මහ බැංකුවේ ශුද්ධ විදේශ සංචිත - ජූලි 2026

සාමාන්‍යයෙන් කියන විදිහට ෆියට් මුදල් වලට කිසිම නෛසර්ගික වටිනාකමක් නැහැ. ඒවා නිකම්ම කඩදාසි. එහෙමනම් මිනිස්සු ෆියට් මුදල් මුදල් විදිහට භාර ගන්නේ ඇයි?

මේ ප්‍රශ්නයට සම්මත පිළිතුරු තිබෙනවා. එක පිළිතුරක් වන්නේ රජය විසින් මේ ෆියට් මුදල් රටේ නීත්‍යානුකූල මුදල් ලෙස නීතිගත කර තිබෙන නිසා කියන එක. නමුත් වෙනත් රටවල් එක්ක ගනුදෙනු කරද්දී මේ කතාව හරියන්නේ නැහැ. ඒ නිසාම, තමන්ගේ රටින් පිටතදී ගනුදෙනු සඳහා භාවිතා කළ හැකි මුදල් වර්ග තිබෙන්නේ සීමිත ප්‍රමාණයක් පමණයි.

ශ්‍රී ලංකා රුපියල් කියන්නේ රටින් පිටත කිසිදු පිළිගැනීමක් නොමැති මුදල් වර්ගයක්. ඇමරිකාවට ඩොලර් මුද්‍රණය කරලා ඒ ඩොලර් වලින් ගෙවලා රටට ආනයන කරන්න පුළුවන් වුනත් ලංකාවට රුපියල් මුද්‍රණය කරලා ඒ රුපියල් වලින් ආනයන කරන්න බැහැ. ඒ නිසාම රුපියල් වල වටිනාකම රැඳී තිබෙන්නේ ඩොලර් වැනි පිළිගැනීමක් තිබෙන මුදල් වර්ග එක්ක හුවමාරු කිරීමේ හැකියාව පිළිබඳව තිබෙන විශ්වාසය මතයි.

ඩොලර්, යුරෝ වැනි මුදල් වර්ග කීපයක් හැරුණු කොට චීන යුවාන්, ඉන්දියානු රුපියල් වගේම ජපාන යෙන් දක්වා මුදල් වර්ග වලට අඩු වැඩි වැඩි වශයෙන් ඉහත කතාව අදාළයි. චීනය, ඉන්දියාව, ජපානය වගේ රටවල් විශාල විදේශ විනිමය සංචිත නඩත්තු කරන්නේ ඒ බව දන්න නිසා. 

ශ්‍රී ලංකා රුපියලේ ඉතිහාසය දිහා බැලුවොත්, මහ බැංකුව විසින් නිකුත් කර තිබෙන රුපියල් ප්‍රමාණයට සමාන වටිනාකමක් තිබෙන ශුද්ධ විදේශ සංචිත මහ බැංකුව සතුව නැත්නම් මේ වටිනාකම් සමාන වන තුරු රුපියල අවප්‍රමාණය වීම කාලය පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් පමණක් බව පැහැදිලිව පේනවා. 

උදාහරණයක් විදිහට මහ බැංකුවේ සංචිත මුදල් සැපයුම රුපියල් බිලියන 1920ක්නම් සහ මහ බැංකුව සතු ශුද්ධ විදේශ සංචිත ප්‍රමාණය ඩොලර් බිලියන 6ක්නම්, සංචිත මුදල් සැපයුම සහ ශුද්ධ විදේශ සංචිත ප්‍රමාණයේ රුපියල් වටිනාකම සමාන වෙන්නේ ඩොලරයක මිල රුපියල් 320ක් වුනොත් (320x6=1920). ඒ නිසා, මහ බැංකුව සතුව ඩොලර් බිලියන 6ක ශුද්ධ විදේශ සංචිත තිබේනම්, නිකුත් කර තිබෙන රුපියල් සියල්ලම ආපහු අරගෙන ඒ වෙනුවට ඩොලර් ආපහු දෙන්න මහ බැංකුවට පුළුවන්. 

මෙයින් අදහස් වෙන්නේ කොයිම වෙලාවකවත් ඉහත කී ආකාරයේ හුවමාරුවක් වෙනවා කියන එක නෙමෙයි. එහෙම වෙන්නේ නැහැ. නමුත් යම් හෙයකින් රුපියල් අතේ තිබෙන හැමෝම රුපියල් වෙනුවට ඩොලර් ඉල්ලුවත්, අවශ්‍යනම් දෙන්න බැරිකමක් මහ බැංකුවට නැහැ. ඒ නිසාම, රුපියලේ වටිනාකම ගැන කාටවත් සැකයක් ඇති වෙන්නේ නැහැ. නමුත් ඩොලර් බිලියන 6ක් මහ බැංකුවේ නැත්නම් ඔය වැඩේ කරන්න බැහැ. 

රුපියල් ප්‍රමාණයට සාපේක්ෂව ශුද්ධ විදේශ සංචිත පොඩ්ඩක් අඩු වුනා කියලා ඔය කලින් කියපු විශ්වාසය බිඳ වැටෙන්නේ නැහැ. නමුත් රුපියල් ප්‍රමාණය විශාල ලෙස වැඩි වීම හෝ ශුද්ධ විදේශ සංචිත ප්‍රමාණය සැලකිය යුතු ලෙස අඩු වීම නිසා විදේශ සංචිත ප්‍රතිශතය ගොඩක් පහළට වැටුනොත් රුපියල පිළිබඳ විශ්වාසය කෙරෙහි එය බලපානවා. විණිමය අනුපාතය අනුව පෙනෙන තරමට රුපියල නොවටිනා බව මිනිස්සුන්ට පේන්න ගන්නවා. මිනිස්සු රුපියල් ඩොලර් වලට මාරු කරන්න පටන් ගන්නවා. ඩොලර් ඉල්ලුම වැඩි නිසා ඩොලරයක මිල ඉහළ යනවා.

