ගල් අඟුරු ප්රසම්පාදනය පිළිබඳ විශේෂ විගණන වාර්තාවක් ප්රකාශයට පත් වී තිබෙනවා. මේ සිද්ධිය පිළිබඳව බොහෝ දෙනෙකු බොහෝ තැන් වල කතා කර තිබෙන නිසා, මූලික කරුණු සියල්ලක්ම නැවත කියන්න අවශ්ය නැති වුනත්, මෙහිදී විශාල පාඩුවක් සිදුව ඇති බව මුල සිටම පෙනෙන්න තිබුණු දෙයක්. විගණන වාර්තාවේ මෙම සිද්ධිය හා අදාළ විස්තරාත්මක විශ්ලේෂණයක් තිබෙනවා.
ව්යාපාරික කටයුත්තක නියැලෙන ආයතනයක් පාඩු ලැබීම වරදක් හෝ අපරාධයක් නෙමෙයි. එය අදාළ ආයතනයේ අකාර්යක්ෂමතාවය පිළිබඳ ප්රශ්නයක්. සාමාන්යයෙන් ආයතනයක අකාර්යක්ෂමතාවයට වෙළඳපොළ විසින්ම දඬුවම් දෙනවා. NDB බැංකුවේ දැවැන්ත මූල්ය වංචාව හෙළි වීමෙන් පසුව, එහි කොටස් මිල ක්ෂණිකව කඩා වැටීම උදාහරණයක්. ඒ නිසා ව්යාපාරික ආයතනයක හිමිකරුවන්ට ආයතනයේ කාර්යක්ෂමතාවය පවත්වා ගැනීම පිළිබඳව නිරන්තයෙන් සැලකිලිමත් වෙන්න සිදු වෙනවා. එසේ නැත්නම් කොයි වෙලාවක හෝ අකාර්යක්ෂමතාවයේ පාඩුව විඳ දරා ගන්න වෙනවා.
පෞද්ගලික ආයතනයක හිමිකරුවෝ එහි කොටස්හිමියෝ. NDB බැංකුව උදාහරණයක් විදිහට ගත්තොත්, අදාළ වංචාව නිසා පාඩු වෙන්නේ බැංකුවේ කොටස්හිමියන්ටයි. තැන්පතුකරුවන්ට එයින් බලපෑමක් වෙන්නේ නැහැ. නමුත් ව්යාපාරික ආයතනයක් රජය සතු වූ විට එහි අකාර්යක්ෂමතාව නිසා සිදු වන පාඩු අවසාන වශයෙන් වත්මන් හෝ අනාගත බදු ගෙවන්නන් මත පැටවෙනවා. ඒ වගේම, රාජ්ය හෝ පෞද්ගලික ඒකාධිකාරයක අකාර්යක්ෂමතාව නිසා සිදු වන පාඩු වලින් සැලකිය යුතු කොටසක් අවසාන වශයෙන් එහි පාරිභෝගිකයින් මත පැටවෙනවා. ව්යාපාරයක් රාජ්ය ඒකාධිකාරයක් වූ විට ඔය දෙකම වෙනවා.
ගල් අඟුරු ප්රසම්පාදන සිද්ධිය හරහා සිදුව ඇති පාඩුව රාජ්ය ඒකාධිකාරයක් ඇතුළේ සිදු වී තිබෙන දෙයක්. ඒ නිසා, මේ පාඩුව අවසාන වශයෙන් විදුලි පාරිභෝගිකයින් සහ බදු ගෙවන්නන් අතර යම් අනුපාතයකින් බෙදී යනවා. පාඩුවේ බර විදුලි පාරිභෝගිකයින් මත නොදමන බව ජනාධිපතිවරයා විසින් කියා ඇතත්, ප්රායෝගිකව එවැන්නක් සිදු වෙන්න තිබෙන ඉඩකඩ අඩුයි. එසේ වෙන්නනම්, රජය විසින් පාඩුවට සමාන සහනාධාරයක් පාරිභෝගිකයින්ට දිය යුතු වෙනවා. ඉන්ධන හා අදාළව සිදු වෙනවා වගේ. ඒ කියන්නේ පාඩුවේ බර වත්මන් හෝ අනාගත බදු ගෙවන්නන් මත පටවනවා කියන එක.
