, දිගුකාලීනව ඩොලරයක මිල තවදුරටත් (අඩු වේගයකින්) ඉහළ යනු ඇති නමුත් ශ්‍රී ලංකා රුපියල සහ ඉන්දියානු රුපියල අතර විණිමය අනුපාතය දිගුකාලීනව වෙනස් වෙන්නේ නැහැ. එහි වාසි ගණනාවක් තිබෙනවා. 

ශ්‍රී ලංකා රජය සහ මහ බැංකුව අතර තිබෙන ගිවිසුම අනුව, උද්ධමන ඉලක්කය පරීක්ෂාවට ලක් කෙරෙන්නේ කාර්තුවකට (මාස තුනකට) වරක්. 2023 ඔක්තෝබර් 3 දින ජනාධිපති රනිල් වික්‍රමසිංහ සහ මහ බැංකු අධිපති අතර අදාළ ගිවිසුම අත්සන් කිරීමෙන් පසුව මහ බැංකුවට ඉලක්කය තුළ සිටින්නට හැකි වූයේ 2024 පළමු කාර්තුවේදී පමණයි. 2024 දෙවන කාර්තුවේ සිට 2025 අවසාන කාර්තුව දක්වාම මහ බැංකුවට රජය විසින් ලබා දුන් ඉලක්කය ලඟා කර ගැනීමට හැකි වී නැහැ.

මෙහිදී සිදු වූයේ උද්ධමනය ඉලක්කය ඉක්මවා යාම නොව ඉලක්කයට වඩා පහතින් පැවතීමයි. ඒ නිසා, විරෝධයක් හෝ විවේචනයක් ආවේ නැහැ. එසේ වුවත්, මෙයින් පෙනෙන පළමු කරුණ වන්නේ මහ බැංකුවට උද්ධමන ඉලක්කයක් පවත්වා ගැනීම තවමත් අපහසු බවයි. දෙවන කරුණනම්, ලංකාවට දිගුකාලීනව උද්ධමනය 5%ට වඩා අඩු මට්ටමක පවත්වා ගැනීමේ හැකියාවක් තිබෙන බවයි. එබැවින්, පළමු කරුණ මත පදනම්ව +/- 2% පරාසය එලෙසම තබා ගන්නා අතර ඉලක්කය 4% දක්වා අඩු කිරීම ප්‍රායෝගිකව කළ හැකි දෙයක්. 

ඉන්දියාව උද්ධමන ඉලක්කය සංශෝධනය කරන්නේ වසර පහකට වරකුයි. ඉදිරි මාස කිහිපය ඇතුළත ඉන්දියාව විසින් 2031 දක්වා වසර පහක කාලය සඳහා උද්ධමන ඉලක්කය තීරණය කිරීමට නියමිතයි. දැනට පළ වී ඇති අදහස් අනුව පෙනී යන්නේ ඉන්දියාව 4% ඉලක්කය වෙනස් නොකරනු ඇති බවයි. යම් හෙයකින් ඉන්දියාව එම ඉලක්කය අඩු කළහොත්, ඉදිරි සංශෝධනයකදී ලංකාවට ඒ ගැන සලකා බලන්න පුළුවන්. ඉදිරි වසර තුන සඳහා වන ඉලක්කය 1%කින් අඩු කළ හැකිනම් දැනට එය ප්‍රමාණවත්. 

ඉදිරි වසරේ විශේෂ තත්ත්වයක් පැවතියත්, දැනට රජයේ ඉලක්කය වන්නේ දිගුකාලීනව ප්‍රාථමික අයවැය අතිරික්තය දදේනියෙන් 2.6% මට්ටමේ පවත්වා ගැනීමයි. එයින් අදහස් වන්නේ දිගුකාලීනව බැංකු පද්ධතියෙන් රජයට ණය ලබා ගැනීමේ අවශ්‍යතාවය ක්‍රමයෙන් අඩු වන බවයි. ඒ නිසා, පෞද්ගලික අංශයේ ණය වර්ධනය ප්‍රමාණවත් තරම් ඉහළ මට්ටමක පවත්වා ගන්නා අතරම මුදල් සැපයුමේ වර්ධනය පාලනය කර ගැනීමේ හැකියාවක් සහ එමගින් අඩු උද්ධමනයක් ඉලක්ක කිරීමේ හැකියාවක් මහ බැංකුවට තිබෙනවා. මෙම තත්ත්වය තුළ 5%ක උද්ධමනයක් ඉලක්ක කිරීමෙන් වුවද, පෞද්ගලික අංශයේ ණය වර්ධනය සීමාව ඉක්මවා ඉහළ යන්න පුළුවන්. ඒ නිසා, දැනට තිබෙන 5% ඉලක්කයට වඩා 4% ඉලක්කය ගැලපෙනවා. ඒ වගේම, අවශ්‍යනම් උද්ධමනය 2% මට්ටම දක්වා අඩු මට්ටමක පවත්වා ගැනීමටද මහ බැංකුවට ඉඩ ලැබෙනවා.

ලංකාවේ උද්ධමනය කළමනාකරණය කිරීමේදී මහ බැංකුවට මුහුණ දෙන්නට වන ප්‍රධාන ප්‍රශ්නයක් වන්නේ ඉන්ධන මිල, විදුලි ගාස්තු ආදිය වෙළඳපොළ තුළ තීරණය නොවීමයි. මෙම වෙළඳපොළවල් නිදහස් වීමේ ඉඩක් ළඟපාතක පෙනෙන්නට නොමැති පසුබිමක මේ සඳහා විකල්ප විසඳුමක් වන්නේ මිල ස්ථායිකරණ අරමුදල් පිහිටුවීමයි. එවැන්නක් සිදු විය යුත්තේ රජය පැත්තෙනුයි. පසුගිය කාලයේ මහ බැංකුවට උද්ධමන ඉලක්කය ලඟා කර ගැනීමට නොහැකි වීමට ප්‍රධාන හේතුව වූයේද මෙවැනි පාලිත මිල ගණන් වල සිදු වූ මහ බැංකුවේ පාලනයෙන් තොර වෙනස් වීමයි. පසුගිය කාලයේ එය සිදු වූයේ උද්ධමනය ඉලක්කයට වඩා අඩු වන ආකාරයකින් වුවද, එහි අනෙක් පැත්තද සිදු විය හැකියි.

ඉන්දියානු රුපියල වේගයෙන් ලෝකයේ ශක්තිමත් මුදල් ඒකකයක් බවට පත් වෙමින් තිබෙනවා. ආනයන අපනයන පැත්තෙන් වගේම ආයෝජන පැත්තෙන් බැලුවත් ලංකාවට ප්‍රායෝගිකව ප්‍රවේශ වීමට පහසු ඉන්දියාව ප්‍රධාන කලාපීය වෙළඳපොළ වෙතයි. විනිමය අනුපාතයේ ඒකමිතියක් තිබීම එය පහසු කරනවා පමණක් නොව කලාපයෙන් බාහිර පාර්ශ්වයන්ට ලංකාව ඉන්දියානු ආර්ථික කලාපයේම තවත් සංරචකයක් ලෙස දකින්නටද උදවු කරනවා. 

ඓතිහාසික විකාශනය අනුව, ලංකාවේ රුපියල සැලකිය හැක්කේ ඉන්දියානු රුපියලේ දරුවෙක් ලෙසයි. එහෙත්, ඉන්දියානු පෙකණි වැල කැපූ තැන් පටන් සිදු වී තිබෙන්නේ මේ දරුවා අයාලේ යාමයි. ලෝකයේ පවතින වත්මන් ප්‍රවණතා අනුව ලොකු පිළිගැනීමක් නොමැති මුදල් ඒකක වලට අනාගතයේදී අනිවාර්යයෙන්ම ප්‍රධාන මුදල් ඒකකයක් සමඟ යම් ආකාරයකින් ගැට ගැසෙන්නට සිදු වෙනවා. එවැනි තත්ත්වයකට මුහුණ දීම සඳහා අවශ්‍ය මූලික පියවරක් වන්නේද ශ්‍රී ලංකා රුපියල ඉන්දියානු රුපියලට සාපේක්ෂව ස්ථාවරව පවත්වා ගැනීමයි. උද්ධමන ඉලක්කය 4% දක්වා අඩු කිරීම මගින් ඒ සඳහා අවශ්‍ය මුල් පියවර තියන්න පුළුවන්.

ආයෝජන කියන්නේ මොනවාද?

රටක ආර්ථික වර්ධනය සඳහා ආයෝජන වල වැදගත්කම ගැන කතා කරන ගොඩක් අය ඉන්නවා. ඇත්තටම මේ කතා කරන ආයෝජන කියන්නේ මොනවාද?

ආයෝජන කියන වචනය ඇහෙද්දී මතක් වෙන බොහෝ දේවල් තිබෙනවා. ඒ අතර, භාණ්ඩාගාර බිල්පත්, සමාගම් කොටස්, ඉඩම්, රත්තරන් ආදී දේවල් වල සිට ක්‍රිප්ටෝ මුදල් දක්වා විවිධ දේවල් තිබෙනවා. ආර්ථික වර්ධනය සඳහා මේ ඕනෑම ආයෝජනයක් උදවු වෙනවාද?

සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයේදී ආයෝජන කියා කිවුවත්, අප කතා කරන නිශ්චිත සන්දර්භයේදී, මේ ගොඩක් දේවල් ඇත්තටම ආයෝජන නෙමෙයි. ඒ නිසාම, මේ ගොඩක් දේවල් රටක ආර්ථික වර්ධනය සඳහා සෘජුව උදවු වෙන්නේ නැහැ. 

පෙර ලිපියක විස්තර කර ඇති පරිදි, ආර්ථික වර්ධනය යන්නෙන් අදහස් වන්නේ මූර්ත දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය ඉහළ යාම. මූර්ත දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය කියන්නේ වසරක් (හෝ වෙනත් කාලයක්) තුළ රටක නිපදවන භාණ්ඩ හා සේවා ප්‍රමාණය. ආර්ථිකය වර්ධනය වෙන්නනම් රටක වසරක් තුළ නිපදවන භාණ්ඩ හා සේවා ප්‍රමාණය ඉහළ යා යුතුයි. ඒ නිසා, ආර්ථික වර්ධනය සඳහා සෘජුව උපකාරී වන්නේ නිපදවන භාණ්ඩ හා සේවා ප්‍රමාණය ඉහළ දැමිය හැකි ආකාරයේ ආයෝජන පමණයි. 

කෙනෙකුට තමන් සතු ඉතිරි කිරීම් කොටස් වෙළඳපොළේ ආයෝජනය කරන්න පුළුවන්. නමුත් එහිදී එවැන්නෙකු විසින් කරන්නේ වෙනත් අයෙකු විසින් දැනටම මිල දී ගෙන තිබෙන සමාගම් කොටසක් මිල දී ගන්න එකනම්, එයින් රටේ භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදන හැකියාවේ කිසිම වෙනසක් වෙන්නේ නැහැ. එහිදී වෙන්නේ එක් අයෙකු සතු සමාගමේ කොටසක අයිතිය වෙනත් අයෙකු සතු වීම පමණයි. ගනුදෙනුවෙන් ලාබයක් හෝ පාඩුවක් වීම හේතුවෙන් මෙහි කිසිම වෙනසක් වෙන්නේ නැහැ.

සමාගමක් විසින් සමාරම්භක කොටස් නිකුතුවක් (IPO) සිදු කරද්දී වෙන දෙය මීට වඩා තරමක් වෙනස්. එහිදී සමාගමට සෘජුවම යම් මුදලක් ලැබෙනවා. නමුත්, මෙහිදී වුවද, ආර්ථික විද්‍යා අර්ථයෙන් ආයෝජනයක් සිදු වන්නේ නැහැ. කෙසේ වුවත්, අදාළ සමාගම විසින් එසේ ලබා ගන්නා මුදල් වැය කර සමාගමේ භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදන හැකියාව ඉහළ දමන කිසියම් ආයෝජනයක් කිරීම සමාරම්භක කොටස් නිකුතුවකින් පසුව සිදු වන සාමාන්‍ය දෙයයි. එය අලුත් කම්හලක් ඉදි කිරීම, අලුත් යන්ත්‍ර සූත්‍ර මිල දී ගැනීම හෝ අලුත් ශාඛාවක් ආරම්භ කිරීම වැනි දෙයක් වෙන්න පුළුවන්. ආර්ථික විද්‍යා අර්ථයෙන් ආයෝජන සේ සැලකෙන්නේ එවැනි ආයෝජනයයි. ආර්ථික විද්‍යා අර්ථයෙන්, කොටස් මිල දී ගන්නා තැනැත්තා විසින් කරන්නේ ඉතිරි කිරීමක් මිසක් ආයෝජනයක් නෙමෙයි.

සමාගමකට සැබෑ ආයෝජනයක් කිරීම සඳහා අරමුදල් සපයා ගත හැකි එකම ක්‍රමය අලුතෙන් කොටස් නිකුත් කිරීම නෙමෙයි. සමාගම් බැඳුම්කර නිකුත් කිරීම මගින්ද අවශ්‍ය අරමුදල් සපයා ගන්න පුළුවන්. මෙහිදීද, එම බැඳුම්කර මිල දී ගන්නා පුද්ගලයෙකු විසින් කරන්නේ ඉතිරි කිරීමක්. ආයෝජනය සිදු වන්නේ එයින් පසුවයි. 

සාමාන්‍යයෙන් පෞද්ගලික සමාගමක් පරිභෝජනය සඳහා අරමුදල් සපයා ගැනීමට කොටස් නිකුත් කරන්නේ හෝ බැඳුම්කර නිකුත් කරන්නේ නැහැ. අරමුදල් යොදවන්නේ කවර කටයුත්තක් සඳහාද යන්න සමාරම්භක කොටස් නිකුතුවේදී පැහැදිලිව සඳහන් කරනවා. ආයෝජනය අවදානම් කටයුත්තක් බැවින් අවසාන වශයෙන් අදාළ සමාගමේ භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදන හැකියාවේ ප්‍රමාණවත් වැඩිවීමක් සිදු නොවෙන්න බැරිකමක් නැහැ. නමුත් එය සාමාන්‍ය තත්ත්වය නෙමෙයි. සාමාන්‍ය තත්ත්වය වන්නේ ආයෝජන හේතුවෙන් අදාළ සමාගමේ භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදන හැකියාව සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ යාමයි. ඒ නිසා, මෙවැනි ආයෝජන වැඩි වැඩියෙන් සිදු වන තරමට රටක ආර්ථිකය වර්ධනය වෙනවා. 

රජයක් විසින් ණය ගනිද්දී මෙය මේ විදිහටම සිදු වෙන්නේ නැහැ. රජය විසින් පරිභෝජනය සඳහාද ණය ලබා ගැනීම අසාමාන්‍ය තත්ත්වයක් නෙමෙයි. එයින් ආර්ථික වර්ධනයට උදවුවක් සිදු වන්නේ නැහැ. එහෙත්, ලබා ගන්නා ණය මුදල් යොදවා ඵලදායී ආයෝජනයක් කළහොත් එමගින් ආර්ථික වර්ධනයට උත්තේජනයක් ලැබෙන්න පුළුවන්. 

භාණ්ඩාගාර බිල්පත් හා බැඳුම්කර, ඒවා මුලින්ම නිකුත් කරන අවස්ථාවේදී වුවද, මිල දී ගන්නා අයගේ ඉතිරි කිරීම් මිසක් ආයෝජන නෙමෙයි. ඒ නිසා, එමගින් රටේ ඉතිරි කිරීම් අනුපාතය ඉහළ යන නමුත්, ආයෝජන අනුපාතය අනිවාර්යයෙන්ම ඉහළ යන්නේ නැහැ. එය තීරණය වෙන්නේ රජය විසින් අදාළ මුදල් යොදවන ආකාරය මතයි. 

ඉහත විස්තර කළ කරුණු විදේශ ප්‍රාග්ධනයටද අදාළයි. සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයේදී විදේශ ආයෝජන සේ සලකන හැම දෙයක්ම ආර්ථික විද්‍යා අර්ථයකින් ආයෝජන නෙමෙයි. ඒවා රට තුළ සිදු කරන විදේශිකයින්ගේ ඉතිරි කිරීම් පමණයි. 

ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් ණය ලෙස විදේශ ප්‍රාග්ධනය ලබාගත් බොහෝ අවස්ථා වලදී සිදු වී තිබෙන්නේ ආයෝජන සිදු වීමට වඩා පරිභෝජන වියදම් ඉහළ යාමයි. එහෙත්, පෞද්ගලික සමාගමක් විසින් විදේශ ණය ලබා ගන්නේනම්, බොහෝ විට එසේ කරන්නේ කිසියම් සැබෑ ආයෝජනයක් කිරීමේ අභිලාෂයෙනුයි. ඒ නිසා, සාමාන්‍ය කරුණක් ලෙස, එහිදී රටේ ආයෝජන අනුපාතයද ඉහළ යනවා. විශේෂයෙන්ම සෘජු විදේශ ආයෝජන වලදී මේ තත්ත්වය දකින්න පුළුවන්.

ආයෝජන හා පරිභෝජනය වෙන් කිරීම හැම විටම පහසු කරුණක් නෙමෙයි. සාමාන්‍ය පුද්ගලයෙකු විසින් අලුත් වාහනයක් මිල දී ගන්නේ තමන්ගේ පෞද්ගලික පරිභෝජනය සඳහා වෙන්න පුළුවන්. එසේ නැත්නම්, වාහනය කුලියට දීම හෝ ප්‍රවාහන සේවා සැපයීම මගින් අනාගතයේදී ආදායම් උපයන්න වෙන්න පුළුවන්. දෙවන අවස්ථාවේදී, සාමාන්‍යයෙන්, රටේ භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදන හැකියාවේ ඉහළ යාමක් සිදු වෙනවා. මේ කාර්යයන් දෙක සඳහාම වාහනය යොදා ගන්නේ වුවද එහි වෙනසක් නැහැ. වැදගත් වන්නේ වාහනය මිල දී ගැනීම නිසා ප්‍රවාහන සේවා නිෂ්පාදනය කිරීමේ විභවය වැඩි වන්නේද යන්නයි.

අලුත් නිවසක් හැදීම ආයෝජනයක්ද? 

මෙහිදීද, නිවස කුලියට දීමක් සිදු වේනම්, රටේ සේවා නිෂ්පාදිතය ඉහළ යන බව පැහැදිලියි. නිවස කුලියට නොදී තමන්ම එහි වාසය කළේ වුවද, මෙය තමන්ට අයිති නිවස තමන් විසින්ම කුලියට ගැනීමකට සමාන කළ හැකියි. ඒ නිසා, මෙහිදීද සේවා නිෂ්පාදිතයේ ඉහළ යාමක් සිදු වෙනවා.

මැතිවරණ වලට පෙරද අනුර කුමාර දිසානායක විසින් ඉදිරිපත් කළ රාජ්‍ය ව්‍යවසාය පිළිබඳ ප්‍රතිපත්තිය අනුව, රජය සතු හෝටල් සමාගමක් විකිණීම සඳහා මේ වන විට කටයුතු කරමින් ඉන්නවා. හෝටල් කිහිපයක් අයිති මෙම රාජ්‍ය සමාගම විදේශ සමාගමක් විසින් මිල දී ගත්තා කියා අපි හිතමු. මෙහිදී ආයෝජනයක් සිදු වෙනවාද?

මෙවැනි මිල දී ගැනීමකදී රට තුළට විදේශ ප්‍රාග්ධනය පැමිණීමක් සිදු වෙනවා. රජයට එකවර යම් ආදායමක්ද ලැබෙනවා. නමුත් කිසිදු ආයෝජනයක් සිදු වන්නේ නැහැ. ඒ නිසාම, අදාළ විකිණීම හේතුවෙන්, රටේ ආර්ථික වර්ධන වේගය ඉහළ යන්නේත් නැහැ. අයිතිය වෙනස් වුවද, අදාළ හෝටල් වල සේවා නිෂ්පාදන ධාරිතාවේ වෙනසක් සිදු වන්නේ නැහැ.

කෙසේ වුවද, මෙවැනි මිල දී ගැනීමකින් පසුව, දේශීය හෝ විදේශීය ගැනුම්කරුවෙකු විසින් අමතර ප්‍රාග්ධනය යොදවමින් අදාළ හෝටල් වල සේවා සැපයුම් ධාරිතාවය වැඩි කරන්න ඉඩ තිබෙනවා. එවැන්නක් සිදු වුවහොත්, එමගින් ආර්ථික වර්ධනයට උත්තේජනයක් ලැබෙනවා. 

රටකට ගලා එන විදේශ ප්‍රාග්ධනය සහ රටේ සිදු වන ආයෝජන අතර වක්‍ර සම්බන්ධයක් තිබුණත් සෘජු සම්බන්ධයක් නැහැ. ඒ නිසාම, රටකට වැඩි වැඩියෙන් විදේශ ප්‍රාග්ධනය ගලා ආ පමණින් ආයෝජන ඉහළ ගොස් වර්ධන විභවය ඉහළ යන්නේ නැහැ. 

ආයෝජන සිදු වුවත්, නොවුනත්, රටට විදේශ ප්‍රාග්ධනය රැගෙන එන අයෙකු එසේ කරන්නේ එමගින් ලබා ගත හැකි ප්‍රතිලාභ පසුව රටෙන් එළියට රැගෙන යාමේ අරමුණ ඇතිවයි. විදේශ ප්‍රාග්ධනය ලෙස රටට ලැබෙන සෑම ඩොලරයක් නිසාම, එම අරමුදල් පැමිණෙන්නේ ණය ලෙස වුවත්, වෙනත් ආයෝජන ලෙස වුවත්, අනාගතයේදී රටෙන් එළියට විදේශ විණිමය ගලා යාමේ යාන්ත්‍රණයක්ද හැදෙනවා. රටට ලැබෙන විදේශ ප්‍රාග්ධනය හේතුවෙන් ආයෝජන වැඩි වීමක් සිදු වුවහොත් පමණක් එමගින් රටේ ආර්ථික වර්ධනයක් සිදු වෙනවා. එසේ ආර්ථික වර්ධනයක් සිදු වුවද, එහිදී රට තුළ විදේශ විණිමය ජනනය වීමේ ඉහළ යාමක් සිදු නොවුවහොත්, යෙදවූ ප්‍රාග්ධනය ආපසු යද්දී රටට විදේශ විණිමය අර්බුදයකට මුහුණ දෙන්නට සිදු වෙනවා. 

විදේශිකයින් විසින් දැනටම නිකුත් කර තිබෙන සමාගම් කොටස් කොටස් වෙළඳපොළ හරහා මිල දී ගනිද්දී රටට විදේශ ප්‍රාග්ධනය පැමිණෙන නමුත් ආර්ථිකයේ විභවයේ කිසිදු වෙනසක් සිදු වන්නේ නැහැ. මෙහිදී සිදු වන්නේ තාවකාලිකව රුපියල් ඉල්ලුම ඉහළ යාම පමණයි. අරමුදල් වෙනුවෙන් ප්‍රතිලාභ රටෙන් එළියට යද්දී එසේ වැඩි වූ රුපියල් ඉල්ලුමද ඉක්මවා රුපියල් සැපයුම ඉහළ යනවා. ඩොලර් ඉල්ලුම වැඩි වෙනවා. ලංකාව වැනි රටකට ඒ තත්ත්වයට මුහුණ දිය හැක්කේ රටට විදේශ ප්‍රාග්ධනය පැමිණෙන අවස්ථාවේදී මෙන්ම ඉන් පසුවද විදේශ විණිමය එක්රැස් කර ගනිමින් සංචිත වැඩි කරගෙන කලින් සූදානම්ව සිටියහොත් පමණයි. එසේ නැත්නම් සිදු වන්නේ එලෙස පැමිණෙන විදේශ ප්‍රාග්ධනය ආනයන ලෙස රටෙන් පිටව යාම පමණයි. 

විවිධ ක්‍රම වලින් රටට පැමිණෙන විදේශ විණිමය ආනයන ලෙස රටෙන් පිටවීම කාලයක් තිස්සෙම ලංකාවේ සිදු වූ දෙයක්. එහෙත් මෙය ඉතාම බරපතල ආකාරයකින් සිදු වූයේ 2006-2014 අතර වසර අටක කාලය තුළයි. 2006 වන විටද ඩොලර් මිලියන 11,981.4ක් පමණක් වූ ලංකාවේ මුළු විදේශ ණය ප්‍රමාණය 2014 වන විට ඩොලර් මිලියන 42,914.1 දක්වා ඉහළ ගියා. ඒ කියන්නේ වසර අටක කාලයක් තුළ ඩොලර් මිලියන 30,932.7ක වැඩිවීමක්. 

ඉහත කාලය තුළ රටේ විදේශ සංචිත ප්‍රමාණයද ඩොලර් මිලියන 4,005.4 සිට ඩොලර් මිලියන 9,884.4 දක්වා ඉහළ ගියත්, එම වැඩි වීම ඩොලර් මිලියන 5,879.0ක් පමණයි. ණය ලෙස ලබාගත් ඉතිරි ඩොලර් මිලියන 25,053.7 ආනයන වියදම් ලෙස රටින් පිටව ගියා. මෙම ආනයන වලින් යම් කොටසක් සැබෑ ආයෝජන සඳහා සිදු කළ ආනයන විය හැකි නමුත් කිසිසේත්ම මුළු මුදලම ආයෝජන නෙමෙයි. වැඩි කොටසක් පරිභෝජනය වෙනුවෙන් සිදු කළ ආනයනයි.

මෙහිදී අප විසින් විදේශ ණය සේ සලකා තිබෙන්නේ රටේම විදේශ ණයයි. එමෙන්ම විදේශ සංචිත සේ සලකා තිබෙන්නේද රටේම විදේශ සංචිතයි. එම ගණන් වලට රජයේ මෙන්ම, බැංකු අනෙකුත් සමාගම් හා පුද්ගලයින්ගේ විදේශ ණය සහ විදේශ සංචිත ඇතුළත්. 2024 වසර අවසන් වන විට රටේ විදේශ ණය ප්‍රමාණය ඩොලර් මිලියන 57,133.5ක්. රටේ මුළු විදේශ සංචිත ප්‍රමාණය ඩොලර් මිලියන 11,230.0ක්. වෙනස ඩොලර් මිලියන 45,903.5ක්. එම හිඟයෙන් ඩොලර් මිලියන 25,053.7ක්ම එකතු වුනේ 2006-2014 අතර වසර අටක කාලය තුළයි. ඉතිරි කොටසින් සැලකිය යුතු කොටසක්ද එම කාලය තුළ රටට පැමිණි විදේශ ප්‍රාග්ධනය වෙනුවෙන් ලබාගත් ප්‍රතිලාභ ලෙස රටෙන් එළියට ගිය විදේශ විණිමයයි. 

මෙවැනි තත්ත්වයක් නැවත ඇතිවීම වලක්වා ගන්නනම්, රටට පැමිණෙන විදේශ ප්‍රාග්ධනය ගැන බොහෝ සැලකිලිමත් වන්නට සිදු වෙනවා. එයින් අදහස් වන්නේ විදේශ ප්‍රාග්ධනය රටට පැමිණීමට බිය යුතු බව හෝ එය අධෛර්යමත් කළ යුතු බව නෙමෙයි. කිසිසේත්ම එවැන්නක් නොකළ යුතුයි. ඒ වෙනුවට කළ යුත්තේ රටට පැමිණෙන විදේශ ප්‍රාග්ධනය මෙන්ම ඒ වෙනුවෙන් එම ප්‍රාග්ධනයේ හිමිකරුවන් විසින් උපයා ගන්නා ප්‍රතිලාභද අනාගතයේදී ආපසු රටින් පිටව යන බව අවබෝධ කරගෙන එයට පෙර සූදානම්ව සිටීමයි. එය කළ හැක්කේ ප්‍රමාණවත් තරමින් විදේශ සංචිත එකතු කර ගැනීම මගිනුයි.

විදේශ සංචිත එකතු කර ගැනීමේ අරමුණ විය යුත්තේ විදේශ ප්‍රාග්ධනය ආපසු යද්දී නැවත එම සංචිත විකිණීම නෙමෙයි. සුවිශේෂී තත්ත්වයක් යටතේ පමණක් එසේ කරන්නට සිදු වෙනවා. සැබෑ අරමුණ විය යුත්තේ එසේ කිරීම මගින් රුපියල අධිප්‍රමාණය නොවී අවප්‍රමාණය වීමට ඉඩ හැර ස්වභාවික ලෙසම ආනයන පාලනය වීමට ඉඩ හැරීමයි. එවිට රටට පැමිණෙන විදේශ විණිමය රට තුළම ඉතිරි වෙනවා.

Death of a Currency මුදල් ඒකකයක මරණය

ලොකු සද්දයක් එක්ක රුපියල් 310 සීමාවෙන් උඩට ගිය ඇමරිකන් ඩොලරයක මිල කිසිම සද්දයක් නැතිව නැවත 310 සීමාවෙන් පහළට ඇවිත් තිබෙනවා. අද (ජනවාරි 12) ඩොලරයක මැදි මිල රුපියල් 309.38යි. 

තවත් ටික දවසකින් ඩොලරයක මිල නැවත රුපියල් 310 සීමාවෙන් උඩට යන්න පුළුවන්. ඉල්ලුම සැපයුම අනුව දෛනිකව විණිමය අනුපාතයේ සිදුවන මෙවැනි විචලනයන්ට විණිමය අනුපාතය කඩා වැටීමක් කියලා කවුරුවත් කියන්නේ නැහැ.

මුදල් ඒකකයක් කඩා වැටෙනවා කියන්නේ කුමක්ද කියන එක ඉරානයේ රියාලය දෙස බලා සිටියොත් දැන් සජීවීව බලාගන්න පුළුවන්. මේ වෙද්දී ඇමරිකන් ඩොලරයක මිල ඉරාන රියාල් 1,429,500 දක්වා ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. 2022දී ලංකාවේ රුපියලටත් මෙවැනි දෙයක් වීමේ ඉඩකඩක් තිබුණා. 

දේශීය ඉතිරි කිරීම් සහ විදේශ ප්‍රාග්ධනය

කලින් සටහන පළ කළේ, කිහිප දෙනෙකු විසින්ම අහපු, "විභව ආර්ථික වර්ධන වේගය වැඩි කරගන්නේ කොහොමද?" කියන ප්‍රශ්නයට පිළිතුරක් ලෙසයි. නමුත් ලිපියේ පිළිතුරු දී තිබෙන්නේ "වැඩි කර ගන්නේ කොහොමද?" කියන  ප්‍රශ්නයට නෙමෙයි. "වැඩි වෙන්නේ කොහොමද?" කියන ප්‍රශ්නයටයි. "වැඩි කර ගන්නේ කොහොමද?" කියන එක දේශපාලනික කරුණක්. නමුත් ඒ දේශපාලනික ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු හොයන්න පුළුවන් වෙන්නේ "වැඩි වෙන්නේ කොහොමද?" කියන එක ගැන අදහසක් ඇත්නම් පමණයි. 

මෙහිදී අප මේ සටහන් ලියද්දී වැඩි අවධානයක් යොමු කරන්නේ ලංකාව කෙරෙහි නිසා ලංකාවට අදාළ කර ගත නොහැකි දේවල් කතා කිරීමෙන් ඒ තරම් පලක් නැහැ. වත්මන් ලංකාවට දඬු මොණරයකින් ගිහින් පැය කිහිපයක් ඇතුළත වෙනත් රටක රාජ්‍ය නායකයෙක් පැහැර ගෙන එන්න බැහැ. අසල්වැසි රටක් රටේ ගුවන් සීමාව ආක්‍රමණය කරලා පරිප්පු දැම්මොත් කරන්න පුළුවන් දෙයක් නැහැ. ඒ වගේ රටකට ලෝකය කැරකෙන විදිහ බලලා කැරකෙනවා මිසක් ලෝකය කැරකෙන විදිහ වෙනස් කරන්න බැහැ. 

අනෙක් අතට ලංකාව කියන්නේ කුඩා නාගරික රාජ්‍යයක් හෝ විශාල ස්වභාවික සම්පත් ප්‍රමාණයක් තිබෙන රටකුත් නෙමෙයි. කවුරු කවදා කොහොම කිවුවත්, ත්‍රිකුණාමල දිස්ත්‍රික්කයෙන් පමණක් රට ගොඩ දමන්න බැහැ. ලොකු ආර්ථිකයක් නැති, ලෝක බලවතෙකු නොවන පර්යන්තයේ පිහිටි රටක් වුනත්, ලංකාව කියන්නේ මිලියන 21කට වඩා වැඩි ජනගහණයක් ඉන්න රටක්. රටට ඉදිරියට යා හැක්කේ ඔය මිලියන 21ක ජනගහණය ඉදිරියට තල්ලු කරගෙනයි. ඒ නිසා ලෝක බලවතෙකුට කළ හැකි දේ වගේම කුඩා නාගරික රාජ්‍යයකට කළ හැකි දේවලුත් ලංකාවට කරන්න අමාරුයි.