විණිමය අනුපාතය වෙනස් වෙන්න දීම මගින් ඉහත තත්ත්වය පාලනය කර ගන්න පුළුවන්. උදාහරණයක් විදිහට ශුද්ධ විදේශ සංචිත ඩොලර් බිලියන 3 දක්වා අඩු වුනා කියලා හිතමු. ඩොලරයක මිල රුපියල් 640 දක්වා ඉහළ ගියොත් නැවතත් ශුද්ධ විදේශ සංචිත වල රුපියල් වටිනාකම සහ සංචිත මුදල් ප්‍රමාණය සමාන වෙනවා. ඒ විණිමය අනුපාතය මහ බැංකුවට ප්‍රශ්නයක් නැතිව ආරක්ෂා කරගන්න පුළුවන් නිසා රුපියල තව දුරටත් අවප්‍රමාණය වෙන්නේ නැහැ. ප්‍රායෝගිකව ඩොලරයක මිල යම් තරමකින් ඉහළ යද්දී ඔය විශ්වාසය ගොඩ නැගෙනවා. ඔය මට්ටමටම මිල ඉහළ යන්න අවශ්‍ය වෙන්නේ නැහැ. 

ආචාර්ය කුමාරස්වාමි මහ බැංකු අධිපති ධුරයෙන් ඉවත් වන විට මහ බැංකුවේ සංචිත මුදල් සැපයුම සහ ඒ වන විට පැවති ඩොලරයක මිල අනුව මහ බැංකුවේ ශුද්ධ විදේශ සංචිත වල රුපියල් වටිනාකම ආසන්නව සමානයි. 2020 ජනවාරි අවසානයේදී මේ අනුපාතය 99.0%ක්. 2020 පෙබරවාරි අවසානයේදී 100.8%ක්. නමුත් ඉන් පසුව දිගින් දිගටම මේ අනුපාතය අඩු වුනා. 2020 දෙසැම්බර් අවසන් වෙද්දී 54.6%යි. 2021 මාර්තු වෙද්දී 33.1%යි. 2021 ජූලි වෙද්දී 1.0%යි. 

විදේශ විණිමය ප්‍රශ්නයට කෝවිඩ් බලපෑවා තමයි. නමුත් කෝවිඩ් නිසා ප්‍රධාන වශයෙන්ම වුනේ සංචාරක ආදායම අහිමි වීම. අනෙක් පැත්තෙන් ලෝක ඉන්ධන මිල විශාල ලෙස පහත වැටුනා. රට ඇතුළේ ඉන්ධන ඉල්ලුමද විශාල ලෙස අඩු වෙලා ඉන්ධන ආනයන වියදම විශාල ලෙස අඩු වුනා. ආර්ථික කටයුතු සීමා වෙද්දී අනෙක් ආනයන අවශ්‍යතාද අඩු වුනා. ඒ නිසා, අර්බුදය පටන් ගනිද්දී හිටපු ශක්තිමත් තැන අනුව කරගත් ආකාරයේ අවුලක් කර නොගෙන විදේශ අංශය කළමනාකරණය කරගන්න පුළුවන්කම තිබුණා. 

විදේශ අංශය කළමනාකරණය කරගන්න බැරි වුනේ බදු සහන දී රාජ්‍ය ආදායම අහිමි කරගෙන ඒ අඩුව පුරවගන්න සල්ලි අච්චු ගහපු නිසා. සල්ලි අච්චු ගැසීම කියා කිවුවත් මුල් අදියරේදී බොහෝ දුරට සිදු වුනේ මහ බැංකුව විසින් විදේශ සංචිත විකුණමින් එකතු කරගත් රුපියල් රජයට ණයට දුන්න එකයි. ඒ හැර අලුතෙන්ම රුපියල් සංසරණයට එකතු කළේ අඩුවෙන්. ඒ නිසාම, මුලදී උද්ධමනය ප්‍රශ්නයක් වුනේ නැහැ. 

අලුතෙන්ම රුපියල් සංසරණයට එකතු කිරීම වේගවත් වුනේ දෙවන අදියරේදී. ඊට අමතරව මහ බැංකුව විසින් ලෝකයට ණය වෙමින් ලබාගත් ඩොලර් වෙළඳපොළේ විකුණමින් ඒ මගින් ලබාගත් රුපියල්ද රජයට ණයට දුන්නා. බංග්ලාදේශයෙන් පවා ණය ගත්තානේ. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් විදිහට මහ බැංකුවේ ශුද්ධ විදේශ සංචිත සෘණ පැත්තට ගියා. මහ බැංකුවක් හා අදාළව ඒ වගේ තත්ත්වයක් කියන්නේ අසාමාන්‍ය තත්ත්වයක්. 2022 අප්‍රේල් වලදී වත්මන් අධිපතිවරයා මහ බැංකුව භාර ගනිද්දී ශුද්ධ විදේශ සංචිත සහ සංචිත මුදල් අතර අනුපාතය -98.7%ක්. ඒ කියන්නේ ඒ වන විට 2020 ජනවාරි සිට 58%කින් ඉහළ ගොස් තිබුණු රුපියල් සැපයුමට අමතරව, එම රුපියල් සැපයුමට ආසන්නව සමාන රුපියල් ප්‍රමාණයක් ණයට ගත් ඩොලර් විකිණීම මගින් හොයාගෙන ඒ සල්ලිත් රජයට ණයට දීලා වගේ දෙයක්. 