මේ ප්රශ්නය රාජ්ය ව්යාපාර වල තිබෙන මූලික ප්රශ්නයක්. මේ වගේ රාජ්ය ඒකාධිකාරයක් අවසාන වශයෙන් කාගේ හෝ තනි පුද්ගලයෙක්ගේ ඒකාධිකාරයක් බවට පහසුවෙන්ම පත් වෙන්න පුළුවන්. රාජ්ය ඒකාධිකාරයක් පවත්වා ගැනීමේ අරමුණ පෞද්ගලික ව්යාපාරිකයින් එකතු වී කාටලයක් ලෙස ක්රියාත්මක වීම වැළැක්වීම කියලා ලංකාවේ ජනප්රිය ආඛ්යානයක් තිබෙනවා. ඒ විදිහට කාටලයක් හැදුනොත්, එය තනි ආයතනයක ඒකාධිකාරයක් වගේ එකක් වෙනවා. නමුත් ඇත්තටම වෙන්නේ නමට රාජ්ය ඒකාධිකාරයක් පවත්වා ගැනීම මගින් රජය විසින්ම තනි ආයතනයකට ඒකාධිකාරයක් හදලා දෙන එක සහ ඒ බව නොපෙනෙන බවට රජය විසින් වග බලා ගැනීම මගින් එම ඒකාධිකාරය පිළිබඳව ඇති විය හැකි ජනතා විරෝධය පාලනය කිරීම වෙන්න පුළුවන්.
ගල් අඟුරු සිද්ධියේදී ඉහත තත්ත්වය පැහැදිලිවම පේනවා. බිමල් ද සිල්වාගේම වචන වලින්:
"මේ සමාගමට වැඩිපුර දඩ ගහලා සමාගම බංකොලොත් වුනොත් අපිට ගල් අඟුරු කෝ?"
ඒකාධිකාරයක් හැදී තිබෙන ආකාරය පැහැදිලියිනේ. දැන් අවසාන වශයෙන් ගල් අඟුරු සැපයුම පාලනය කරන්නේ එක් සමාගමක් විසින්. රජයේ කාර්ය භාරය ඒ සමාගම "තරහා කර නොගැනීම". ලංකාවේ සමස්ත විදුලි බල සැපයුම තුළ ගල් අඟුරු වල පංගුව අනුව, රටේ සමස්ත බලශක්ති සැපයුම තීරණය වෙන්නේ ඔය තනි සමාගම මතයි. රටේ ආර්ථිකය කෙරෙහි බලශක්තියේ තිබෙන වැදගත්කම සලකද්දී මේ තනි සමාගමට රටේ ආර්ථිකයම සෑහෙන තරමකින් හසුරුවන්න පුළුවන්.
රටේ විදුලිබල සැපයුම රජය සතුව නොතිබී වෙනත් තනි පෞද්ගලික සමාගමක් සතුව තිබියදී වුවත් ඔය වගේම දෙයක් වෙන්න පුළුවන්. ගොඩක් අය ගොඩක් වෙලාවට පෙන්නන බිල්ලා ඔය තත්ත්වයනේ. නමුත් දැන් පැහැදිලිව පෙනෙන පරිදි, සුක්කානම රජය අතේ තිබියදීම බිල්ලා පේන්න ඉන්නවා. ඒ කියන්නේ තනි පෞද්ගලික සමාගමක ඒකාධිකාරය යටතේ වුනත් මීට වඩා නරක දෙයක් වීමේ ඉඩක් නැහැ. (කර්මාන්තය තනි පෞද්ගලික සමාගමක් සතුව තිබිය යුතු බවක් කවුරුවත් කියන්නේ නැහැ.)