ලෝකයේ රටවල් තිබෙන්නේ දෙසීයකට ආසන්න ප්‍රමාණයක්. මේ රටවල් දෙසීය එකිනෙකට වෙනස් රටවල්. ලංකාවට වෙනත් අයෙකු දෙස බලා වෙනස් වෙනවානම් එසේ බලන්න වෙන්නේ බොහෝ කරුණු අතින් ලංකාවට සමාන රටක් දෙසයි. මෑත කාලයේදී ලංකාවේ ආදායම් මට්ටමේ සිට වේගයෙන් දියුණු වූ, එසේ ලංකාව හා සමාන කළ හැකි රටවල් නැති තරම්. ලංකාව හා සමාන කළ නොහැකි වුවද, එසේ වේගයෙන් දියුණු වූ රටවල් වුනත් තිබෙන්නේ අතළොස්සක් පමණයි. ඒ නිසා, ලංකාවට එසේ බැලිය හැකි තනි රටවල් නැති තරම්.

ලංකාව හා සංසන්දනය කළ හැකි, වේගයෙන් දියුණු වූ තනි රටවල් නැත්නම්, ලංකාවට බලන්න වෙන්නේ එසේ වේගයෙන් දියුණු වූ රටවල් සහ අනෙකුත් රටවල් අතර වෙනස්කම් මොනවාද කියන එකයි. එවැනි වෙනස්කම් හඳුනාගත්තත්, සමහර දේවල් වෙනස් කරන්න බැරි දේවල්. උදාහරණයක් විදිහට රටේ පිහිටීමේ බලපෑමක් පෙනෙන්න තිබුණා කියලා රට වෙනත් තැනකට අරගෙන යන්න බැහැ. ඒ නිසා, අවධානය යොමු කිරීමට අවශ්‍ය වන්නේ වෙනස් කර ගත හැකි දේවල් කෙරෙහියි.

පෙර ලිපියෙහි කරුණු ඉදිරිපත් කළේ ඔය පදනම මත. එහි පෙන්වා දුන් විභව ආර්ථික වර්ධනය ඉහළ දමන පළමු කරුණ ලෝකයේ දියුණු රටවල් දෙස බලා ඵලදායීත්වය වැඩි කරගැනීම. මෙය දියුණුම රටවල් හැරුණු විට අනෙක් හැම රටකටම කළ හැකි දෙයක්. ඒ වගේම අඩු වැඩි වශයෙන් කරන දෙයක්. එහෙමත් නැත්නම් සිදු වන දෙයක්. ඒ නිසා, අතළොස්සක් හැර ලෝකයේ බොහොමයක් රටවල් වල ආර්ථිකයන් වසරින් වසර වර්ධනය වෙනවා වගේම දියුණු රටවල් වලට වඩා වැඩි වේගයකින් වර්ධනය වෙනවා. නමුත් ඒ රටවල් අතරින්, කෙටි කාලයක් ඇතුළත වර්ධන වේගය සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි කරගෙන, වෙනම තලයකට ගිහින් තියෙන්නේ රටවල් අතළොස්සක් පමණයි.

විදේශ ප්‍රාග්ධනය ලබා ගැනීම නොකරන රටක් නැති තරම්. ඒ රටවල් වල ආර්ථිකයන් බොහොමයක් වසරින් වසර දියුණු වන බවත් පේනවා. ලංකාවත් මේ රටවල් අතර ඉන්නවා. නමුත් මේ රටවල් අතරින් කෙටි කාලයක් තුළ විශාල පිම්මක් පැනපු රටවල් ප්‍රමාණය අතළොස්සක් පමණයි. ඒ අනුව, පැහැදිලි වනු ඇත්තේ මේ පරිවර්තනයට හේතුව විදේශ ප්‍රාග්ධනය නොවන බවයි. 

ඔය විදිහට විශාල පිම්මක් පැනපු රටවල් සහ එසේ නැතුව ලංකාව වගේ සාමාන්‍ය වේගයකින් හෙමිහිට වර්ධනය වන රටවල් අතර හඳුනාගත හැකි ප්‍රධාන වෙනසක් වන්නේ එසේ දියුණු වූ රටවල දේශීය ඉතිරි කිරීම් අනුපාතය එක දිගට විශාල කාලයක් ඉහළ මට්ටමක තිබීමයි. අනෙකුත් රටවල එසේ සිදු වී නැහැ. මේ විදිහට දියුණු වූ රටවල් අතර චීනය වැනි විශාල රටවල් වගේම සිංගප්පූරුව වැනි කුඩා රටවල්ද තිබෙනවා. ඒ අනුව පැහැදිලි වන්නේ මේ වර්ධනයට දායක වී තිබෙන්නේ දේශීය ඉතිරි කිරීම් අනුපාතය මිස රටේ ප්‍රමාණය නොවන බවයි. 

පහත තිබෙන්නේ තෝරාගත් රටවල් කිහිපයක දේශීය ඉතිරි කිරීම් අනුපාත. විශේෂයෙන් සඳහන් කර නැත්නම් 2024 අගයයන්. 

අයර්ලන්තය - 60.5%

සිංගප්පූරුව - 57.9%

බහරේන් - 46%

කටාර් (2022) - 67.6%

චීනය - 43.4%

ඕමාන් - 42.1%

එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය (2023) - 42.9%

වියට්නාමය - 37.2%

ඉන්දුනීසියාව - 36.9%

දකුණු කොරියාව - 34%

ඉන්දියාව - 28.6%

ලංකාව - 24.3%

බංග්ලා දේශය - 24.0%

ආජන්ටිනාව - 18.4%

ග්‍රීසිය - 12.7%

වෙනිසියුලාව - 12.5%

පකිස්ථානය - 6.4%

නේපාලය - 6.2%

රටක දේශීය ඉතිරි කිරීම් අනුපාතය ඉහළ මට්ටමක තිබේනම්, ඒ රටට විදේශ ප්‍රාග්ධනය නොමැතිව රට තුළ විශාල ලෙස ආයෝජන කළ හැකියි. දේශීය ඉතිරි කිරීම් අනුපාතය ඉහළ බොහොමයක් රටවල් රට තුළ  විශාල ආයෝජන කරනවා පමණක් නොව, රටින් පිටතද තමන්ගේ ඉතිරි කිරීම් ආයෝජනය කරනවා.

පහත තිබෙන්නේ පසුගිය වසර වල සිංගප්පූරුවට ආ ශුද්ධ විදේශ ප්‍රාග්ධනය (මූල්‍ය හා ප්‍රාග්ධන ගිණුමේ ශුද්ධ ශේෂය). වරහන් ඇතුළේ තිබෙන්නේ සෘණ ගණන්.

2024 - S$ Bn (88.1)

2023 - S$ Bn (39.4)

2022 - S$ Bn (288.7)

2021 - S$ Bn (27.9)

2020 - S$ Bn 17.6

2019 - S$ Bn (92.7)

2018 - S$ Bn (61.3)

2017 - S$ Bn (47.3)

2016 - S$ Bn (81.7)

2015 - S$ Bn (72.1)

ඒ කියන්නේ ශුද්ධ වශයෙන් විදේශ ප්‍රාග්ධනය රටෙන් එළියට ගිහින් කියන එක. 1994 සිට පසු ගිය වසර 31ක කාලය තුළ, 2020දී හැර, අනෙක් සියලුම වර්ෂ වලදී සිදු වී තිබෙන්නේ සිංගප්පූරුවට එන විදේශ ප්‍රාග්ධනයට වඩා වැඩියෙන් සිංගප්පූරුවේ ප්‍රාග්ධනය රටින් එළියට යන එකයි.

මෙයින් අදහස් වන්නේ සිංගප්පූරුවට විදේශ ප්‍රාග්ධනය පැමිණ නැති බව නෙමෙයි. 2024 වසර සැලකුවොත්, සිංගප්පූරු ඩොලර් බිලියන 203.0ක සෘජු විදේශ ආයෝජන රටට පැමිණ තිබෙනවා. එහෙත් ආයෝජන ලෙස සිංගප්පූරුවේ සිට රටින් පිටතට ගොස් ඇති මුදල ඊට වඩා සිංගප්පූරු ඩොලර් බිලියන 88.1කින් වැඩියි.

ඕනෑම රටකට විදේශ ආයෝජන ලැබෙන එකේ වාසි ගණනාවක්ම තිබෙනවා. විශේෂයෙන්ම සෘජු විදේශ ආයෝජන වල. ප්‍රධානම වාසිය සෘජු විදේශ ආයෝජනත් එක්ක රටේ දැනට නැති තාක්ෂනය රටට එන එක. සෘජු විදේශ ආයෝජන ලැබෙන එක වුනත්, විදේශ විණිමය ප්‍රභවයක් ලෙස සැලකුවොත් අමතර ප්‍රශ්න ගණනාවක් ඇති වෙනවා. 

රටකට විදේශ ප්‍රාග්ධනය එනවා කියන්නේ ඒ රටේ මුදල් ඒකකය අධිප්‍රමාණය වෙනවා කියන එක. විදේශ ප්‍රාග්ධනය එන රටකට වඩාත්ම වාසිදායක ආකාරය වන සෘජු විදේශ ආයෝජන සැලකුවත්, ඒ එක්ක මුදල් ඒකකය අධිප්‍රමාණය වීමේ අවාසිය තිබෙනවා. මුදල් ඒකකය අධිප්‍රමාණය වූ විට රට ඇතුළේ ආනයනික භාණ්ඩ ලාබ වෙනවා. පරිභෝජනය ඉහළ යනවා. ඉතිරි කිරීම් අඩු වෙනවා. දේශීය නිෂ්පාදකයින්ට ආනයන එක්ක තරඟ කරන්න බැරි වෙනවා. අවසාන වශයෙන් රටේ නිෂ්පාදිතය සීමා වෙලා සෘජු විදේශ ආයෝජන ලෙස පැමිණි විදේශ විණිමය ටික ආනයන විදිහට රටින් එළියට යනවා. 

ප්‍රශ්නය වඩා දරුණු වෙන්නේ විදේශ ණය සහ අනෙකුත් මූල්‍ය ආයෝජන විදිහට විදේශ ප්‍රාග්ධනය රටට එද්දී. මේ විදියට එන විදේශ ප්‍රාග්ධනය යම් නිශ්චිත කාලයකට පසුව අනිවාර්යයෙන්ම රටෙන් ආපසු යනවා. ඒ යන්නේ කලින් මුදල් ඒකකය අධිප්‍රමාණය වීමේ වාසිය පොලියත් එක්ක ආපහු අරගෙන. ඊට අමතරව රටේ නිෂ්පාදිතයත් කඩා දමලා. වැඩේ කෙළවර වෙන්නේ ආයෝජන තියා ණය විදිහටවත් විදේශ ප්‍රාග්ධනය එකතු කරගන්න බැරි තැනකට වැටිලා. ලංකාවට වුනෙත් ඕක.

ගොඩක් රටවල් මේ උගුලේ පැටලී හිටියත් සිංගප්පූරුව, චීනය, දකුණු කොරියාව වගේ මේ උගුලේ පැටලුනේ නැති රටවලුත් තිබෙනවා. ඒ රටවල් විදේශ ප්‍රාග්ධනය ඇවිත් තමන්ගේ මුදල් ඒකකය අධිප්‍රමාණය වෙන්න ඉඩ දෙන්නේ නැහැ. එයින් ඇත්තටම වෙන්නේ ආර්ථිකය ශක්තිමත් වීමක් නොවන බව ඒ රටවල් තේරුම් අරගෙන තිබෙනවා. ඒ නිසා, මේ රටවල් කරන්නේ රටට එන විදේශ ප්‍රාග්ධනය වෙළඳපොලෙන් ඉවත් කරගෙන මුදල් ඒකකය අවප්‍රමාණය වෙන්න අරින එක.

මුදල් ඒකකය අවප්‍රමාණය වෙද්දී ආනයන මිල අධික වෙනවා. ඒ නිසා ආනයන ඉල්ලුම අඩු වෙනවා. රටේ නිෂ්පාදනය ඉහළ යනවා. පරිභෝජනය අඩු වෙනවා. දේශීය ඉතිරි කිරීම් ඉහළ යනවා. ආර්ථිකය වේගයෙන් වර්ධනය වෙනවා. ආර්ථිකය වේගයෙන් වර්ධනය වෙන නිසා තව තවත් විදේශ ප්‍රාග්ධනය ගලාගෙන එනවා. ඉතිරි කිරීම් තවත් ඉහළ යනවා. රටට රටින් පිටට වැඩි වැඩියෙන් ප්‍රාග්ධනය යවන්න පුළුවන් වෙනවා.

පසුගිය වසරේ චීනයේ සිට ඩොලර් බිලියන 434.0ක් ප්‍රාග්ධනය විදිහට ශුද්ධ වශයෙන් එළියට ගිහින් තිබෙනවා. සිංගප්පූරුව වගේම චීනයත් වැඩි වැඩියෙන් ආයෝජන කරන්නේ රටේ දේශීය ඉතිරි කිරීම් වලින් මිසක් විදේශ ප්‍රාග්ධනය අරගෙන නෙමෙයි. අනෙක් බොහොමයක් රටවල් වලට වඩා වේගයෙන් ආර්ථිකය වර්ධනය කරගෙන තිබෙන අතළොස්සක් රටවලට පොදු විශේෂ ලක්ෂණයක් වන්නේ විදේශ ප්‍රාග්ධනය මත යැපෙන්නේ නැතිව, පරිභෝජනය සීමා කර, දේශීය ඉතිරි කිරීම අනුපාතය ඉහළ මට්ටමක තබා ගෙන සිටීමයි. 

සිංගප්පූරුව මේ වෙද්දී ලෝකයේ ධනවත්ම රටක්. චීනය ලෝකයේ දෙවන විශාලතම ආර්ථිකය. ඒ වගේ රටකට ඉතිරි කිරීම් අනුපාතය උඩින් තියාගෙන ඉන්න පුළුවන් වුනත් ලංකාවට එහෙම කරන්න බැහැ කියලා කෙනෙකුට කියන්න පුළුවන්. නමුත් ඔය රටවල් ඔය වැඩේ කළේ අද ඊයෙක නෙමෙයි. මෙය ආදායම් මට්ටම ඉහළ යන්න කලින්ම කළ වැඩක්. ආදායම් මට්ටම වේගයෙන් ඉහළ ගියේ ඒ නිසා. ලංකාවට ආසන්න ඒක පුද්ගල ආදායමක් ඇති රටක් වන වියට්නාමයත් මේ වෙද්දී ඉතිරි කිරීමේ අනුපාතය විශාල ලෙස ඉහළ දමාගෙන තිබෙනවා. ඉදිරි වසර විස්සක කාලය ඇතුළත එහි ප්‍රතිඵල දකින්න හැකි වෙයි. 

විභව ආර්ථික වර්ධන වේගය වැඩි වෙන්නේ කොහොමද?

නාමික දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය සහ මූර්ත දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය අතර වෙනස ගැන පෙර ලිපියක පැහැදිලි කළා. මේ දෙක අතරින්, රටක ජනතාවගේ ජීවන තත්ත්වය ඉහළ දැමීමට ඉවහල් වෙන්නේ මූර්ත දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ ඉහළ යාමයි. සාමාන්‍යයෙන් ආර්ථික වර්ධනය ලෙස හඳුන්වන්නේ මූර්ත දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ වර්ධන වේගයයි.

රටක ජනතාවගේ ජීවන තත්ත්වය ඉහළ යන්නේ දිගුකාලීනව ආර්ථිකය වර්ධනය වන්නේනම් පමණයි. ඒ නිසා රටකට වඩා වැදගත් වන්නේ දිගුකාලීනව, සාමාන්‍ය වර්ධන වේගය ඉහළ දමා ගැනීමයි. මෙම දිගුකාලීන සාමාන්‍ය වර්ධන වේගය විභව ආර්ථික වර්ධන වේගය ලෙස හැඳින්වෙනවා.

කෙසේ වුවත්, කිසියම් නිශ්චිත වසරක් ගත්තොත්, සත්‍ය ආර්ථික වර්ධන වේගය විභව ආර්ථික වර්ධන වේගයට හරියටම සමාන වෙන්නේ නැහැ. එය අඩු හෝ වැඩි වෙන්න පුළුවන්. 