සාමාන්‍යයෙන් සංචිත පහත වැටුණු අවස්ථාවක විණිමය අනුපාතය ඉහළ යන්න දීම මගින් ශුද්ධ විදේශ සංචිත වල රුපියල් අගය වැඩි කරගෙන ප්‍රශ්නය කළමනාකරණය කරගන්න පුළුවන්. නමුත් ශුද්ධ විදේශ සංචිත සෘණ පැත්තට ගියාට පස්සේ රුපියල අවප්‍රමාණය වෙද්දී වෙන්නේ සෘණ අගය තව තවත් සෘණ පැත්තට යන එක. වත්මන් අධිපතිවරයා වැඩභාර ගැනීමෙන් පසුව මාස කිහිපයක් යන තුරු මේ තත්ත්වය දකින්න පුළුවන් වුනා. 2022 නොවැම්බර් වන විට ශුද්ධ විදේශ සංචිත සහ සංචිත මුදල් අතර අනුපාතය -124.3% මට්ටමට ගියා. අලුත් ජනාධිපතිවරයෙක් පත් වෙලා බදු සංශෝධන කිරීමෙන් පසුව යහපත් රාජ්‍යමූල්‍ය කළමනාකරණයේද උදවු ලබමින් ඒ වැටුණු වලෙන් ගොඩ එන්න අවුරුදු දෙකක්ම ගියා. ශුද්ධ විදේශ සංචිත නැවත යාන්තමින් ධන පැත්තට හැරුණේ 2024 ඔක්තෝබර් මාසයේදී. ඉන් පසුව ඉතිරි වී තිබුණු සහ දැනටත් තිබෙන අභියෝගය වන්නේ මේ ශුද්ධ විදේශ සංචිත අවශ්‍ය ප්‍රමාණය දක්වා වර්ධනය කර ගැනීමයි.

පසුගිය 2026 පෙබරවරි මාසයේදී ඉරාන යුද්ධය ආරම්භ වන තුරුම මහ බැංකුව ඔය ඉලක්කය ඇතුළේ හිටියා. පෙබරවාරි මාසය අවසන් වෙද්දී ශුද්ධ විදේශ සංචිත මහ බැංකුවේ සංචිත මුදල් වලින් 53.0%ක් දක්වා වර්ධනය වෙලයි තිබුණේ. බාහිර කම්පනයකට මුහුණ දෙන්න වුනේ ඔය වගේ තත්ත්වයක් යටතේදීයි.

මේ කම්පනය අවස්ථාවේදී මහ බැංකුව විසින් පෙර අවස්ථා වලදී කළ වරද නැවත සිදු වුනේ නැහැ. වෙළඳපොළේ ඩොලර් ඉල්ලුම හා සැපයුම අනුව මිල ඉහළ යන්න මහ බැංකුව ඉඩ දුන්නා. නමුත් 2020 පෙබරවාරි වලදී මෙන් 100% ඉක්මවන සංචිත ආවරණයක් ඒ වෙද්දීත් ගොඩ නැගිලා නොතිබුණු නිසා සමපේක්ෂකයින් විසින් අවස්ථාවෙන් ප්‍රයෝජන ගන්න උත්සාහ කළා. සමපේක්ෂණ ඉල්ලුම නිසා විණිමය අනුපාතය ඉහළ යද්දී මහ බැංකුවකට පැත්තකට වෙලා බලාගෙන ඉන්න බැහැ. එවැන්නක් සාමාන්‍ය ඉල්ලුමක් නෙමෙයි. සංචිත තියාගෙන ඉන්නෙම ඒ වගේ වෙලාවකදී ප්‍රයෝජනයට ගන්න.

මහ බැංකුව විසින් අවශ්‍ය අවස්ථාවේදී අවශ්‍ය මැදිහත්වීම කළා. ඒ වෙනුවෙන් යම් සංචිත ප්‍රමාණයක් නාස්ති කරන්න සිදු වුනත් වැඩේ පරක්කු නොකර නියම අවස්ථාවේදී කරපු නිසා අඩු වියදමකින් සමපේක්ෂන ඉල්ලුම පාලනය කරගන්න මහ බැංකුවට පුළුවන් වුනා. කොහොම වුනත්, පෙබරවාරි අවසානයේදී 53.0% මට්ටමේ තිබුණු සංචිත ආවරණ අනුපාතය මැයි වෙද්දී 41.3% දක්වා පහත වැටුණා. 

මාස තුනකින් මේ තත්ත්වය කළමනාකරණය කරගැනීමට සමත් වීම අගය කළ යුතු දෙයක්. හරි තීරණ හරි වෙලාවට ගත්තේ නැත්නම් මේ කම්පනය හමුවේ වුනත් විදේශ අංශයේ ලොකු කඩා වැටීමක් සිදු විය හැකිව තිබුණා. මෙය කෝවිඩ් කම්පනයට සාපේක්ෂව ලොකු කම්පනයක් නොවුනත්, විදේශ සංචිත හා අදාළව 2026 පෙබරවාරි වලදී ලංකාවේ ආර්ථිකය තිබුණේ 2020 පෙබරවාරි වල තිබුණු ශක්තිමත් තැන නෙමෙයි. ඒ නිසා සැලකිය යුතු තරමේ අවදානමක් තිබුණා.

පසුගිය මාස දෙක ඇතුළත මහ බැංකුව විසින් නැවතත් සංචිත මුදල් සැපයුමේ ශුද්ධ විදේශ සංචිත ආවරණය 48.0% දක්වා ඉහළ දමාගෙන තිබෙනවා. සමහර විට අගෝස්තු මාසය අවසන් වෙද්දී පෙබරවාරි හිටපු තැන කිට්ටුවට නැවත ඇවිත් ඇති. 