මේ විදිහට තනි සමාගමකට රටේ සමස්ත ආර්ථිකය කෙරෙහි බලපාන විදුලිබල සැපයුම පාලනය කිරීමේ හැකියාවක් ලැබුනේ කොහොමද?
මෙය සිදු වුනේ ආණ්ඩුව මුල් වී සිදු කළ ප්රසම්පාදන ක්රියාවලිය හරහා. මුලින් කිවුවා වගේ රාජ්ය ආයතන අකාර්යක්ෂමතාවය නිසා පාඩු ලබද්දී වෙළඳපොළට දඬුවම් දීමේ අවස්ථාවක් ලැබෙන්නේ නැහැ. ඒ නිසා පාඩුව තෙවන පාර්ශ්වයන්ට දරාගන්න වෙනවා. මේ තත්ත්වය පාලනය කර ගැනීම සඳහා තිබෙන මෙවලම ප්රසම්පාදන ක්රියාවලිය.
ප්රායෝගිකව රාජ්ය නිලධාරියෙකු හෝ දේශපාලනඥයෙකු වැරැද්දක් කරලාද කියන එක පරීක්ෂාවට ලක් වන්නේ ප්රසම්පාදන ක්රියාවලිය හෝ වෙනත් රජයේ රෙගුලාසි හරියට අනුගමනය කරලද කියන කරුණ මතයි. එසේ කර ඇත්නම්, පාඩුවක් සිදු වී ඇතත්, අවසාන වශයෙන් වැරදිකරුවන් නැහැ.
ජනාධිපතිවරයා විසින්ම අවධාරණය කළේ මේ සිද්ධියේදී ප්රසම්පාදන ක්රියාවලිය නිවැරදිව අනුගමනය කර ඇති බවයි. නමුත් විගණන වාර්තාව මගින් පැහැදිලිව පෙනෙන්නේ එම ක්රියාවලිය බරපතල ලෙස උල්ලංඝනය වී ඇති බවයි. මේ හා අදාළ තොරතුරු බොහෝ තැන් වල සාරාංශගතව ඇති නිසා නැවත සටහන් කරන්නේ නැහැ.
මහ බැංකු බැඳුම්කර සිද්ධියේදී අදාළ ආයතනයේ වත්කම් තහනම් කර රජයට පවරා ගත්තේ මෙවැනි පැහැදිලි වරදක් පෙනෙන්නට නොතිබියදීයි. එම වෙන්දේසියේදී සිදු වූ වැරැද්ද හෝ වංචාව මෙතෙක් කිසිවකු විසින් නිශ්චිතව පෙන්වා දී නැහැ. ගණනය කළ ක්රමවේද නිවැරදි නොවුනත්, අදාළ විගණන වාර්තාවේ මූලික වශයෙන්ම පෙන්වා දී තිබුණේ සිදුව තිබුණු පාඩුවයි.
ගල් අඟුරු සිද්ධිය ආණ්ඩුවට මුහුණ දෙන්නට සිදු වන බරපතල දේශපාලනික ප්රශ්නයක් වන අතර බොහෝ දෙනෙකු ඇඟිල්ල දිගු කරන අදාළ අමාත්යවරයාගේ ප්රශ්නයක් පමණක් ලෙස අවසන් නොවෙන්න පුළුවන්. අදාළ තීරණ සියල්ලක්ම මෙන් අමාත්ය මණ්ඩල අනුමැතියට යටත්ව ගෙන තිබෙන බව පෙනෙන බැවින් මෙය අමාත්ය මණ්ඩලයේ සාමූහික වගකීම පිළිබඳ ප්රශ්නයක් විය හැකියි.
No comments:
Post a Comment
මෙහි තිබිය යුතු නැතැයි ඉකොනොමැට්ටා සිතන ප්රතිචාර ඉකොනොමැට්ටාගේ අභිමතය පරිදි ඉවත් කිරීමට ඉඩ තිබේ.