කොළඹ සිට ගාල්ල දක්වා ගමන් කරන වාහනයක් දිගටම එකම නිශ්චිත වේගයකින් ගමන් කරන්නේ නැහැ. නමුත් අවසාන වශයෙන් වැදගත් වන්නේ ගාල්ල දක්වා යන්න කොපමණ කාලයක් ගත වුනාද කියන එකයි. මේ ගමන හැකි ඉක්මණින් යන එක වැදගත් වුනත්, ඒ සඳහා අනුගමනය කළ යුතු හොඳම උපාය මාර්ගය පුලුවන්ම තරම් වේගයෙන් ගමන යන එක නෙමෙයි. 

වංගු වැනි අවදානම් තැන් වලදී වේගය අඩු කරන්න සිදු වෙනවා. ලොකුවට වැස්සොත් වේගය අඩු කරන්න සිදු වෙනවා. ඒ වගේ තැන් වල සහ ඒ වගේ අවස්ථා වල වේගය අඩු කළේ නැත්නම් අනතුරක් වී ගමන වඩා ප්‍රමාද වෙන්න පුළුවන්. සමහර වෙලාවට වාහන තදබදය වැනි හේතු නිසාත් වේගය අඩු කරන්න වෙනවා. ඔය වගේ ප්‍රශ්නයක් නැති තැන් වල සහ අවස්ථා වල වැඩි වේගයකින් වාහනය ධාවනය කරන්න පුළුවන්. අවසාන වශයෙන් ගාල්ලට යන්න ගත වන කාලය තීරණය වන්නේ සාමාන්‍ය වේගය මතයි.

පසුගිය වසර 75ක පමණ කාලය දෙස ආපසු හැරී බැලුවොත්, ලංකාවේ ආර්ථිකය වර්ධනය වී තිබෙන්නේ 4.4%ක පමණ සාමාන්‍ය වේගයකින්. 1977 සිට වසර 50කට ආසන්න කාලය සැලකුවත්, මෙම වේගය 4.6%ක් පමණ. ඇතැම් වසර වල සත්‍ය වර්ධන වේගය මෙම අගයට වඩා වැඩි වුවත්, එවැනි ඉහළ වර්ධන වේගයක් පැවති හැම විටකම මෙන් පසුව එම වර්ධන වේගය අඩු වී තිබෙනවා. ඒ වගේම, වර්ධන වේගය අඩු වූ වකවානු වලින් පසුව නැවත වර්ධන වේගය වැඩි වී තිබෙනවා. අවසාන වශයෙන්, පැහැදිලිව දැකිය හැකි කරුණක් වන්නේ, සත්‍ය වර්ධන වේගය වරින් වර වෙනස් වුවද, එහි සාමාන්‍ය අගය, එනම් විභව වර්ධන වේගය, 4.5%ට ආසන්න මට්ටමක නොවෙනස්ව තිබී ඇති බවයි.

අපට මෙවැනි ගණනයක් වෙනත් රටවල් හා අදාළවද කළ හැකියි. එවිට පෙනී යන්නේ බොහොමයක් ඉහළ ආදායම් රටවල විභව ආර්ථික වර්ධන වේගය 2%-3% අතර මට්ටමක නොවෙනස්ව ඇති බවයි. ලංකාවට ආසන්න ආදායම් මට්ටමක සිටින රටවල වර්ධන වේගය බොහෝ විට 4%-5% වැනි මට්ටමක්. මෙය සාමාන්‍ය තත්ත්වයයි. ඔය අතර යම් කාලයක් වඩා අඩු වේගයකින් හෝ වඩා වැඩි වේගයකින් වර්ධනය වී ඇති රටවල්ද තිබුණත් එය පොදුවේ දැකගත හැකි තත්ත්වයක් නෙමෙයි.

මූර්ත දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය කියා කියන්නේ කිසියම් වසරක, කිසියම් රටක සිදු වන භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදිතය. භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදනය කිරීම සඳහා අපට ශ්‍රමය, ප්‍රාග්ධනය සහ තාක්ෂනය අවශ්‍ය වෙනවා. මේ අතරින්, අද වන විට, නිෂ්පාදිතය වැඩි කර ගැනීම සඳහා ප්‍රායෝගිකව ප්‍රයෝජනවත් වන්නේ ප්‍රාග්ධනය සහ තාක්ෂනය කියන සාධක දෙකයි. අද වන විට මූලික ශ්‍රමය ඒ තරම්ම වැදගත් සාධකයක් නෙමෙයි. පුහුණු ශ්‍රමයේ කාර්ය භාරය අප‍ට තාක්ෂනය යටතේම සලකා බලන්න පුළුවන්. ඒ නිසා, ප්‍රායෝගිකව විභව ආර්ථික වර්ධන වේගය වැඩි කර ගැනීමට ඉවහල් කර ගත හැක්කේ ප්‍රාග්ධනය සහ තාක්ෂනය කියන සාධක දෙකයි.

රටක ප්‍රාග්ධන සංචිතය තිරසාර ලෙස වැඩි කර ගැනීමට ඉවහල් වන්නේ ඉතිරි කිරීමේ අනුපාතිකයයි. විදේශ ණය ගැනීම මගින්ද ප්‍රාග්ධන සංචිතය වැඩි කරගත හැකි නමුත් එම ණය ආපසු ගෙවන විට නැවතත් ප්‍රාග්ධන සංචිතය අඩු වෙනවා. ඒ නිසා මේ ක්‍රමයට ප්‍රාග්ධනය වැඩි කරගෙන තාවකාලිකව ආර්ථික වර්ධන වේගය ඉහළ දමා ගත හැකි වුවත්, ඒ වර්ධනය තිරසාර වර්ධනයක් නෙමෙයි. ඒ ක්‍රමයට විභව ආර්ථික වර්ධන වේගය වැඩි කරගන්න අමාරුයි.

රටක ඉතිරි කිරීම් අනුපාතය ඉහළ ගියහොත් තිරසාර ලෙස ප්‍රාග්ධන සංචිතයද ඉහළ යනවා. ඒ හේතුවෙන් ආර්ථිකයේ ප්‍රමාණයද විශාල වෙනවා. මෙය සිදු වන කාලය තුළ ආර්ථික වර්ධන වේගයද ඉහළ යනවා. නමුත් ආර්ථිකයක් විශාල වන තරමට ආර්ථිකය ඒ මට්ටමේ පවත්වා ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය වන ප්‍රාග්ධන සංචිතයයේ ප්‍රමාණයද ඉහළ යනවා. ඒ නිසා, ඉතිරි කිරීම් අනුපාතය ඉහළ ගියත් ඒ හේතුවෙන් ආර්ථිකය දිගින් දිගටම වර්ධනය වෙන්නේ නැහැ. විදේශ ණය ගැනීමට සාපේක්ෂව මෙහි තිබෙන ප්‍රධාන වෙනස වන්නේ වර්ධන වේගය පසුව අඩු වුනත්, ආර්ථිකය කඩා වැටී ඒ වන විට සිදු වූ වර්ධනය අහිමි නොවීමයි. නමුත් විදේශ ණය වල උදවුවෙන් ආර්ථිකය ප්‍රසාරණය කළ විට වර්ධන වේගය අඩු වීමට අමතරව, ආර්ථිකය කඩා වැටී ඒ වන විට සිදු වූ වර්ධනයේ ප්‍රතිලාභ වුවද අහිමි වෙන්න පුළුවන්. 

රටක ආර්ථිකයේ ප්‍රමාණය තිරසාර ලෙස දිගින් දිගටම ප්‍රසාරණය වන්නේ ඵලදායීත්වය ඉහළ යාම නිසායි. මෙය බොහෝ දුරට සිදු වන්නේ තාක්ෂනය වැඩි දියුණු වීම නිසා. 

ඇමරිකාව වැනි ඉහළ ආදායම් රටක තාක්ෂනය වැඩි දියුණු වී ඵලදායීත්වය ඉහළ යාම සඳහා නවෝත්පාදන අවශ්‍ය වෙනවා. දිගින් දිගටම නවෝත්පාදන බිහි කිරීම පහසු කාර්යයක් නෙමෙයි. එහෙත්, ඇමරිකාවේ ආර්ථිකය දිගුකාලීනව 3%ක පමණ වේගයකින් වර්ධනය වෙනවා. මෙයින් පෙනී යන්නේ ඇමරිකන් සමාජය තුළ නවෝත්පාදන බිහි වීම සඳහා උපකාරී වන තත්ත්වයන් දිගින් දිගටම පැවතී ඇති ආකාරයයි. 

වසර 75කට පෙරත් (1950දී) ඇමරිකාවේ ඒක පුද්ගල ආදායම 2024 ඩොලර් වලින් 20,327ක්. ලංකාවේ 2024 ඒක පුද්ගල ආදායම වුවද ඩොලර් 4,516ක් පමණයි. ඒ කියන්නේ වසර 75කට පෙරත්, ඇමරිකාවේ ඵලදායීතා මට්ටම ලංකාවේ දැන් මට්ටම මෙන් හතර ගුණයකටත් වඩා වැඩියි. වෙනත් අඩු හා මැදි ආදායම් රටවල් සැලකුවත්, ඒ රටවල් තවමත් ඉන්නේ ඉහළ ආදායම් රටවල් සියවසකටත් කලින් හිටපු මට්ටමටත් වඩා පහළින්. 

මේ වගේ විශාල ඵලදායීතා පරතරයක් පැහැදිලිව පෙනෙන්න තියෙද්දී, ලංකාව වැනි රටකට සිය නිෂ්පාදිතය සහ ආදායම් මට්ටම වැඩි කරගැනීම සඳහා ඇමරිකාව මෙන් නවෝත්පාදන බිහි කරන්න අවශ්‍ය නැහැ. ඒ වගේම, ප්‍රායෝගිකව අද ලෝකයට අවශ්‍ය නවෝත්පාදන ලංකාව වැනි රටක සිට බිහි කරන එක පහසු කටයුත්තකුත් නෙමෙයි. ඇමරිකාව වැනි රටක් අද ඉන්න තැනට ආවේ කොහොමද කියන එක දිහා බලාගෙන අවශ්‍ය දේවල් කිරීමෙන් පමණක් ලංකාවේ ආර්ථිකය දැන් තිබෙන මට්ටම මෙන් විසි ගුණයක් පමණ දක්වා විශාල කර ගන්න පුළුවන්. 

ඉහත කී විභවය තිබුණත්, ලංකාව වැනි රටකට වසරක් හෝ වසර කිහිපයක් ඇතුළත රටේ ඵලදායීතාව ඇමරිකාවේ මට්ටමට වැඩි කරගන්න බැහැ. දැනට වෙනත් රටක තිබෙන තාක්ෂනය ලබා ගන්න වුනත් රටකට සැලකිය යුතු කාලයක් යනවා. 

ඇමරිකාව වැනි රටක විභව ආර්ථික වර්ධන වේගය කියා කියන්නේ නවෝත්පාදන බිහි කර ගැනීම මගින් ඵලදායීත්වය ඉහළ දමා ගන්නා වේගය. ලංකාව වැනි රටක විභව ආර්ථික වර්ධන වේගය කියා කියන්නේ ඇමරිකාව වැනි රටක දැනටම දියුණු කර තිබෙන තාක්ෂනය සහ ඵලදායීත්වය වැඩි කරන ක්‍රමවේද උකහා ගන්නා වේගය. දැනටම කවුරු හෝ කළ දෙයක් ඒ විදිහටම කරන එක ඵලදායීත්වය තවත් වැඩි කරගත හැකි ක්‍රම අලුතෙන්ම හොයා ගන්න එක තරම් අමාරු නැහැ. චැට්ජීපීටී වගේ මෙවලමක් හදන්න විශාල ආයෝජනයක් කරන්න වෙනවා. නමුත් එවැනි මෙවලමක් කවුරු හෝ විසින් හැදුවට පස්සේ එය ප්‍රයෝජනයට ගන්න එක පහසුවෙන් කළ හැකි දෙයක්. 

ඉහත හේතුව නිසා, අඩු ආදායම් රටකට වැඩි වේගයකින් වර්ධනය වීමේ හැකියාවක් තිබෙනවා. නමුත් ආදායම ක්‍රමයෙන් ඉහළ යද්දී ඒ හැකියාවත් ක්‍රමයෙන් අඩු වෙනවා. ඊට හේතුව ආදායම ක්‍රමයෙන් ඉහළ යද්දී වෙනත් අයගෙන් ගත හැකි දේවල් අවසන් වෙන්න පටන් ගැනීමයි. මේ ප්‍රශ්නය ඇති වන්නේ ජපානය, සිංගප්පූරුව වගේ මට්ටමකට පැමිණියාට පසුවයි. ලංකාව වගේ රටකට තවත් විශාල කාලයක් මේ ක්‍රමයට වර්ධනය වෙන්න පුළුවන්.

ලංකාව වගේ රටක් හා අදාළව විභව ආර්ථික වර්ධන වේගය වැඩි කර ගැනීම කියා කියන්නේ දැනටම වෙනත් රටවල් විසින් අනුගමනය කරන සාර්ථක ක්‍රම උකහා ගන්නා වේගය වැඩි කර ගැනීම. ලංකාව වැනි රටකට අවශ්‍ය ව්‍යවසායකත්වය කියා කියන්නෙත් මේක. මේ ක්‍රමයට විභව ආර්ථික වර්ධන වේගය වැඩි කරගන්නම්, වෙනත් අයගෙන් ගත හැකි දේවල් ගන්න තිබෙන බාධාවන් හඳුනාගෙන ඒවා ඉවත් කරගන්න වෙනවා.

මේ කාර්යයේදී වුවත්, ප්‍රාග්ධනය හා මානව ප්‍රාග්ධනය සීමාකාරී සාධක වෙනවා. ප්‍රාග්ධනය ප්‍රමාණවත් නැත්නම් දියුණු රටවල් කරන සමහර දේවල් කරන්න බැහැ. ප්‍රාග්ධනය තිබුණත් අවශ්‍ය මානව ප්‍රාග්ධනය නැත්නම් දියුණු ක්‍රමවේද උකහා ගන්න බැහැ. 

කොළඹ සිට ගාල්ල දක්වා ගමන් කරන වාහනයකට එක දිගටම එකම නිශ්චිත වේගයකින් ගමන් කරන්න බැහැ. වේගය අවශ්‍ය පරිදි අඩු වැඩි කරන්න වෙනවා. නමුත් බොරළු පාරක් කාපට් පාරක් වෙද්දී මේ ගමනට ගත වෙන සාමාන්‍ය කාලය අඩු වෙනවා.  කාපට් පාර අධිවේගී මාර්ගයක් වෙද්දී මේ ගමනට ගත වෙන සාමාන්‍ය කාලය තවත් අඩු වෙනවා. ඔය බැව් දැනගෙන හිටියත්, පාර කාපට් කරන්න අවශ්‍ය ප්‍රාග්ධනය නැත්නම්, කරන්න දෙයක් නැහැ. ප්‍රාග්ධනය තිබුණත්, අවශ්‍ය මානව ප්‍රාග්ධනය නැත්නම් සමහර දේවල් කරන්න බැහැ. මැදපෙරදිග රටවල් බොහොමකට විදෙස් ශ්‍රමිකයින් අවශ්‍ය වී තිබෙන්නේ මේ නිසා.

ඔය සීමාවන් නිසා රටකට වෙනත් රටවල් වලින් ගත හැකි දේ අරගෙන වුවද ඵලදායීතාවය වැඩි කරගත හැකි වන්නේ ප්‍රාග්ධනය සහ මානව ප්‍රාග්ධනයද ක්‍රමයෙන් වැඩි කරගන්නා අතරයි. ලංකාව හා අදාළව මානව ප්‍රාග්ධනය විශාල ප්‍රශ්නයක් නෙමෙයි. ලංකාවට අවශ්‍ය ආකාරයේ දියුණුවක් ලබා ගන්න නොබෙල් තෑග්ග ගන්න පුළුවන් මට්ටමේ අය අවශ්‍ය වන්නේ නැහැ. විදේශගත වන ලංකාවේ වෘත්තිකයින් බොහෝ දෙනෙකුගේ ඵලදායීතාවය ක්ෂණිකව ඉහළ යන්නේ අවශ්‍ය මානව ප්‍රාග්ධනය ඔවුන් සතුව තිබෙන නිසා. ලංකාවේ සීමාකාරී සාධකය භෞතික ප්‍රාග්ධනය.