මහ බැංකුවේ ශුද්ධ විදේශ වත්කම් කියා කියන්නේ විදේශ වත්කම් සහ විදේශ බැරකම් අතර වෙනස. මහ බැංකුව විසින් ඉන්දියාවෙන් ගත් විශාල ණය ප්‍රමාණය මෙතෙක් කල් ටිකෙන් ටික ගෙවාගෙන ආවා. මම දන්නා තරමින් මේ මාසය අවසන් වෙද්දී ඒ ණය ගෙවා අවසන් වෙනවා. ඉන් පසුව ඒ ණය ගෙවන්න නැති නිසා දළ විදේශ සංචිත තරමක් වේගයෙන් වර්ධනය වෙයි. ඒ වගේම, චීන ණය දෙසැම්බර් මාසයේදී ආපසු ගෙවන්න තියෙනවා. ඒ ණය තවත් කල් දමා ගනියිද කියලා මම දන්නේ නැහැ. එහෙම කරන එකේ ඒ තරම් තේරුමකුත් නැහැ. දෙසැම්බර් මාසයේ චීන ණය ආපසු ගෙවුවොත්, දළ නිල සංචිත වල එක පාරටම අඩුවක් වෙයි. නමුත් එයින් ශුද්ධ විදේශ සංචිත වල වෙනසක් වෙන්නේ නැහැ. 

චීන ණය හා ඉන්දියන් ණය ගෙවලා ඉවර කළොත් ඉතිරි වෙන්නේ IMF ණය පමණයි. මහ බැංකුවක් IMF එකට ණය වෙන එක සාමාන්‍ය තත්ත්වයක්. ඒ වගේම, ඔය ණය වලින් කොටසක් කැමති වෙලාවක ගෙවන්න පුළුවන් ණය. ඒ කොටසින් ලොකු බරක් නැහැ. ඉතිරි කොටස වුනත් අවශ්‍යනම් තව IMF වැඩසටහනකට යාම මගින් ප්‍රමාද කරගන්න පුළුවන්. ඒ නිසා, ඉන්දියාවේ හා චීනයේ ණය ගෙවලා දැම්මොත් ඊට පස්සේ දළ නිල සංචිත සහ ශුද්ධ විදේශ සංචිත අතර වෙනස නොසලකා හැරිය හැකි සාමාන්‍ය තත්ත්වයක් ඇති වෙනවා. එකම වෙනස තවත් යම් කාලයක් IMF උදවු නැතිව බැරි වීම පමණයි.

ඉන්දියාවේ විදේශ සංචිත වාර්තාගත මට්ටමකට!

ඉන්දියාවේ නිල විදේශ සංචිත ප්‍රමාණය මේ වන විට (2026 අගෝස්තු 21) ඩොලර් බිලියන 729.3 දක්වා ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. මෙය ඉතිහාසයේ වාර්තා වී ඇති ඉහළම අගය වන අතර ලංකාවේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය මෙන් හත් ගුණයකට ආසන්න අගයක්. එමෙන්ම, ලංකාවේ විදේශ සංචිත ප්‍රමාණය මෙන් සිය ගුණය ඉක්මවන අගයක්.

ලංකාවට වඩා බොහෝ විශාල ආර්ථිකයක විදේශ සංචිත ලංකාවේ විදේශ සංචිත සමඟ සැසඳීම නිවැරදි නැහැ. එසේ හෙයින්, ආනයන වියදම් සමඟ ගැලපුවද මෙය මාස නවයකට වඩා වැඩි කාලයක ආනයන සඳහා ප්‍රමාණවත් අගයක්. එමෙන්ම ඉන්දියාවේ රාජ්‍ය අංශයේ විදේශ ණය ප්‍රමාණය වන ඩොලර් බිලියන 168.7 මෙන් හතර ගුණයකටත් වඩා වැඩි අගයක්. 

විදේශ සංචිත එකතු කර ගැනීම "මිල අධික" කටයුත්තක්. මහ බැංකුවක් විසින් වෙළඳපොළෙන් විදේශ විණිමය ඉවත් කර ගන්නා තරමට රටේ මුදල් ඒකකයේ වටිනාකම පහත වැටෙනවා. රට තුළ ආනයනික භාණ්ඩ වල මිල ඉහළ යනවා. එහෙත් මේ මගින් ආනයනික භාණ්ඩ පරිභෝජනය සීමා වන බැවින් දේශීය නිෂ්පාදන දිරි ගැන්වෙනවා. අපනයන ඉහළ යනවා. මේ හරහා දිගුකාලීනව රටට වැඩි වැඩියෙන් විදේශ විණිමය ගලා එනවා. අවසාන වශයෙන් දිගුකාලීනව රටේ මුදල් ඒකකය වඩා ශක්තිමත් වෙනවා.

ලෝකයේ රටවල් අතරින් වැඩිම විදේශ සංචිතයක් පවත්වා ගන්නා රට චීනයයි. මේ වන විට (2026 ජූලි 31) චීනය සතු නිල විදේශ සංචිත ප්‍රමාණය ඩොලර් බිලියන 3791.6ක්. ඉන් පසුව, වැඩිම නිල විදේශ සංචිත ඇති රටවල් වන්නේ ජපානය, ස්විට්සර්ලන්තය සහ රුසියාවයි. ඉන්දියාව මේ වන විට රුසියාවේ මට්ටමට බෙහෙවින්ම ආසන්නව පස් වන තැන සිටිනවා. මේ වන විට (2026 අගෝස්තු 21) රුසියාව සතු විදේශ සංචිත ප්‍රමාණය ඩොලර් බිලියන 761.2ක්.

