ලෝක තෙල් මිල සහ ඇමරිකානු ආර්ථිකය

තෙල් මිල ඉහළ යාම ලෝක ආර්ථිකය කෙරෙහි සැලකිය යුතු බලපෑමක් කරනවා. නමුත් ලෝක තෙල් මිල ලෝකයේ එක් එක් රටට බලපාන්නේ එකම ආකාරයකට නෙමෙයි.

ලෝක තෙල් මිල ඇමරිකානු ආර්ථිකය කෙරෙහි බලපාන්නේ කොහොමද?

ඇතැම් අය තවමත් මේ ගැන කතා කරන්නේ 2020දී ඇමරිකානු තෙල් වෙළඳපොළේ සිදු වූ "සුසමාදර්ශීය වෙනස" ගැන අදහසක් නැතිවයි. දශක ගණනාවක් තිස්සේම ඇමරිකාව ලෝකයේ ලොකුම ඉන්ධන ආනයනකරුවෙකුව සිටියත්, 2020දී ඒ තත්ත්වය වෙනස් වී ඇමරිකාව ශුද්ධ ඉන්ධන අපනයනකරුවෙකු බවට පත් වුනා. ඉන් පසුව, ඇමරිකාව විසින් දිගින් දිගටම ඉන්ධන අපනයන වැඩි කර ගනිමින් සිටිනවා. 

මේ වන විට ලෝකයේ ලොකුම බොරතෙල් නිෂ්පාදකයා වන ඇමරිකාව විසින් දිනකට බොරතෙල් බැරල් මිලියන 14කට ආසන්නව නිෂ්පාදනය කරන අතර එයින් දිනකට බැරල් මිලියන 4 ඉක්මවා අපනයනය කරනවා. රුසියාව හා සවුදි අරාබිය විසින් දිනකට නිපදවන්නේ බොරතෙල් බැරල් මිලියන 10 බැගිනුයි. කැනඩාව දිනකට බොරතෙල් බැරල් මිලියන 5 ඉක්මවා නිපදවනවා. එයින් වැඩි කොටසක්, අවම වශයෙන් බැරල් මිලියන 3.5ක්, අපනයනය කෙරෙනවා. එකම වෙළඳපොළක් සේ සැලකිය හැකි ඇමරිකාව සහ කැනඩාව එක්ව ගත් විට, මෙම කලාපයෙන් දිනකට බොරතෙල් බැරල් මිලියන 7.5ක් පමණ අපනයනය කෙරෙනවා. 

බොර තෙල් බැරලයක මිල විශාල ලෙස ඉහළ ගිය 2007 ආසන්න කාලයේදී ඇමරිකාව විසින් දිනකට බොරතෙල් බැරල් මිලියන 12ක් පමණ ආනයනය කරමින් සිටියා. ඒ නිසා, ලෝක බොරතෙල් මිල ඉහළ යාම ඇමරිකානු ආර්ථිකයට විශාල කම්පනයක් වුනා. නමුත් දැන් තත්ත්වය වෙනස්. දැන් බොරතෙල් මිල ඉහළ යද්දී සිදු වන්නේ ඇමරිකන් ආර්ථිකය වඩ වඩා ශක්තිමත් වීම සහ ඩොලරයට තිබෙන ඉල්ලුම ඉහළ යාමයි.

සාමාන්‍ය කරුණක් ලෙස සවුදි අරාබිය, රුසියාව වැනි රටවල බොරතෙල් නිෂ්පාදන පිරිවැය ඇමරිකාවේ එම පිරිවැයට වඩා බොහෝ අඩුයි. ඒ නිසා, මිල අඩු වෙද්දී ඇමරිකාවට තරඟ කිරීම අපහසු වෙනවා. නමුත් මිල ඉහළ යද්දී මේ තත්ත්වය වෙනස් වී ඇමරිකාවේ නිෂ්පාදනය තවත් ඉහළ යනවා. පසුගිය වසර කිහිපය පුරාම සවුදි අරාබිය සහ රුසියාව විසින් උත්සාහ කළේ තෙල් මිල පහළ මට්ටමක තබා ගනිමින් ඇමරිකාවේ තෙල් නිෂ්පාදනය අඩු කිරීමටයි. ඒ නිසා, ලෝක තෙල් මිල ඉහළ යාම තුළ ඇත්තටම සිදු වන්නේ ඇමරිකාවට වාසිදායක දෙයක්. 

මෙයින් අදහස් වන්නේ තෙල් මිල ඉහළ යාම ඇමරිකාවට කිසිසේත්ම ප්‍රශ්නයක් නොවන බව නෙමෙයි. රටක් ලෙස සලකද්දී තෙල් මිල ඉහළ යාම ඇමරිකාවට වාසිදායක වුවත්, ඇමරිකානු පාරිභෝගිකයින්ගේ පැත්තෙන් මිල ඉහළ යාම ප්‍රශ්නයක්. ඇමරිකාවේ සිල්ලර ඉන්ධන මිල ලෝක තෙල් මිල අනුව වෙනස් වෙනවා. ඒ නිසා ලෝක තෙල් මිල ඉහළ යාම ඇමරිකාවේ උද්ධමනය කෙරෙහි අහිතකර බලපෑමක් කරනවා. මෙම තත්ත්වය හමුවේ ඇමරිකාව තුළ පවා රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් සිදු වන ආකාරය නිරීක්ෂණය කළ හැකියි. 

කෙසේ වුවත්, ලෝක ඉන්ධන මිල ඉහළ මට්ටමක තබා ගැනීම මගින් ඇමරිකාවට රිද්දවීම තව දුරටත් වලංගු සාධකයක් නෙමෙයි. එයින් රිදෙන්නේ ලංකාව වැනි ශුද්ධ ලෙස ඉන්ධන ආනයනය කරන රටවලටයි. ලෝකයේ වැඩිම ශුද්ධ ඉන්ධන ආනයන සිදු කරන රටවල් වන්නේ චීනය, ඉන්දියාව, ජපානය සහ දකුණු කොරියාවයි.