භෞතික ප්‍රාග්ධනය සීමාකාරී සාධකයක් වන්නේ ලංකාවට පමණක් නෙමෙයි. මෙය අඩු ආදායම් රටවලට පොදු තත්ත්වයක්. ප්‍රශ්නයට විසඳුමක් ලෙස කාලයක් තිස්සේ ලංකාව ඇතුළු බොහෝ රටවල් විසින් අනුගමනය කර තිබෙන ක්‍රමයක් වන්නේ විදේශ ප්‍රාග්ධනය ලබා ගැනීම. නමුත් ඒ ක්‍රමයට ගොඩ ගිය රටවල් දකින්න නැහැ. අඩු ආදායම් මට්ටමක සිට වේගයෙන් ඉහළට ආ රටවල් බොහොමයක් එසේ කර තිබෙන්නේ ඉතිරි කිරීම් අනුපාතය කාලයක් තිස්සේ එක දිගටම ඉහළ මට්ටමක තබා ගැනීම මගින්. 

ඉතිරි කිරීම් අනුපාතය වැඩි කර ගැනීම මගින් ලංකාව වැනි රටකට යම් කිසි කාලයක් වේගයෙන් වර්ධනය වෙන්න පුළුවන්. දකුණු කොරියාව, චීනය, සිංගප්පූරුව වගේ රටවල් බොහොමයක් ආදායම් මට්ටම වෙනම තලයකට උස්සා ගත්තේ ඔය ක්‍රමයට. හදිසියේ තෙල් නිධියක් හමු වීම වැනි හේතුවක් නිසාත් ප්‍රාග්ධන සංචිතය ඉහළ ගිහින් රටක තත්ත්වය ඉහළට එසැවෙන්න පුළුවන්. නමුත් ඒවා වාසනාවට වෙන දේවල් මිසක් සැලසුම් කර කළ හැකි දේවල් නෙමෙයි.

ඉතිරි කිරීම් අනුපාතය ඉහළ දමා ගැනීම සඳහා රජයට කළ හැකි කාර්ය භාරයක් තිබෙනවා. නමුත් මෙය ප්‍රධාන වශයෙන්ම තීරණය වන්නේ රටේ ජනතාවගේ චර්යාවන් මතයි. තනි තනි පුද්ගලයින් විසින් තමන්ගේ පරිභෝජනය සීමා කර ඉතිරි කිරීම් වැඩි කරද්දී සමස්තයක් ලෙස රටේ ඉතිරි කිරීම්ද ඉහළ යනවා. මේ ක්‍රමයට ආර්ථිකයේ විභවය දිගින් දිගටම වැඩි වෙන්නේ නැතත්, වසර 20ක පමණ කාලයක් වේගවත් වර්ධනයක් පවත්වා ගැනීම මගින් වෙනම මට්මකට යන්න පුළුවන්.

මීට අමතරව, විභව වර්ධන වේගය වැඩි කරගැනීම සඳහා කළ හැකි වෙනත් දේවල්ද තිබෙනවා. ඒ දියුණු රටවල් දියුණු වීමට හේතු වූ දේ අනුගමනය කිරීමට බාධාවක් වන මානසික හා සංස්කෘතික සීමා වලින් මිදීම. එම බාධා වැඩි රටවල් වල ආදායම් මට්ටම අඩු වුනත්, දියුණු රටවල් එක්ක පරතරය වඩා වැඩි වුවත්, විභව වර්ධන වේගය සීමා වෙලයි තියෙන්නේ. මේ බාධාවන් ඉවත් කරගත් සමාජ කෙටි කාලයක් ඇතුලත වේගයෙන් දියුණු වී තිබෙනවා. ඒ එක්කම සමාජයේ වේගවත් සංස්කෘතික පරිවර්තනයකුත් වෙනවා. ඒ සංස්කෘතික පරිවර්තනය ජපානයේ, සිංගප්පූරුවේ, දකුණු කොරියාවේ සිට තායිලන්තය දක්වා දකින්න පුළුවන්.

මෙවැනි සංස්කෘතික පරිවර්තනයක් සමාජය වේගයෙන් බටහිරකරණය වීමක් ලෙස හඳුන්වන්නත් පුළුවන්. අපි කැමති වුනත් අකැමැති වුනත්, නූතන සංවර්ධනයේ තිඹිරිගෙය බටහිර සංස්කෘතිය කියන එක අපට අමතක කරන්න බැහැ.

ශ්‍රමික ප්‍රේෂණ ඩොලර් බිලියන 8 ඉක්මවයි!

ඉතිහාසයේ පළමු වරට, පසු ගිය වසර තුළ ලංකාවට ඇමරිකන් ඩොලර් බිලියන 8 ඉක්මවන ශ්‍රමික ප්‍රේෂණ ප්‍රමාණයක් ලැබී තිබෙනවා. දෙසැම්බර් මාසය තුළ පමණක් ඩොලර් මිලියන 879.1ක ශ්‍රමික ප්‍රේෂණ රටට ලැබී ඇති අතර ඒ අනුව වසර තුළ ලැබුණු මුළු ශ්‍රමික ප්‍රේෂණ ප්‍රමාණය ඩොලර් මිලියන 8,076.2ක්. මෙය පෙර වසරට සාපේක්ෂව 22.8%ක වර්ධනයක්.

මීට පෙර ලංකාවට වැඩිම ශ්‍රමික ප්‍රේෂණ ප්‍රමාණයක් ලැබුනේ 2016 වසරේදීයි. එම ප්‍රමාණය ඩොලර් මිලියන 7,241.5ක්. 

වසරේ පළමු මාස 11ක කාලය ඇතුළත ශ්‍රමික ප්‍රේෂණ වල 20.7%ක වර්ධනයක් සිදු වී තිබුණා. ඒ ප්‍රවණතාව අනුව වුවද, අනිවාර්යයෙන්ම මෙම වසරේ ඉතිහාසයේ වැඩිම ශ්‍රමික ප්‍රේෂණ වාර්තා වීමට නියමිතව තිබුණත්, ඩොලර් බිලියන 8 සීමාව ඉක්මවීමට හේතු වී තිබෙන්නේ ආපදා තත්ත්වය හේතුවෙන් ලැබුණු අමතර ශ්‍රමික ප්‍රේෂණ ප්‍රමාණයයි. එම ප්‍රමාණය ඩොලර් මිලියන 140ක් පමණ විය හැකි බව ඇස්තමේන්තු කළ හැකියි.

මෙම වසරේ ලැබී ඇති ශ්‍රමික ප්‍රේෂණ ප්‍රමාණය ඩොලර් බිලියන 7.8 ලෙස ඇතැම් තැන් වල සඳහන්ව තිබුණද එම ගණන නිවැරදි නැහැ. 

රුපියල ශක්තිමත් වෙන්නේ කොහොමද?

ඇමරිකන් ඩොලරය, යුරෝව ආදිය ශක්තිමත් මුදල් ඒකක. ලංකාවේ රුපියල එවැනි ශක්තිමත් මුදල් ඒකකයක් නෙමෙයි. මෙය කවුරුත් දන්නා දෙයක් නිසා අමුතුවෙන් පැහැදිලි කරන්න යන්නේ නැහැ.

කිසියම් රටක මුදල් ඒකකයක් ශක්තිමත් කියන එකෙන් අදහස් වන්නේ කුමක්ද?

සාමාන්‍යයෙන් මෙයින් අදහස් වෙන්නේ අදාළ මුදල් ඒකකය නිකුත් කරන රටින් පිටතද එම මුදල් වර්ගයට සැලකිය යුතු ඉල්ලුමක් තිබෙනවා කියන එකයි. දුර්වල මුදල් ඒකකයකට එවැනි ඉල්ලුමක් තිබෙන්නේ එම මුදල් ඒකකය නිකුත් කරන රට ඇතුළේ පමණයි. 

කිසියම් මුදල් ඒකකයක් ශක්තිමත් වෙනවා කියන එකෙන් අදහස් වන්නේ කුමක්ද?

මෙයින් අදහස් වන්නේ එම මුදල් ඒකකය සඳහා වන ඉල්ලුම සාපේක්ෂව ඉහළ යනවා කියන එකයි. මෙහිදී සාපේක්ෂව ඉල්ලුම ඉහළ යාම දෙස දෙයාකාරයකින් බලන්න පුළුවන්. ඒ භාණ්ඩ හා සේවා සඳහා වන ඉල්ලුමට සාපේක්ෂව සහ වෙනත් මුදල් ඒකක වලට සාපේක්ෂවයි.

ඕනෑම මුදල් ඒකකයකට එය නිකුත් කරන රට තුළ, භාණ්ඩ හා සේවා වලට සාපේක්ෂව යම් හෝ ඉල්ලුමක් තිබෙනවා. එවැනි ඉල්ලුමක් නැති මට්ටමට මුදල් ඒකකයක් දුර්වල වුවහොත් ඒ මුදල් ඒකකය භාවිතයෙන් ඉවත්ව යනවා. මුදල් ඒකකයක ශක්තිය මූලික වශයෙන්ම තීරණය කරන්නේ මෙම දේශීය ඉල්ලුමයි. අවසාන වශයෙන්, වෙනත් මුදල් ඒකක වලට සාපේක්ෂව මනින මුදලක බාහිර ඉල්ලුම තීරණය කරන්නේද මුලින් මේ අයුරින් රට තුළ මුදලක ශක්තිය ඉහළ යාමයි.

මුදල් කියන්නේ හුවමාරු මාධ්‍යයක් පමණයි. ඒ හැර, මුදල් වලට එහිම වූ නෛසර්ගික වටිනාකමක් නැහැ. නමුත් භාණ්ඩ හා සේවා වලට නෛසර්ගික වටිනාකමක් තිබෙනවා. කිසියම් මුදල් ඒකකයක ශක්තිය වන්නේ එම මුදල් ගෙවා මිල දී ගත හැකි භාණ්ඩ හා සේවා වල වටිනාකම නිසා ලැබෙන ශක්තියයි. 

ආදායම් ඉපදවීම කියා කියන්නේ, අවසාන වශයෙන්, භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදනය කිරීමයි. ඇතැම් අය එසේ නිපදවන භාණ්ඩ හා සේවා වලින් කොටසක් පරිභෝජනය නොකර ඉතිරි කරනවා. තවත් සමහර අය තමන් නිපදවන භාණ්ඩ හා සේවා ප්‍රමාණයට වඩා වැඩියෙන් පරිභෝජනය කරනවා. එසේ කරන්නේ වෙනත් අයගෙන් ණයට ගැනීම මගින්. මුදල් භාවිතයක් නැත්නම්, මෙසේ ඉතිරි කරන හා ණයට ගන්නා භාණ්ඩ හා සේවා අතර තුලනයක් තිබිය යුතුයි.

මුදල් භාවිතය තුළ, පරිභෝජනය කර ඉතිරි කරන්නන් විසින් තමන් සතු අතිරික්තය මුදල් බවට පරිවර්තනය කරනවා. එසේ කරන්නේ එම මුදල් වලටද භාණ්ඩ හා සේවා වලට මෙන් වටිනාකමක් ඇතැයි විශ්වාස කරමිනුයි. මේ විශ්වාසය වැඩි වන තරමට කිසියම් මුදලක් සඳහා වන ඉල්ලුම ඉහළ ගොස් එම මුදල ශක්තිමත් වෙනවා. 

අනෙක් අතට, ණය ගන්නා අය කරන්නේ තමන් සතුව "නැති මුදල්" භාණ්ඩ හා සේවා බවට පරිවර්තනය කරමින් තමන්ගේ ආදායම ඉක්මවා පරිභෝජනය කිරීමයි. ඔවුන්ට ඒ වෙනුවෙන් පොලියක් ගෙවන්නට සිදු වෙනවා. සංසරණය වන මුදල් ප්‍රමාණය වෙනස් නොවේනම්, රටක සියල්ලන්ටම ලබා ගත හැකි සමස්ත ණය ප්‍රමාණය සහ රටේ සියල්ලන්ගේම සමස්ත ඉතිරි කිරීම් ප්‍රමාණය සමාන විය යුතුයි. එසේ නොවන්නේනම්, ණය ඉල්ලුම සහ ණය සැපයුම තුලනය වන්නේ නැහැ.

යම් හෙයකින් ණය ඉල්ලුම ණය සැපයුමට වඩා වැඩිනම්, ඉතිරි කරන්නන්ට හෙට්ටු කර වැඩි පොලියක් ඉල්ලා සිටිය හැකි නිසා, පොලී අනුපාතික ඉහළ යනවා. ඒ විදිහටම, ණය ඉල්ලුම ණය සැපයුමට වඩා අඩුනම්, පොලී අනුපාතික පහළ යනවා. 

ලංකාවේ සමාජය කාලයක් තිස්සේම තමන්ගේ ආදායම ඉක්මවා පරිභෝජනය කරන්න හුරු වී සිටින සමාජයක්. ණය ගන්න බලාගෙන ඉන්න පිරිස වැඩියි. ඊට සාපේක්ෂව ඉතිරි කිරීම් අඩුයි. මෙහි ප්‍රතිඵලය වන්නේ ණය ඉල්ලුම සහ සැපයුම තුලනය වීම සඳහා පොලී අනුපාතික සැලකිය යුතු තරම් ඉහළ මට්ටමක පැවතිය යුතු වීමයි. 

චීනයේ දේශීය ඉතිරි කිරීම් අනුපාතය 43.4%ක්. දකුණු කොරියාවේ 34.0%ක්. සිංගප්පූරුවේ 57.9%ක්. දැන් දේශීය ඉතිරි කිරීම් අනුපාතය පහත වැටී තිබුණත්, 1970දී ජපානයේ ඉතිරි කිරීම් අනුපාතය 43.3%ක්. මේ රටවල් වේගයෙන් දියුණු වුණේ දේශීය ඉතිරි කිරීම් අනුපාතය වැඩි කර ගෙන කාලයක් එසේ පවත්වා ගැනීම මගිනුයි. 

එහෙත් ලංකාවේ ඉතිරි කිරීම් අනුපාතය 24.3%ක් පමණයි. රටක ඉතිරි කිරීම් අනුපාතය අඩුනම්, ඒ හා ගැලපෙන පරිදි ස්වභාවික ලෙසම පොලී අනුපාතික ඉහළ යනවා. ආයෝජන සීමා වෙනවා. ඒ මගින්, විභව දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයද සීමා වෙනවා. 

රටක මහ බැංකුවට මැදිහත් වී පොලී අනුපාතික පහත දමන්න පුළුවන්. එහි අරමුණ වන්නේ ආයෝජන දිරිමත් කර ආර්ථික වර්ධනය වේගවත් කිරීමයි. එහෙත් පොලී අනුපාතික ඒ අයුරින් පහත දමද්දී ණය ඉල්ලුම රටේ ඉතිරි කිරීම් ඉක්මවා ඉහළ යනවා. පොලී අනුපාතික අඩු මට්ටමක තියාගන්නනම් මේ අඩුව පිරවෙන පරිදි මුදල් සැපයුම ඉහළ යාමට ඉඩ හරින්න වෙනවා. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස උද්ධමනයක් ඇති වෙනවා. 

ඇමරිකාවේ දේශීය ඉතිරි කිරීම් අනුපාතය 17.1%ක් පමණයි. මෙය ඉතා අඩු මට්ටමක්. එහෙත් ඇමරිකාවේ පොලී අනුපාතික ලංකාවේ තරම් ඉහළ නැහැ. ඊට හේතුව විදේශිකයින්ගේ ඉතිරි කිරීම්ද ඇමරිකාවට පැමිණීමයි. ශක්තිමත් මුදල් ඒකක තිබෙන රටවලට මේ වාසිය තිබෙනවා. ඒ නිසා, එවැනි රටවල් බොහොමයක් උද්ධමනය 2% මට්ටමේ පවත්වා ගන්නවා. නමුත් මෙවැනි විශේෂ වාසියක් නැති ලංකාව වැනි රටක් උද්ධමනය 5% වැනි වඩා ඉහළ මට්ටමක තබා ගැනීමට ඉලක්ක කළද, පොලී අනුපාතික ඇමරිකාවේ මට්ටමට අඩු වෙන්නේ නැහැ. ඉහළ පොලී අනුපාතික ආයෝජන සීමා කර එමගින් ආර්ථික වර්ධනයද සීමා කරනවා. චීනය, දකුණු කොරියාව, සිංගප්පූරුව හා ජපානය වැනි රටවල් මේ අහියෝගය ජයගෙන කෙටිකාලයක් තුළ වේගයෙන් දියුණු වුනේ දේශීය ඉතිරි කිරීම් අනුපාතය ඉහළ මට්ටමක තබා ගැනීම මගිනුයි.