විදේශ සංචිත ලෙස පොදුවේ හැඳින්වුනද ඉහත සංචිත වලට රන් සංචිතද ඇතුළත්. චීනයේ නිල විදේශ සංචිත වලින් ඩොලර් බිලියන 306.3ක ප්‍රමාණයක් රන් සංචිත වන අතර ඉන්දියාව සතු රන් සංචිත වල වටිනාකම ඩොලර් බිලියන 114.2ක්. 

ජංගම ගිණුම් ශේෂය - ජූලි 2026

පසුගිය 2026 ජූලි මාසය අවසන් වී තිබෙන්නේද ජංගම ගිණුමේ හිඟයක් වාර්තා කරමිනුයි. එම හිඟය ඩොලර් මිලියන 142.0ක්. එම මාසය එක දිගටම ජංගම ගිණුමේ හිඟයක් වාර්තා වූ සිවුවන මාසයයි. මේ වන විට වසරේ පළමු මාස හතක කාලය ඇතුළත, සමස්තයක් ලෙස, ඩොලර් මිලියන 387.4ක ජංගම ගිණුම් හිඟයක් වාර්තාවී තිබෙනවා.

ජූලි මාසය ඇතුළත භාණ්ඩ ආනයන වෙනුවෙන් ඩොලර් මිලියන 2,251.0ක් වැය වී ඇති අතර අපනයන ආදායම් ලෙස ලැබී තිබෙන්නේ ඩොලර් මිලියන 1,233.4ක් පමණයි. ඒ අනුව, එම මාසයේ වෙළඳ හිඟය ඩොලර් මිලියන 1,017.6ක් දක්වා ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. සමස්තයක් ලෙස, වසරේ පළමු මාස හතේම වෙළඳ හිඟය ඩොලර් මිලියන 6,506.7ක්. පසුගිය වසරේ පළමු මාස හතක කාලයේ පැවති වෙළඳ හිඟය ඩොලර් මිලියන 3,850.1ක් පමණයි. 

වෙළඳ හිඟය සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ යාමට ප්‍රධාන වශයෙන්ම හේතු වී තිබෙන්නේ පළමු මාස හතේ ඉන්ධන ආනයන වියදම පෙර වසරේ එම මාස හතට සාපේක්ෂව ඩොලර් මිලියන 1,357කින් පමණ (59.9%කින්) ඉහළ යාමයි. වාහන ආනයන වෙනුවෙන් පෙර වසරේ පළමු මාස හතට සාපේක්ෂව ඩොලර් මිලියන 827ක අමතර මුදලක් වැය වී තිබීම අනෙක් ප්‍රධාන හේතුවයි. කෙසේ වුවද, පළමු මාස හතේ අපනයන ආදායම් වර්ධනය 4.4%කට සීමා වී තිබියදී, ඉන්ධන හා වාහන ආනයන වියදම් හැර අනෙකුත් භාණ්ඩ ආනයන සඳහා වැය කර තිබෙන විදේශ විණිමය ප්‍රමාණයද එමෙන් දෙගුණය ඉක්මවන 9.4%ක වේගයකින් වර්ධනය වී තිබෙනවා.

වෙළඳ ගිණුමේ සමස්ත චිත්‍රය දෙස බලද්දී පෙනී යන්නේ රට තුළ රුපියල් සංසරණය ඉහළ යාමට සාපේක්ෂව ඩොලරයක මිල ඉහළ නොයාම නිසා ආනයන නැවතත් ක්‍රමක්‍රමයෙන් "ලාබ වෙමින්" ඇති ආකාරයයි. 

වෙළඳ හිඟය ඉහත අයුරින් ඉහළ යද්දී සංචාරක ආදායම් වල කැපී පෙනෙන අඩුවීමක්ද දැකිය හැකියි. පසුගිය වසරේ පළමු මාස හතේ සංචාරක ආදායම වූ ඩොලර් මිලියන 2,031.1ට සාපේක්ෂව මෙම වසරේ පළමු මාස හතේ සංචාරක ආදායම ඩොලර් මිලියන 1,796.7ක් පමණයි. 

සමස්තයක් ලෙස, පළමු මාස හතේ සේවා ගිණුමේ අතිරික්තය පෙර වසරේ පැවති ඩොලර් මිලියන 2,375.8 මට්ටමේ සිට ඩොලර් මිලියන 1,842.7 දක්වා ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. මේ අඩු වීමට සංචාරක ආදායම් අඩු වීමටත් වඩා වැඩියෙන් දායක වී තිබෙන්නේ ශ්‍රී ලාංකිකයින් විසින් විදේශ සංචාර සඳහා වැය කර ඇති මුදල විශාල ලෙස ඉහළ යාමයි. පසුගිය වසරේ ඩොලර් මිලියන 427.1ක් වූ එම මුදල මෙම වසරේ පළමු මාස හතක කාලය තුළ ඩොලර් මිලියන 737.5 දක්වා, 72.7%කින් ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. 

මේ අයුරින් විදේශ සංචාර සඳහා වියදම් විශාල ලෙස ඉහළ යාම මගින් නිරූපණය වන්නේ රටේ මධ්‍යම පාන්තිකයින්ගේ බැහැර කළ හැකි ආදායම (disposable income) කැපී පෙනෙන ලෙස වර්ධනය වී ඇති ආකාරයයි. රටේ ආර්ථිකය නැවතත් අර්බුදයට පෙර පැවති මට්ටමට පැමිණීම, අර්බුදයෙන් පසු පැවති තත්ත්වයට සාපේක්ෂව පොලී අනුපාතික අඩු මට්ටමක පැවතීම නිසා පොලී වියදම් සීමා වීම, ආදායම් බදු සීමා ඉහළ දැමීම නිසා සිදු වූ ඉතිරිය හා ඩොලරයක මිල පාලනය වී තිබීම බැහැර කළ හැකි ආදායම ඉහළ යාමට හේතු සේ සැලකිය හැකියි.

වෙළඳ ගිණුමේ සහ සේවා ගිණුමේ දැකිය හැකි ඉහත පෙන්වා දුන් අහිතකර ප්‍රවණතා හමුවේ රටේ විදේශ අංශය මේ මට්ටමෙන් ස්ථාවරව පැවතීමට ප්‍රධාන වශයෙන්ම දායක වී තිබෙන්නේ සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ ගොස් ඇති විගමණික ප්‍රේෂණයි. පෙර වසරේ පළමු මාස හතේ රටට ලැබුණු ඩොලර් මිලියන 4,435.2ක මුදලට සාපේක්ෂව මෙම වසරේ පළමු මාස හතක කාලය තුළ ඩොලර් මිලියන 5,382.4ක මුදලක් රටට ලැබී තිබෙනවා. මෙම වසර තුළ ඩොලර් බිලියන 9 සීමාව ඉක්මවන වාර්තාගත විගමණික ප්‍රේෂණ ප්‍රමාණයක් රටට ලැබිය හැකියි. එසේ වුවද, රටේ අපනයන නිෂ්පාදන දිරි ගැන්වීමට අවශ්‍යනම් කළ යුත්තේ විගමණික ප්‍රේෂණ ලෙස ලැබෙන ඩොලර් වල උදවුවෙන් ඩොලරයක මිල සීමා වීමට ඉඩ හැරීම නොව ඩොලරයක මිල අවශ්‍ය පමණ වේගයකින් ඉහළ යාමට ඉඩ සලසමින් විදේශ සංචිත තර කර ගැනීමයි. උද්ධමනය පාලනය කළ යුතු වුවත්, එය කළ යුත්තේ රුපියල් සැපයුම සීමා කිරීම මගින් මිස ඩොලරයක මිල අඩු මට්ටමක තබා ගැනීම මගින් නෙමෙයි. 

පසු ගිය ජූලි මාසය තුළ ජංගම ගිණුමෙහි ඩොලර් මිලියන 142.0ක හිඟයක් තිබියදීම ඩොලර් මිලියන 348.6ක් වෙළඳපොළෙන් මිල දී ගැනීමට මහ බැංකුව සමත්ව තිබෙනවා. මෙයින් පෙනී යන්නේ ජංගම ගිණුමේ හිඟයක් පැවතියද ප්‍රාග්ධන ගිණුම හරහා රටට විදේශ විණිමය පැමිණ ඇති ආකාරයයි. ජූලි මාසය තුළ වාර්තාගත ඩොලර් මිලියන 137.5ක විදේශ විණිමය ප්‍රමාණයක් රාජ්‍ය සුරැකුම්පත් වෙළඳපොළ හරහා රටට පැමිණ තිබෙනවා. 

රාජ්‍යමූල්‍ය කළමනාකරණය යහපත් මට්ටමක ඇති පසුබිමක කෙටිකාලීන කල් පිරීම් සහිත රාජ්‍ය සුරැකුම්පත් වල ආයෝජනය කිරීමේ අවදානමක් නොමැති තරම්. එවැනි තත්ත්වයක් තුළ මහ බැංකුව විසින් සිය ප්‍රතිපත්ති පොලී අනුපාතික සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ දැමීමක් සිදු කළ විට සුරැකුම්පත් ආයෝජන වල ප්‍රතිලාභද සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ යන නමුත් විදේශිකයින්ට මෙම වාසිය එලෙසම ලැබෙන්නේ විණිමය අනුපාතය ස්ථාවරව පවතින්නේනම් පමණයි. ඒ නිසා මේ ආයෝජන විදේශිකයින් විසින් විණිමය අනුපාතිකය මත ඔට්ටු දැමීමක් ලෙසද සැලකිය හැකියි. එවැනි අරමුදල් ක්ෂණිකව ඉවත් කර ගනු ලැබීමේ අවදානමක්ද තිබෙනවා. එබැවින් මහ බැංකුව විසින් ඉලක්ක කළ යුත්තේ ජංගම ගිණුම හරහා රටට ලබා ගත හැකි මුදල් ප්‍රවාහයි. 

පෙබරවාරි මාසය අවසානයේදී මැද පෙරදිග යුද තත්ත්වයක් ඇති වූයේ ඉතාම අනපේක්ෂිත ලෙසයි. එය ලොව පුරාම මූල්‍ය වෙළඳපොළ හා ඉන්ධන ඇතුළු අනෙකුත් වෙළඳපොළ තුළ කම්පන තත්ත්වයක් ඇති කළා. මේ වන විට එම කම්පනය වෙළඳපොළ විසින් අවශෝෂණය කරගෙන අවසානයි. ඒ නිසා එම යුද්ධය අවසන් වන දිනය කුමක්ද යන්න තව දුරටත් විශාල වෙළඳපොළ බලපෑමක් සිදු කළ හැකි සාධකයක් නෙමෙයි. යුද්ධය පටන් ගත්තේත්, එහි අවසානය තීරණය කරන්නේත් ඇමරිකාව විසින් නිසා ඇමරිකන් ආර්ථිකයට විශාල බලපෑමක් සිදු විය හැකි මට්ටමකට ලෝක ඉන්ධන මිල තව දුරටත් ඉහළ යාමේ විශාල ඉඩකඩක් නැහැ. එමෙන්ම යුද්ධය අවසන් වුවද ඉන්ධන මිල ක්ෂණිකව පහත වැටෙන්නේද නැහැ. 