විදේශ ණය ගැනීමත් මේ ප්‍රශ්නයට පිළියමක් වුවත්, එහිදී සිදු වන්නේ අනාගතය උගසට තබා පරිභෝජනය වැඩි කර ගැනීමක්. ඇමරිකාව විසින් විදේශිකයින්ගේ ඉතිරි කිරීම් ආකර්ශනය කර ගැනීමේදී සහ ලංකාව විසින් විදේශ ණය ගැනීමේදී සිදු වන්නේ එකම දෙයක් නෙමෙයි. පොලී අනුපාතික අඩු වීම, ආයෝජන ඉහළ යාම සහ එමගින් ආර්ථික වර්ධනය ඉහළ යාම හා අදාළව වෙනසක් නැති වුනත්, ඇමරිකාව ණය ගන්නේ ඔවුන්ගේම මුදල් ඒකකයෙන්. ඒ නිසා, ඇමරිකාවට මුදල් සැපයුම වැඩි කර පහසුවෙන්ම එම ණය ආපසු ගෙවන්න පුළුවන්. 

ලංකාවේ රුපියල ඇමරිකන් ඩොලරය මෙන් ශක්තිමත් මුදල් ඒකකයක් නොවන නිසා ලංකාවට ණය ගන්න වෙන්නේ වෙනත් රටක මුදල් ඒකකයකින්. ඒ මගින් පොලී අනුපාතික අඩු කරගෙන, ආයෝජන ඉහළ දමා, ආර්ථික වර්ධන වේගයද වැඩි කර ගත හැකි නමුත් මේ සියල්ල තාවකාලිකයි. ණය ආපසු ගෙවන්න සිදු වූ විට ලබාගත් ජයග්‍රහණ ආපසු හැරවෙනවා. ඒ නිසා, විදේශ ණය වල උදවුවෙන් පොලී අනුපාතික අඩු කරගෙන එමගින් ආර්ථික වර්ධන වේගය වැඩි කරගැනීම ලංකාව වැනි රටකට තිරසාර ක්‍රමෝපායක් නෙමෙයි. 

වෙනත් මුදල් ඒකක වලට සාපේක්ෂව කිසියම් මුදල් ඒකකයක ශක්තිය තීරණය වන්නේ මුදල් ඒකකයක බාහිර ඉල්ලුම මතයි. ශ්‍රී ලංකා රුපියලේ බාහිර ඉල්ලුම ඉහළ යන්නේ රට තුළ නිපදවන භාණ්ඩ හා සේවා සඳහා බාහිර ඉල්ලුම ඉහළ යන තරමටයි. එම ඉල්ලුම ඉහළ යන තරමට රුපියල ශක්තිමත් වෙනවා. එහෙත්, රට තුළ ආනයන ඉල්ලුම වැඩි වන තරමට රුපියල දුර්වල වෙනවා. 

ලංකාවෙන් පිටත ලංකාවේ භාණ්ඩ හා සේවා සඳහා තිබෙන ඉල්ලුමට සාපේක්ෂව ලංකාව තුළ ආනයන ඉල්ලුම වැඩියි. මෙවැනි වෙනසක් ඇති විට එය තුලනය වන්නේ රුපියලේ බාහිර අගය අඩු වීම හරහායි. ඩොලරයක රුපියල් මිල නිරන්තරයෙන් ඉහළ යාම මගින් මෙය පිළිබිඹු වෙනවා. ආනයන ඉල්ලුම වැඩි වෙද්දී, ඊට අනුරූපව රටේ විදේශ විණිමය ඉපැයීම් ඉහළ නොයන්නේනම්, විදේශ විණිමය ඉපැයීම් හා සමාන මට්ටමක් දක්වා ආනයන ඉල්ලුම අඩු වන තෙක් ඩොලරයක මිල ඉහළ යා යුතුයි. 

රටේ මුදල් සැපයුම ඉහළ යද්දී දේශීය භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදන සඳහා වන ඉල්ලුම මෙන්ම ආනයන ඉල්ලුමද ඉහළ යනවා. මෙහිදී දේශීය භාණ්ඩ හා සේවා සැපයුම ඊට අනුරූපව ඉහළ නොයාමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස එම භාණ්ඩ වල මිල ඉහළ යන නමුත් ආනයන වලට එවැනි සැපයුම් සීමාවක් නැති නිසා ආනයනික භාණ්ඩ වල මිල ඉහළ යන්නේ නැහැ. මෙහි ප්‍රතිඵලය දේශීය නිෂ්පාදන වලට සාපේක්ෂව ආනයන වඩා ලාබ වී ආනයන ඉල්ලුම තවත් වැඩි වීමයි. 

මේ ආකාරයෙන් රටේ මුදල් සැපයුම ඉහළ ගොස්, දේශීය භාණ්ඩ හා සේවාවන්හි මිල වැඩි වී, ආනයන ඉල්ලුමද වැඩි වී, ඩොලර් ඉල්ලුම ඉහළ ගිය විට අවසාන වශයෙන් ඩොලරයක මිලද ඉහළ යනවා. එමගින් ආනයන ඉල්ලුම නැවත පෙර පැවති මට්ටම දක්වා අඩු වෙනවා.

මෙහිදී රුපියල දුර්වල වන්නේ ඩොලරයක මිල ඉහළ යන අවස්ථාවේදී නෙමෙයි. මුදල් සැපයුම ඉහළ ගොස්, දේශීය භාණ්ඩ හා සේවාවන්හි මිල වැඩි වන විට රුපියල දුර්වල වී අවසානයි. ඊට අනුරූප ලෙස ඩොලරයක මිලද ඉහළ නොගියහොත් සිදු වන්නේ දිගින් දිගටම ආනයන ඉහළ ගොස් රුපියල තව තවත් දුර්වල වීමයි. ඩොලරයක මිල ඉහළ යාම හේතුවෙන් එසේ රුපියල දිගින් දිගටම තව තවත් දුර්වල වීම වැළකෙනවා. 

මුදල් සැපයුම ඉහළ ගොස්, දේශීය භාණ්ඩ හා සේවාවන්හි මිල වැඩි වන වී රුපියල දුර්වල වීමෙන් පසුව ඩොලරයක මිල ඉහළ යාම වලක්වා ගත හැකි එකම ක්‍රමය මහ බැංකුව මැදිහත් වී සංචිත විකිණීමයි. එහෙත් මෙසේ ඩොලරයක මිල ඉහළ යාම වලක්වා ගැනීමට හෝ සීමා කිරීමටනම් මුලින්ම සැලකිය යුතු විදේශ සංචිත ප්‍රමාණයක් එක්රැස් කරගෙන තිබිය යුතුයි. 

විදේශ සංචිත රැස් කරද්දී වෙළදපොළේ ඩොලර් සැපයුම අඩු වෙනවා. රුපියල් සැපයුම වැඩි වෙනවා. ඒ හරහා රුපියල දුර්වල වී ඩොලරය ශක්තිමත් වන බවක් පෙනෙනවා. නමුත් සංචිත ඉහළ යාම නිසා අනාගතයේදී රුපියල දුර්වල නොවී ශක්තිමත්ව තබා ගැනීමේ හැකියාව ඉහළ යනවා. ඒ නිසා, දිගුකාලීනව බලද්දී ඇත්තටම මෙහිදී සිදු වන්නේ රුපියල ශක්තිමත් වීමක් මිසක් දුර්වල වීමක් නෙමෙයි. 

ලංකාව දැන් ඉන්නේ දිගුකාලීනව රුපියල ශක්තිමත් කර ගැනීමේ ඉලක්කයකයි. ඒ සඳහා ප්‍රමාණවත් විදේශ සංචිත එක්රැස් කරගත යුතුයි. මෙය කරන ආකාරය පිළිබඳ සැලසුමක් තිබෙනවා. වෙළඳපොළෙන් ඩොලර් මිල දී ගන්නා අතරතුරේ ඩොලරයක මිලද ඉහළ යන්නේනම් එමගින් සිදු වන්නේ ආනයන ඉල්ලුම අඩු වීමක් සහ රටින් පිටට යන ඩොලර් ප්‍රමාණය සීමාවීමක්. ඩොලර් ඉල්ලුම අඩු වීමක්. ඒ කියන්නේ රුපියල ශක්තිමත් වීමක්.

සංචිත විකුනමින් හෝ විදේශ ණය ගනිමින් ඩොලරයක මිල පහතින් තියාගනිද්දී ඇත්තටම සිදු වන්නේ කිහිප ආකාරයකින්ම රුපියල දුර්වල වීමයි. එක පැත්තකින් ආනයන ඉල්ලුම ඉහළ ගොස් ඩොලර් රටින් යනවා. ඩොලර් ඉල්ලුම ඉහළ යනවා. අනෙක් පැත්තෙන් අනාගතයේ ණය ආපසු ගෙවීමේ අවදානම සහ රුපියල ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය වුවහොත් යොදා ගත හැකි සංචිත නොමැති වීමේ අවදානම ඉහළ යනවා. මේ හැම දෙයකින්ම වෙන්නේ රුපියල දුර්වල වීමයි. 

සාරාංශයක් ලෙස, රුපියල ශක්තිමත් වීම කියා කියන්නේ ඩොලරයක මිල අඩු වීම නෙමෙයි. සමස්තයක් ලෙස රටේ විදේශ අංශය ශක්තිමත් වීමයි. සමස්තයක් ලෙස රටේ විදේශ අංශය ශක්තිමත් වීම නිසා ඩොලරයක මිල අඩු වේනම් එය හොඳ තත්ත්වයක්. ඩොලරයක මිල වැඩි වන අතර විදේශ අංශය ශක්තිමත් වේනම් එයද හොඳ තත්ත්වයක්. ඒ වගේම, රටේ විදේශ අංශය දුර්වල කරමින්, විදේශ ණය ගැනීම හා සංචිත විකිණීම මගින් ඩොලරයක මිල පහතින් තියා ගනිද්දී ඇත්තටම සිදු වන්නේ රුපියල දුර්වල වීමක් මිසක් ශක්තිමත් වීමක් නෙමෙයි.

ඩොලරයක මිල රුපියල් 310ක් වුනේ ඇයි?

අද (ජනවාරි 7) ඩොලරයක මැදි මිල කලකට පසු රුපියල් 310 සීමාව ඉක්මවා ගියා. රටේ නිල විදේශ සංචිත ඉහළ යද්දී මෙහෙම වෙන්නේ ඇයි කියලා කිහිප දෙනෙක්ම අහලා තිබුණා.

පළමුව, රටේ නිල විදේශ සංචිත ඉහළ යාම හෝ පහළ යාමත්, ඩොලරයක මිල ඉහළ යාම සහ පහළ යාමත් අතර සෘජු සම්බන්ධයක් නැහැ. බැංකු පද්ධතිය ඇතුළේ ඩොලර් ඉල්ලුමට වඩා සැපයුම වැඩිනම් මිල පහළ යනවා. සැපයුමට වඩා ඉල්ලුම වැඩිනම් මිල ඉහළ යනවා. 

සාමාන්‍යයෙන් මහ බැංකුව වෙළඳපොලෙන් ඩොලර් මිල දී ගන්නේ බැංකු පද්ධතිය ඇතුළේ ඩොලර් සැපයුම ඉල්ලුමට වඩා වැඩි දවස් වලටයි. එවැනි දවස් වලට ඩොලරයක මිල පහළ යනවා. මහ බැංකුවේ මැදිහත් වීම නිසා මිල පහත වැටෙන එක සීමා වෙනවා. නමුත් යම් තරමකින් හෝ පහත වැටෙනවා. 

උදාහරණයක් විදිහට පසුගිය සිකුරාදා (ජනවාරි 2) ඩොලරයක මිල පෙර දවසට වඩා ශත 46කින් අඩු වී තිබෙනවා. ඇතැම් විට එදින මහ බැංකුව විසින් යම් ඩොලර් ප්‍රමාණයක් වෙළඳපොළෙන් මිල දී ගත්තා වෙන්න පුළුවන්. නමුත් අද (ජනවාරි 7) ඩොලරයක මිල ශත 17කින් ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. ඊට හේතුව බැංකු පද්ධතිය ඇතුළේ ඩොලර් සැපයුමට වඩා ඩොලර් ඉල්ලුම සුළු වශයෙන් වැඩි වීම. මේ වගේ අවස්ථාවක ඩොලරයක මිල ඉහළ යනවා.

කිසියම් දවසක් ඇතුළත බැංකු පද්ධතිය ඇතුළේ විශාල ඩොලර් හිඟයක් ඇති වී ඩොලරයක මිල විශාල ලෙස ඉහළ යමින් ඇති බව පෙනී ගියොත් මහ බැංකුව යම් ඩොලර් ප්‍රමාණයක් විකුණලා මිල ඉහළ යාම පාලනය කරනවා. එසේ කරද්දී සංචිත අඩු වෙනවා. නමුත් දවසක් ඇතුළත ඔය වගේ ශත ගණනකින් ඩොලරයක මිල ඉහළ ගියා කියලා මහ බැංකුව විසින් එවැනි මැදිහත්වීමක් කරන්නේ නැහැ. 

ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසුව මහ බැංකුව ඉන්නේ විදේශ සංචිත වැඩි කරගැනීමේ දිගුකාලීන ඉලක්කයක. ඒ නිසා, පුළුවන් හැම වෙලාවකම වෙළඳපොළෙන් ඩොලර් මිල දී ගන්නා නමුත් ඩොලර් විකුණන්නේ එසේ නොකරම බැරි දවස් වල පමණයි. ඉල්ලුමට වඩා ඩොලර් සැපයුම වැඩි දවස් වල මහ බැංකුව විසින් අනිවාර්යයෙන්ම මෙන් ඩොලර් මිල දී ගන්නවා. නමුත් ශත කිහිපයකින් ඩොලරයක මිල ඉහළ ගියා කියලා මහ බැංකුව ඩොලර් විකුණන්නේ නැහැ. ඒ නිසා ඩොලරයක මිල එදිනෙදා ඉහළ වගේම පහළද යන නමුත් අවසාන වශයෙන් හෙමින් හෙමින් ඉහළ යනවා. 

ඩොලරයක මිල රුපියල් 310ක් වීම ගැන ගොඩක් අය ප්‍රශ්න කර තිබෙන්නේ මේ කරුණ මාධ්‍ය විසින් බර තබා වාර්තා කර තිබෙන නිසා. කරුණක් ලෙස ගත්තොත් මෙය නිවැරදියි. නමුත් මේ විදිහේ මාධ්‍ය වාර්තා දකින බොහෝ දෙනෙක් ඩොලරයක මිල රුපියල් 310 වුනේ කීයේ ඉඳලද කියන එක හොයා බලන්නේ නැහැ.

පසුගිය වසර අවසානයේ, දෙසැම්බර් 31 දින, ඩොලරයක මැදි මිල රුපියල් 309.99යි. ඊයේ (ජනවාරි 7) වන විට මෙය රුපියල් 310.02ක් වී තිබෙනවා. වසර තුළ, මේ දක්වා, ශත තුනක සුළු වැඩිවීමක්. දශම ගණන් බැලුවොත් ශත දෙකහමාරක වැඩි වීමක්. 

සතියක් ඇතුළත ඩොලරයක මිල ශත තුනකින් වැඩි වෙලා කියලා වාර්තා කළොත් එහි ප්‍රවෘත්තිමය වටිනාකමක් නැහැ. හැම දවසකම ඩොලරයක මිල යම් තරමකින් අඩු වැඩි වෙනවා. නමුත් ඩොලරයක මිල කාලයකට පසු රුපියල් 310 සීමාව පන්නලා කියලා වාර්තා කළාම එය ගොඩක් අයගේ අවධානයට ලක් වෙනවා. වැඩි වූ ශත තුනට ඊට වඩා වැඩි ප්‍රවෘත්තිමය වටිනාකමක් ලැබෙනවා. නමුත් ඇත්තටම මෙහි කනස්සළු විය යුතු තරමේ දෙයක් නැහැ.

පසුගිය අවුරුද්දම සැලකුවොත් ඩොලරයක මිල 5.6%කින් පමණ ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. මහ බැංකුව උත්සාහ කරන්නේ දිගුකාලීනව උද්ධමනය 5% මට්ටමේ තියාගන්න. එයින් අදහස් වන්නේ දේශීය භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදන රට ඇතුළේ විකුණන අයට ලැබෙන නාමික ආදායමද වසරකට 5%කින් ඉහළ යනවා කියන එකයි. දේශීය භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදන අපනයනය කරන හෝ වෙනත් විදිහකින් විදේශ විණිමය උපයන අයටත් ඒ හා සමාන ආදායම් වැඩිවීමක් වෙන්නනම් ඩොලරයක මිලද අවශ්‍ය පමණ ඉහළ යා යුතුයි.

විදේශ සංචිත වල විශාල ඉහළ යාමක්!

දෙසැම්බර් මාසය තුළ දළ නිල විදේශ සංචිත ප්‍රමාණය ඩොලර් මිලියන 6,825 දක්වා ඩොලර් මිලියන 791කින් ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. මෙය ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසුව වාර්තා වන ඉහළම විදේශ සංචිත ප්‍රමාණයයි. 

මහ බැංකුව විසින් මාසය ඇතුළත වෙළඳපොළෙන් ඩොලර් මිලියන 222.5ක මුදලක් මිල දී ගෙන ඇති අතර, මූල්‍ය අරමුදලෙන් තවත් ඩොලර් මිලියන 206ක් ලැබුනා. ඊට අමතර ණය හා ආධාර ලෙස රජයට සැලකිය යුතු විදේශ විණිමය ප්‍රමාණයක් ලැබී ඇති බව පෙනෙන්නට තිබෙනවා. 

සංචාරක පැමිණීම් සහ ඉලක්ක

පසුගිය (2025) වසර ඇතුළත ලංකාවට සංචාරකයින් 2,362,521 දෙනෙකු පැමිණ තිබෙනවා. මෙය වසරක් තුළ ලංකාවට පැමිණ ඇති වැඩිම සංචාරකයින් ප්‍රමාණයයි. මීට පෙර ලංකාවට වැඩිම සංචාරකයින් ප්‍රමාණයක් පැමිණි 2018 වසරට සාපේක්ෂව 1.2%ක වර්ධනයක් දකින්න තිබෙනවා. ඒ වගේම, පසුගිය වසරට සාපේක්ෂව 15.1%ක වර්ධනයක් දැකිය හැකියි.

වසරේ පළමු මාස දහය ඇතුළත රටට පැමිණි සංචාරකයින් ප්‍රමාණයේ, පෙර වසරට සාපේක්ෂව, 16.7%ක වර්ධනයක් තිබෙනවා. අවසන් මාස දෙකේ එම වර්ධනය 9.0%ක් පමණයි. අවසන් මාස දෙකේ වර්ධනයද 16.7%ක් වුනානම් සංචාරකයින් ගණන තවත් 33,000කින් පමණ ඉහළ යනවා. එම අඩුව, සුළි කුණාටුවේ බලපෑම ලෙස සලකන්න පුළුවන්. 

සුළි කුණාටුව නිසා වැඩිම බලපෑමක් සිදු වුනේ කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදිතයට සහ සංචාරක කර්මාන්තයටයි. නමුත් මේ බලපෑමෙන් පසුවද, හතරවන කාර්තුව තුළ පැමිණි සංචාරකයින් ප්‍රමාණයේ, පෙර වසරේ එම කාර්තුවට සාපේක්ෂව, 12.0%ක වර්ධනයක් දකින්න පුළුවන්. මේ අනුව, හතර වන කාර්තුව තුළ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයට සංචාරක කර්මාන්තයෙන් ලැබිය හැකිව තිබුණු දායකත්වය විශාල ලෙස අඩු වී ඇති බවක් පෙනෙන්න නැහැ.

කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදිතය පිළිබඳ සෘජු දත්ත නැතත්, වෙළඳපොළ මිල ගණන් දෙස බලා සිදු වූ හානිය ගැන වක්‍ර අදහසක් ගන්න පුළුවන්. දෙසැම්බර් මාසය තුළ එළවලු ආදියේ මිල ගණන් ඉහළ යාමෙහි පෙර වසරට සාපේක්ෂව විශාල වෙනසක් නැහැ. ඒ අනුව පෙනෙන්නේ කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදිතය තුළින් දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයට ලැබෙන දායකත්වයේ වුවද ඒ තරම් විශාල අඩුවක් සිදු වී නොමැති බවයි. 

මූල්‍ය අරමුදල විසින් පුරෝකථන සකස් කර තිබෙන්නේ හතරවන කාර්තුවේ වර්ධන වේගය 2% පමණ මට්ටමකට පහත වැටෙනු ඇතැයි උපකල්පනය කරලා. එහෙත් ඉහත නිරීක්ෂණ අනුව පෙනෙන්නේ හතරවන කාර්තුව තුළද 4% ඉක්මවන වර්ධනයක් වාර්තා වීමේ විභවයක් ඇති බවයි. එසේ වුවහොත් මෙම වසරේ ආර්ථික වර්ධනයද 5%කට ආසන්න මට්ටමකට එන්න පුළුවන්. 

සුළි කුණාටුවේ බලපෑම බොහෝ දුරට ක්ෂණික බලපෑමක්. එයින් මේ වසරේ හතර වන කාර්තුවට විශාල බලපෑමක් සිදු වී නැත්නම්, ඉදිරි වසරේ දකින්නට ලැබෙනු ඇත්තේද ඒ තරම් විශාල නොවන බලපෑමක්. ඒ බලපෑම ඉදිකිරීම් ආදිය ඉහළ යාම නිසා පහසුවෙන්ම නිශේධනය වී යන්න පුළුවන්. 

වසරක් තුළ රටට පැමිණි වැඩිම සංචාරකයින් ප්‍රමාණය මේ වසරේදී වාර්තා වී ඇතත්, එම ප්‍රමාණය වසර මුල සකස් කර තිබෙන ඇස්තමේන්තු වලට වඩා බෙහෙවින්ම අඩුයි. ඒ අඩුවට හේතුවනම් සුළි කුණාටුව නෙමෙයි. ඇස්තමේන්තු ඕනෑවට වඩා ඉහළ  මට්ටමක තිබීම කියා කියන්නත් පුළුවන්. පසුගිය වසර සඳහා සකස් කළ ඇස්තමේන්තු ඉදිරි වසර සඳහානම් නරක ඉලක්ක නෙමෙයි.

විභව ආර්ථික වර්ධනය

රටක ආර්ථික වර්ධනය යන්නෙන් අදහස් වන්නේ කුමක්ද කියන එකත්, නාමික දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය සහ මූර්ත දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය අතර වෙනස ගැනත් පෙර සටහනෙන් පැහැදිලි කළා. මේ ලිපිය තේරුම් ගැනීම සඳහා එම ලිපියෙහි පැහැදිලි කර ඇති සංකල්ප මුලින් තේරුම් ගත යුතුයි. ඒ නිසා, පෙර ලිපිය කියවූයේ නැත්නම් කරුණාකර මුලින් එම ලිපිය කියවන්න. 

සංඛ්‍යාලේඛණයක් ලෙස වැදගත් වුනත්, රටක ජනතාවගේ ජීවන තත්ත්වය පිළිබඳ නිර්ණායකයක් විදිහට නාමික දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් කිසිම වැඩක් නැහැ. ජනතාවගේ ජීවන තත්ත්වය ඉහළ යන්නේ මූර්ත දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය ඉහළ යද්දී. ඒ කියන්නේ රටේ භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදිතය ඉහළ යද්දී. 

රටේ භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදිතය ඉහළ යනවානම්, ඒ භාණ්ඩ හා සේවා වල මිල ගණන් ඉහළ හෝ පහළ යාමේ ලොකු වැදගත්කමක් නැහැ. ඔබට අවසාන වශයෙන් හාල් කිලෝවක් හා පොල් ගෙඩියක් අනිවාර්යයෙන්ම පරිභෝජනය කරන්න ලැබෙනවානම්, හාල් හා පොල් වල මිල කීයද කියන එකේ විශේෂ වැදගත්කමක් නැහැ. ඒ කියන්නේ මූර්ත ආර්ථිකය වර්ධනය වේනම්, උද්ධමනය ජීවන තත්ත්වය කෙරෙහි සෘජුව බලපාන සාධකයක් නෙමෙයි. 

උද්ධමනය නිසා සිදු වන නාමික දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ ඉහළ යාම රටක ජනතාවගේ ජීවන තත්ත්වය ඉහළ දමන්නේ නැහැ. ඒ වගේම, පහළ දමන්නේත් නැහැ. ඒ නිසාම, මූර්ත ආර්ථිකය වර්ධනය නොවී උද්ධමනය අඩු වුනා කියලා රටක ජනතාවගේ ජීවන තත්ත්වය ඉහළ යන්නේත් නැහැ. මිල මට්ටම පහළ ගියත් මේ තත්ත්වයේ වෙනසක් නැහැ. අවසාන වශයෙන් වැදගත් වන්නේ මූර්ත ආර්ථික වර්ධන වේගය පමණයි. 

උද්ධමනය නිසා සිදු වන නාමික දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ ඉහළ යාම ඇඟට දැනෙන එකක් නෙමෙයි. ඇඟට දැනෙන්නනම් එහි සැබෑ බලපෑමක් තිබිය යුතුයි. සැබෑ බලපෑමක් නැති, නාමික වෙනසක් කොහෙත්ම ඇඟට දැනෙන්නේ නැහැ. 

නමුත් මූර්ත දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය ඉහළ යාම එවැනි දෙයක් නෙමෙයි. එය ඇඟට දැනෙනවා. නයිජීරියාවේ ජීවන තත්ත්වයට වඩා ඕස්ට්‍රේලියාවේ ජීවන තත්ත්වය ඉහළ බව හයේ පන්තියේ පෙළ පොත් කියවපු දරුවෙක් වුනත් දන්නවා. ඒ පෙළ පොතේ නැතත්, නයිජීරියාවේ අද ජීවන තත්ත්වය වසර තිහකට පමණ පෙර එහි ජීවන තත්ත්වයට වඩා ගොඩක් හොඳයි. අද ලංකාවේ සාමාන්‍ය ජීවන තත්ත්වය සහ අවුරුදු තිහකට පෙර තත්ත්වය අතර විශාල වෙනසක් තිබෙනවා. සමහර අය පිළිගන්න අකැමැති විය හැකි නමුත් මෙය ඇඟට දැනෙන වෙනසක්.

කෙසේ වුවත්, මේ විදිහට ආර්ථික වර්ධනය ඇඟට දැනෙන්නේ සැලකිය යුතු වෙනසක් ඇති විට හෝ එවැනි වෙනසක් සිදු වීමෙන් පසුවයි. වසරක් තුළ සිදුවන 2%ක නොව 5%ක ආර්ථික වර්ධනයක් වුවත් ඒ විදිහට ඇඟට දැනෙන්නේ නැහැ. ඇතැම් විට එවැනි කෙටිකාලයක් තුළ සිදුවන ආර්ථික වර්ධනයක ප්‍රතිලාභ සමාජයේ ඇතැම් කොටස් වෙත ඇත්තටම ගිහින් නැති වෙන්න පුළුවන්. සමාජයේ සියළුම ස්ථර වලට ආර්ථික වර්ධනය දැනෙන්න ඇතැම් විට වසර දහයක් පමණ වුවත් යන්න පුළුවන්. නමුත් අවසාන වශයෙන් මෙය සිදු වෙනවා. 

සාර්ව ආර්ථික විද්‍යාවේදී ආර්ථික වර්ධනය ප්‍රවාදගත කරද්දී එය දිගුකාලීන ආර්ථික වර්ධනය සහ කෙටිකාලීන ආර්ථික වර්ධනය ලෙස වෙන් කරනවා. රාජ්‍යමූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති සහ මුදල් ප්‍රතිපත්ති හරහා කෙටිකාලීනව ආර්ථික වර්ධනය කෙරෙහි බලපෑමක් කරන්න පුළුවන්. නමුත් දිගුකාලීනව මෙවැනි බලපෑම් වල දායකත්වය නිශේධනය වෙනවා. ඒ නිසා, රාජ්‍යමූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති සහ මුදල් ප්‍රතිපත්ති වල උදවුවෙන් දිගුකාලීන ආර්ථික වර්ධන වේගය වෙනස් කරන්න බැහැ. 

රටක ජනතාවගේ ජීවන තත්ත්වය කෙරෙහි බලපාන්නේත්, අවසාන වශයෙන් ඇඟට දැනෙන්නේත්, දිගුකාලීනව සිදු වන ආර්ථික වර්ධනයයි. කිසියම් රටකට දිගුකාලීනව තිරසාර ලෙස පවත්වා ගත හැකි සාමාන්‍ය ආර්ථික වර්ධන වේගය විභව ආර්ථික වර්ධන වේගය ලෙස හැඳින්වෙනවා. එය සාමාන්‍යයෙන් ලේසියෙන් වෙනස් වෙන්නේ නැහැ. වෙනස් කරන්නත් අමාරුයි.

විභව ආර්ථික වර්ධන වේගය ලේසියෙන් වෙනස් නොවුනත්, සත්‍ය ආර්ථික වර්ධන වේගය වසරින් වසර වෙනස් වෙනවා. ඒ වගේම, රාජ්‍යමූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති සහ මුදල් ප්‍රතිපත්ති හරහා සත්‍ය ආර්ථික වර්ධන වේගය වෙනස් කරන්නත් පුළුවන්. 

සමහර වසර වලදී විවිධ ස්වභාවික හේතු නිසා සත්‍ය ආර්ථික වර්ධන වේගය විභව වේගයට වඩා අඩු වෙනවා. නමුත්, කිසිදු මැදිහත්වීමකින් තොරව වුවත්, බොහෝ විට පසුව නැවත ආර්ථික වර්ධනය ඉහළ ගොස් විභව මට්ටමට එනවා. මේ වගේ වෙලාවක රාජ්‍යමූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති සහ මුදල් ප්‍රතිපත්ති මගින් වඩා ඉක්මණින් ආර්ථික වර්ධනය විභව මට්ටමට එසැවීමට උදවු කරන්න පුළුවන්. දිත්වා සුළි කුණාටුවෙන් සිදු වූ හානියේ බලපෑම උදාහරණයක්.

ඉහත කී ආකාරයේ අවශ්‍යතාවයක් නැති අවස්ථා වලදී වුවත්, කෙටිකාලීනව, රාජ්‍යමූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති සහ මුදල් ප්‍රතිපත්ති මගින් ආර්ථික වර්ධන වේගය වැඩි කරන්න පුළුවන්. එහෙත්, එහිදී ඇති වන තත්ත්වය ස්ථායී තත්ත්වයක් නෙමෙයි. මේ වගේ තත්ත්වයක් යටතේදී සත්‍ය ආර්ථික වර්ධන වේගය විභව වේගයට වඩා වැඩි වෙනවා. එසේ වූ විට එම වේගය නැවත විභව මට්ටම දක්වා පහත වැටීමේ ස්වභාවික නැඹුරුව නිසා මෙවැනි අස්ථායී වර්ධනයක් බොහෝ විට කෙළවර වන්නේ ආර්ථිකයේ කඩා වැටීමකින්. ඔය ක්‍රමයට ආර්ථිකය වැඩියෙන් පුම්බවන තරමට කඩා වැටීමේ හානියද ඉහළ යනවා. ඒ නිසා, හොඳ ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයෙකුගේ ඉලක්කය වන්නේ රටක සත්‍ය ආර්ථික වර්ධන වේගය විභව මට්ටමට ආසන්නව පවත්වා ගැනීමයි.

මේ සමඟ පළ කරන රූප සටහනෙහි නිල් පැහැති කඩ ඉරෙන් නිරූපණය කරන රේඛාවේ බෑවුම 0.044ක්. රතු ඉරෙන් සලකුණු කර තිබෙන්නේ 2024 රුපියල් වලින් ලංකාවේ මූර්ත දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ ලඝු අගයයි. රූප සටහන දෙස බැලූ විට ඔබට පැහැදිලිව පෙනී යනු ඇත්තේ රතු ඉරේ ගමන් පථය නිල් ඉර මගින් මාර්ගෝපදේශනය වී ඇති ආකාරයයි. මෙයින් අදහස් වන්නේ, සාමාන්‍ය අගයක් ලෙස, රතු ඉරේ බෑවුමද 0.044ක් බවයි. මූර්ත දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ ලඝු අගය වසරකට 0.044කින් ඉහළ යාම මගින් පෙන්වන්නේ ලංකාවේ මූර්ත දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය වසරකට 4.4%ක සාමාන්‍ය වේගයකින් වර්ධනය වී ඇති බවයි. 