ඉහත තත්ත්වයන් තුළ ලංකාවේ ඉන්ධන ආනයන පිරිවැය වසරේ ඉතිරි කාලය තුළ විශාල ලෙස වෙනස් වීමේ ඉඩක් නැහැ. ජූලි මාසය තුළදී තරම්ම නැතත්, අගෝස්තු මාසය තුළද රාජ්‍ය සුරැකුම්පත් වෙළඳපොළ තුළ සැලකිය යුතු මට්ටමක විදේශ ආයෝජන සිදුව තිබෙනවා. නමුත් මේ තත්ත්වය තාවකාලික තත්ත්වයක් පමණක් වනවා මෙන්ම මෙසේ පැමිණෙන අරමුදල් කිසියම් මොහොතකදී විණිමය අනුපාතය මත සැලකිය යුතු පීඩනයක් ඇති කරමින් ආපසු යා හැකියි. එවැනි තත්ත්වයක් යටතේ විණිමය අනුපාතය ආරක්ෂා කර ගැනීම පිණිස මහ බැංකුවට සංචිත වැය කරන්නට සිදු විය හැකියි. 

ලංකාවේ ජංගම ගිණුම් ශේෂය 1978 සිට එක දිගටම පැවතුණේ හිඟයක් ලෙසයි. එහෙත් පසුගිය ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසුව, 2023, 2024 සහ 2025 වසර වලදී ජංගම ගිණුමේ අතිරික්තයක් පවත්වා ගැනීමට හැකි වුනා. දැන් නැවතත්, මෙම වසරේ පළමු මාස හතක කාලය අවසානයේදී හිඟ තත්ත්වයක් දැකිය හැකිව තිබෙනවා. ඉතිරි මාස පහක කාලය තුළ මෙම හිඟය අතිරික්තයක් බවට පත් කර ගැනීම තරමක අභියෝගයක්. වසර අවසන් වන විට රටේ විදේශ සංචිත කොපමණ මට්ටමක පවතීද යන්නද මේ මත තීරණය වෙනවා. 

ජංගම ගිණුමේ අතිරික්තයක් තිබෙනවා කියන්නේ ශුද්ධ වශයෙන් රටේ විදේශ බැරකම් කීයකින් හෝ අඩු වෙනවා කියන එකයි. ජංගම ගිණුමේ හිඟයක් කියන්නේ රටේ ශුද්ධ විදේශ බැරකම් තවත් ඉහළ යනවා කියන එකයි. රටේ දිගුකාලීන ඉලක්කය විය යුත්තේ හුදෙක් විදේශ සංචිත වැඩි කර ගැනීම නොව ශුද්ධ විදේශ බැරකම් අඩු කර ගැනීමයි. විදේශ සංචිත වැඩි කරගත යුත්තේ එම දිගුකාලීන ඉලක්කය හා අනුරූප වන ආකාරයටයි. අතීතයේ ඇතැම් වකවානු වල මෙන් විදේශ බැරකම් වඩා වැඩියෙන් වැඩි කරගන්නා අතරද විදේශ සංචිත වැඩි කර ගත හැකි වුවත් එය දිගුකාලීනව යහපත් තත්ත්වයක් නෙමෙයි. 

ඉන්දියාවේ ආර්ථික වර්ධන වේගය

ලෝකයේ බොහෝ රටවලට බාහිර කම්පන තත්ත්වයකට මුහුණ දීමට සිදු වූ පසු ගිය කාර්තුව තුළද ඉන්දියාවේ ආර්ථික වර්ධන වේගය 7.8%ක් ලෙස වාර්තා වෙනවා. මෙම වර්ධන වේගය පුරෝකථන ඉක්මවා යන්නක්. මෙම වසරේ මුල් කාර්තුවේදී ඉන්දියාවේ ආර්ථිකය 8.6%ක වර්ධන වේගයක් වාර්තා කළා. 

උද්ධමනය 8% මට්ටමට!

ගෙවුණු අගෝස්තු මාසයේදී කොළඹ පාරිභෝගික මිල දර්ශකය මත පදනම් වන නිල උද්ධමනය 8.0% දක්වා ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. ඉදිරි මාස තුන තුළදීද මෙම අගය ආසන්න වශයෙන් මෙම මට්ටමේම පැවතීමට ඉඩ තිබෙන අතර පැහැදිලිව පෙනෙන අඩු වීමක් සිදු විය හැක්කේ දෙසැම්බර් පමණ වන විටයි. 

වසර මැදදී රාජ්‍ය අංශයේ ණය

දෙවන කාර්තුව අවසානයේදී රාජ්‍ය අංශයේ ණය ප්‍රමාණය පිළිබඳ සංඛ්‍යාලේඛණ මේ වන විට මුදල් අමාත්‍යාංශය විසින් ප්‍රකාශයට පත් කර තිබෙනවා. මේ එකම සංඛ්‍යාලේඛන විවිධ අයට වෙනස් ආකාර වලින් විග්‍රහ කරන්න පුළුවන්. බොහෝ විට එය එසේ වෙනවා. 

ලංකාවේ රාජ්‍ය අංශයේ ණය යන්නෙන් මධ්‍යම රජයේ ණය මෙන්ම පළාත් හා ප්‍රාදේශීය සභා වල ණයත්, රාජ්‍ය ව්‍යවසායයන්හි ණයත් අදහස් වෙනවා. මෙම කොටස් අතරින් වඩාත්ම වැදගත් කොටස සහ විශාලම කොටස වන්නේ මධ්‍යම රජයේ ණයයි. මධ්‍යම රජයේ ණය දේශීය ණය හා විදේශ ණය ලෙස වර්ග කළ හැකියි. 