මෙහි අප බලන්නේ වසර 75කට ආසන්න දීර්ඝ කාලයක් දෙසයි. එම දීර්ඝ කාලය තුළ, ආර්ථික වර්ධන වේගය කෙටිකාලීනව වෙනස් වී ඇතත්, දිගුකාලීනව ඇහැට පෙනෙන වෙනසක් වී නැහැ. මැතිවරණ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක් හා වෙළඳපොළ ආර්ථිකයක් ඇති වෙනත් රටක මූර්ත දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය දෙස බැලුවද බොහෝ විට මෙවැනි තත්ත්වයක් දැකිය හැකියි. විභව වර්ධන වේගය රටින් රටට වෙනස් වුවද, සත්‍ය වර්ධන වේගය එම කවර හෝ විභව වර්ධන වේගය වටා විචලනය වන බව පැහැදිලිව නිරීක්ෂණය කළ හැකි දෙයක්. දත්ත දෙස බැලූ විට පැහැදිලිව පෙනෙන කරුණක් බැවින්, ආර්ථික විද්‍යා ප්‍රවාද මගින් පැහැදිලි කෙරෙන මෙය සිදු වන යාන්ත්‍රනය මා මෙහි විස්තර කරන්නේ නැහැ. 

උදාහරණ ලෙස 1970-77 සමාජවාදී පරීක්ෂණ කාලය තුළ රතු ඉර ගමන් කරන්නේ නිල් කඩ ඉරට පහතින් වුවත්, පසුව නැවත නිල් කඩ ඉර වෙත පැමිණෙනවා. ඉන් පසුව නැවතත් 1988/89 භීෂණ කාලයේදී ආර්ථික වර්ධනය පහත වැටෙනවා. යළි විභව මට්ටම කරා පැමිණෙනවා. 2001 කටුනායක ප්‍රහාරයෙන් පසුවද මෙවැන්නක් සිදු වෙනවා. 

රාජපක්ෂ දශකය තුළ සත්‍ය ආර්ථික වර්ධන වේගය විභව වේගය ඉක්මවා ඉහළ ගොස් ඇති ආකාරය අපට දැකිය හැකියි. මින් පෙර මෙවැනි තත්ත්වයක් ඇති වීමට හේතු වූයේ 1950 දශකයේ මුල් භාගයේදී කොරියන් යුද්ධය නිසා රබර් මිල ඉහළ යාම තුළ ඇති වූ ලංකාවට වාසිදායක තත්ත්වයයි. එහෙත්, රාජපක්ෂ දශකය තුළ රටට විදේශ විණිමය පැමිණුනේ විදේශ ණය ලෙස මිස ආදායම් ලෙස නෙමෙයි. හේතුව කුමක් වුවත්, රටක සත්‍ය ආර්ථික වර්ධන වේගය විභව වේගය ඉක්මවා ඉහළ මට්ටමක පැවතීම ස්ථායී තත්ත්වයක් නෙමෙයි. එවැනි තත්ත්වයක් කොයි වෙලාවේ හෝ නිවැරදි වෙනවා. 

 

රටක විභව වර්ධන වේගය දිගටම එකම මට්ටමක තිබිය යුතුද? එය වෙනස් වෙන්න බැරිද?

ඉහත කොටස කියවීමෙන් පසුව, රටක විභව වර්ධන වේගය යනු වෙනස් කළ නොහැකි ස්ථිර දෙයක් වැනි අදහසක් එන්න පුළුවන්. වෙනත් ඕනෑම දෙයක් මෙන් විභව වර්ධන වේගයද වෙනස් වන සහ වෙනස් කළ හැකි දෙයක්. මා කියා තිබෙන්නේ සාමාන්‍යයෙන් වෙනස් නොවන බව සහ වෙනස් කිරීම අසීරු බව පමණයි. 

මුදල් හා රාජ්‍යමූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති මගින් කෙටිකාලීනව සත්‍ය වර්ධන වේගය වෙනස් කිරීම සාපේක්ෂව පහසුවෙන් කළ හැකි දෙයක්. එහෙත් මෙහිදී විභව වර්ධන වේගයේ වෙනසක් සිදු වන්නේ නැහැ. එසේ වුවද, රටක ජනතාවගේ ජීවන තත්ත්වය තිරසාර ලෙස ඉහළ යාමටනම් වෙනස් විය යුත්තේ විභව ආර්ථික වර්ධන වේගයයි.

අර්ථදැක්වීම අනුවම, විභව ආර්ථික වර්ධන වේගය යනු දිගුකාලීන සාමාන්‍ය වර්ධන වේගයයි. ඒ නිසා, එහි සැබෑ වෙනස් වීමක් නිරීක්ෂණය කළ හැක්කේ දීර්ඝ කාලයකට පසුවයි. ඇතැම් විට, විභව ආර්ථික වර්ධන වේගය වෙනස් නොවී, වසර දහයක් පමණ වන දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ වුවද සත්‍ය ආර්ථික වර්ධන වේගය ඉහළ මට්ටමක පවතින්න පුළුවන්. මෙවැනි තත්ත්වයක් ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයින් හා වෙනත් විශ්ලේෂකයින් විසින් විභව ආර්ථික වර්ධන වේගය ඉහළ යාමක් ලෙස වරදවා තේරුම් ගන්නත් පුළුවන්.

ලංකාවේ ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති හා අදාළව තීරණාත්මකම හැරවුම සේ සැලකිය හැක්කේ 1977 වෙනසයි. මෙය තීරණාත්මක හැරවුමක් වන්නේ එම වසරේදී ක්ෂණිකව සිදු වූ වෙනස්කම් නිසාම නෙමෙයි. ඉන් පසු වරින් වර ආණ්ඩු වෙනස් වුවද නැවත 1970-77 ආකාරයේ ප්‍රතිපත්ති කරා ආපසු නොගිය නිසා. මේ පදනම මත, 1977ට පෙර යුගය ඉවත් කර ඉහත නිල් කඩ ඉර නැවත ඇන්දොත් අපට පෙනෙන්නේ ඉන් පසු කාලය තුළ ලංකාවේ විභව ආර්ථික වර්ධන වේගය 4.6% මට්ටමේ තිබී ඇති බවයි. මේ අනුව, පැහැදිලි වන්නේ ප්‍රතිපත්ති වෙනස්කම් මගින් විභව ආර්ථික වර්ධන වේගය වුවද වෙනස් කර ගත හැකි බවයි. එහෙත්, එක වර විශාල වෙනසක් කළ නොහැකියි. 

දත්ත අනුව දැකිය හැකි පරිදි, රාජපක්ෂ දශකය සත්‍ය වර්ධන වේගය විභව මට්ටමට වඩා ඉහළින් පැවති කාලයක්. එම කාලයේ සාමාන්‍ය ආර්ථික වර්ධන වේගය 6.4%ක්. මෙම ඉහළ වර්ධන වේගය විභව වර්ධන වේගයේ වැඩි වීමක් ලෙස අපට සැලකිය නොහැකිද?

අදාළ කාලයේ මේ ප්‍රශ්නය කිසිවකු විසින් ඇසුවේනම් ප්‍රශ්නයට පිළිතුරක් දෙන එක අසීරු වැඩක්. එහෙත්, මේ වෙද්දී ප්‍රශ්නයට පිළිතුර පැහැදිලියි. ඇතැම් අයට අනුව, ඒ කාලයේ ඉහළ මට්ටමක පැවති වර්ධන වේගය අඩු වීමට හේතුව ආණ්ඩු වෙනසයි. අප එය එසේයැයි පිළිගතහොත්, එම තර්කය මගින්ම පෙන්වා දෙන්නේ රාජපක්ෂ දශකය තුළ විභව වර්ධන වේගයේ ඉහළ යාමක් සිදු වී නොමැති බවයි. එසේ වීනම් ආණ්ඩු වෙනසකින් පසුව වර්ධන වේගය අඩු වන්නේ නැහැ. විභව වර්ධන වේගය කියන්නේ රාජ්‍යමූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති හෝ මුදල් ප්‍රතිපත්ති වල උදවුවෙන් නඩත්තු කරන වර්ධන වේගයක් නෙමෙයි.

මෙය පෙන්වා දීම දැන් වඩා පහසු වුවත්, ආර්ථික විචල්‍යයන්ගේ හැසිරීම ගැන අදහසක් ඇති අයෙකුට මේ බැව් තේරුම් ගැනීම අපහසුව තිබුණේ නැහැ. අප විසින්ම වසර ගණනකට පෙර සිට අපේක්ෂිත කඩා වැටීම පිළිබඳව පුරෝකථනය කර තිබුණේ එසේ කළ හැකිව තිබුණු නිසා. ඒ කඩා වැටීම වලක්වා ගැනීම සඳහා කළ හැකිව තිබුණු දේ නොකිරීම කණගාටුවට කරුණක්. එහෙත් මේ වෙද්දී එම කඩා වැටීම සිදු වී අවසන්. ඒ වගේම, ඒ හරහා කළ යුතුව තිබුණු නිවැරදි කිරීමක් ඉබේටම සිදු වී ආර්ථිකය ස්ථාවර වීමක් සිදු වුනා. දැන් කරන්නට තිබෙන්නේ පරණ වැරදි නැවත නොකර මේ තත්ත්වය දිගටම පවත්වා ගෙන යාමයි. 

පරණ වැරදි නැවත නොකර සිටිය යුතු බැවින් ඇතැම් විට ඉතිහාසය දෙස පසු විපරමක් කළ යුතු වුවත්, අප වඩා උනන්දුවක් දක්වන්නේ අනාගතවාදීව ලියන්නටයි. දැන් අපි ඉහත සංකල්ප ඇසුරෙන් ලංකාවේ අනාගතය දෙස බලමු.

අතීත වාර්තාව අනුව, ලංකාවට 7%ක් වැනි විභව වර්ධන වේගයක් ඉලක්ක කිරීමේ හැකියාවක් පෙනෙන්නට නැහැ. එහෙත්, වත්මන් සාර්ව ආර්ථික සැලසුම තුළ ඉලක්ක කර තිබෙන මට්ටම 3.1% විභව වේගයයි. එය ලංකාවේ සැබෑ විභවයද?

මෙයට මගේ පිළිතුර වන්නේ ලංකාවේ සැබෑ විභවය 3.1% මට්ටමට වඩා වැඩි විය යුතු බවයි. එසේනම්, මූල්‍ය අරමුදල විසින් ඔවුන්ගේ සාර්ව ආර්ථික සැලසුම තුළ 3.1% මට්ටම ඉලක්ක කර තිබෙන්නේ ඇයි?

රාජපක්ෂ දශකය තුළ ඉදිරියට ගෙන ගියේ ජේ ආර් ජයවර්ධන විසින් හඳුන්වා දුන් රාජ්‍යමූල්‍ය ප්‍රතිපත්තියයි. ඉතා පුළුල් පදනමකින්, වෙළදපොළ ආර්ථිකයක් ඇති රටවල ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති අපට කාණ්ඩ තුනක් යටතේ වර්ග කළ හැකියි. 

1. විශාල රාජ්‍ය ආදායමක් හා විශාල රාජ්‍ය වියදමක් සමඟ තුලිත අයවැයක් (ස්කැන්ඩිනේවියානු ක්‍රමය)

2. අඩු රාජ්‍ය ආදායමක් හා අඩු රාජ්‍ය වියදමක් සමඟ තුලිත අයවැයක් (දකුණු ඉවුර කණ්ඩායම විසින් යෝජනා කරන ක්‍රමය)

3. අඩු රාජ්‍ය ආදායමක් හා විශාල රාජ්‍ය වියදමක් සමඟ රාජ්‍ය ණය මගින් පියවන අයවැයක් (ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු ණය අර්බුද වලට මුහුණ දුන් රටවල් බොහොමයක් විසින් අනුගමනය කළ ක්‍රමය)

මේ වෙන් කිරීම තුළ මූලික ආර්ථික විද්‍යා සංකල්ප වලින් එහාට ගිය දේශපාලනික බෙදීමක් දකින්න පුළුවන්. මේ එක් එක් ක්‍රමයේ වාසි හා අවාසි තිබෙනවා. කෙසේ වුවත්, දැනට අපට මේ සාකච්ඡාව ගෙන යාමට අවශ්‍ය එතැනට නෙමෙයි. 

ඇත්ත වශයෙන්ම ජේ ආර් ජයවර්ධන විසින් ඉහත තුන් වන ක්‍රමය ලංකාවට හඳුන්වා දුන්නේ 1977දී නෙමෙයි. ඔහු එය කළේ 1947දී මුදල් ඇමති වූ වහාමයි. 1977දී ඔහු එය වෙනම මට්ටමකට ගෙන ගියා. මහින්ද රාජපක්ෂ විසින් එය තවත් ඉහළ මට්ටමකට ගෙන ගියා. මේ හැම මට්ටමකදීම ආර්ථික වර්ධනයට යම් තල්ලුවක් ලැබුණත් ආර්ථික අස්ථායීතාවය ක්‍රමක්‍රමයෙන් ඉහළ ගියා. මේ ක්‍රමයට වඩා වෙනස් ක්‍රමයක් අනුගමනය කළේ රනිල්ගේ පාලන කාල වලදී පමණයි. එය ඉහත දෙවන ක්‍රමයට කිට්ටු ක්‍රමයක්. දැන් මාලිමා ආණ්ඩුව විසින් අනුගමනය කරන්නේද එම ක්‍රමයයි. 

ආර්ථික අර්බුදය දක්වා ලංකාවේ වර්ධන ගමන් මග දෙස ආපසු හැරී බලන්නේනම්, ලංකාවට අපහසුවකින් තොරව 4.4%ක වර්ධන වේගයක් තිරසාර ලෙස පවත්වා ගෙන යාමේ හැකියාවක් තිබෙනවා. එහෙත්, මෙහිදී අපට අමතක කළ නොහැකි කරුණක් වන්නේ එම වර්ධන වේගය පවත්වා ගෙන ගියේද දිගින් දිගටම ආදායම ඉක්මවා වියදම් කරමින් බවයි. එසේ දිගින් දිගටම ණය නොගෙන 4.4%ක වර්ධන වේගයක් තිරසාර ලෙස පවත්වාගෙන යා හැකිද? එසේ නැත්නම් එසේ පවත්වා ගෙන යා හැකි වර්ධන වේගය 3.1% පමණක්ද?

රාජපක්ෂ දශකය තුළ පවත්වා ගත් 6.4%ක වර්ධන වේගය තිරසාර නොමැති බව ඉතා පැහැදිලියි. නමුත් 1977 සිට අඩු වශයෙන් වසර 30ක් පමණ එක දිගට 4.8%ක පමණ සාමාන්‍ය වර්ධන වේගයක් පවත්වා ගැනීම ලංකාවට අසීරු කරුණක් වූයේ නැහැ. මෙවැන්නක් සිදු කළේ දිගින් දිගටම ණය ගනිමින් වුවත්, එම ණය ගැනීම් ණය පැහැර හැරීමට සිදු වන අර්බුදයක් දක්වා වර්ධනය වූයේ නැහැ. වරින් වර ගෙවුම් ශේෂ අර්බුද ආවත් මූල්‍ය අරමුදලේ උදවුවෙන් එම ගෙවුම් ශේෂ අර්බුද විසඳා ගත හැකි වුනා. ඒ නිසා, එසේ කළ යුතුයැයි සිදු කෙරෙන යෝජනාවක් නොවුනත්, නැවතත් යම් මට්ටමකින් ණය ගනිමින් 4.8%ක පමණ වර්ධන වේගයක් තිරසාර ලෙස පවත්වා ගෙන යාම නොකළ හැක්කක් නෙමෙයි. 

මෙහි අප ගොනු කළ තර්ක අනුසාරයෙන් ලංකාවේ විභව වර්ධන වේගයේ පරාසය 3.1%-4.8% ලෙස අපට සැලකිය හැකියි. එය කවර අගයක් වුවද, ඉහත ප්‍රස්ථාර අනුව පෙනී යන්නේ මේ වන විට ලංකාවේ මූර්ත දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය පවතින්නේ විභව මට්ටමට වඩා පහතින් බවයි. එවැනි තත්ත්වයක් යටතේ, විභව වර්ධන පථය දක්වා යන තුරු, ආර්ථිකය විභව මට්ටමට වඩා වේගයෙන් වර්ධනය වීම සාමාන්‍ය තත්ත්වයයි. ඒ නිසා, ඉදිරි වසර කිහිපය තුළ විභව මට්ටම ඉක්මවා යන වර්ධනයක් ලඟා කර ගැනීමේ විභවයක් ලංකාවට තිබෙනවා. ඒ වගේම, රාජ්‍යමූල්‍ය හා මුදල් ප්‍රතිපත්ති මගින් මේ වර්ධනයට තල්ලුවක් දීමේ හැකියාවද තිබෙනවා. එහෙත්, එසේ කළ යුත්තේ ස්ථායීතාවය අවදානමේ නොහෙලමිනුයි.