රාජ්‍ය අංශයේ ණය මීට වඩා වෙනස් ආකාර වලින්ද අර්ථ දැක්වෙනවා. උදාහරණයක් ලෙස ඇතැම් විට මහ බැංකුවේ ණයද රාජ්‍ය අංශයේ ණය සේ සැලකෙනවා. එහෙත් මෙම ලිපියෙහි රාජ්‍ය අංශයේ ණය යන්නෙන් අදහස් කෙරෙන්නේ ඉහත සංරචක තුන පමණයි. එමෙන්ම දේශීය ණය හා විදේශ ණය ලෙස ණය වර්ග කිරීමේදීද යොදා ගැනෙන්නේ එකම සම්මතයක් පමණක් නෙමෙයි. අප මෙහිදී යොදා ගන්නේ ශ්‍රී ලංකා රජයේ වර්ගීකරණයයි. මහ බැංකුවේ සහ මූල්‍ය අරමුදලේ වර්ගීකරණය මීට වඩා තරමක් වෙනස්. 

ඉහත සඳහන් ශ්‍රී ලංකා රජයේ සම්මතය අනුව, විදේශීය ණය යන්නට බහුපාර්ශ්වීය, ද්විපාර්ශ්වීය සහ වාණිජ ණය යන සංරචක ඇතුළත් වෙනවා. වාණිජ ණය සේ සැලකෙන ස්වෛරිත්ව බැඳුම්කර වල හිමිකාරිත්වය ශ්‍රී ලාංකිකයින් හෝ ශ්‍රී ලාංකික ආයතන සතු වුවද එම ණය සැලකෙන්නේ විදේශ ණය ලෙසයි. එමෙන්ම භාණ්ඩාගාර බිල්පත් හා බැඳුම්කර වල හිමිකාරිත්වය විදේශිකයින් සතු වුවද එම ණය සැලකෙන්නේ දේශීය ණය ලෙසයි. මෙයින් වෙනස්ව, මහ බැංකුව හා මූල්‍ය අරමුදල විසින් දේශීය හා විදේශ ණය ලෙස ණය වර්ග කරන්නේ හිමිකාරිත්වය මත පදනම්වයි. ඒ නිසා, අප විසින්ම මහ බැංකුවේ හෝ මූල්‍ය අරමුදලේ සංඛ්‍යාලේඛණ ඉදිරිපත් කරද්දී සංඛ්‍යාලේඛණ අතර නොගැලපීමක් තිබිය හැකියි. 

රජයේ සම්මතය අනුව, විදේශ ණය වලට අයත් වන අනු කාණ්ඩ තුනම විදේශ ව්‍යවහාර මුදලින් ලබාගත් ණයයි. එම ණය අතර ඩොලර්, යෙන්, යුවාන්, මූල්‍ය අරමුදලේ SDR වැනි විවිධ මුදල් ඒකක වලින් ලබා ගත් ණය තිබෙනවා. මේ ණය ආපසු ගෙවිය යුත්තේද ණය ලබාගත් මුදල් වර්ගයෙනුයි. එසේ වුවද, සංඛ්‍යාලේඛණ ඉදිරිපත් කිරීමේදී සංසන්දනය කිරීමේ පහසුවට මෙම සියලුම ණය වල වටිනාකම් රුපියල් වලින් හා ඇමරිකන් ඩොලර් වලින් ඉදිරිපත් කෙරෙනවා.

රජයේ සම්මතය අනුව,  දේශීය ණය ප්‍රධාන වශයෙන්ම රුපියල් වලින් ලබා ගත් හා රුපියල් වලින්ම ආපසු ගෙවිය යුතු ණය වුවත්, දේශීය නීතිය යටතේ රට ඇතුළෙන් විදේශ ව්‍යවහාර මුදලින් ලබාගත් ණය යම් ප්‍රමාණයක්ද දේශීය ණය සේ සැලකෙනවා. මෙම දේශීය ණය ප්‍රමාණද සංසන්දනය කිරීමේ පහසුව තකා රුපියල් වලින් හා ඇමරිකන් ඩොලර් වලින් ඉදිරිපත් කෙරෙනවා.

ඩොලරයක මිල ඉහළ යද්දී, විදේශ ණය ප්‍රමාණය වෙනස් නොවුනත්, එම ණය වල රුපියල් වටිනාකම ඉහළ යනවා. එමෙන්ම ඩොලරයක මිල පහත වැටෙද්දී රුපියල් වලින් ණය අඩුවීමක් පෙනෙනවා. මෙසේ රුපියල් වලින් විදේශ ණය අඩු වෙද්දී පවතින රජයට හිතවත් අය එය විදේශ ණය අඩු වීමක් සේ පෙන්වනු දැකිය හැකියි. එමෙන්ම ඩොලරයක මිල ඉහළ ගොස් විදේශ ණය වල රුපියල් වටිනාකම ඉහළ යද්දී විපක්ෂ කණ්ඩායම් විසින් එය ණය ඉහළ යාමක් සේ පෙන්වනුද දැකිය හැකියි. විදේශ ණය ප්‍රමාණය දෙස බැලීමේදී වඩාත්ම යෝග්‍ය ප්‍රවේශය වන්නේ රුපියල් වටිනාකම දෙස නොබලා ඩොලර් ප්‍රමාණය දෙස බැලීමයි.

විදේශ ණය වෙනස් වීම ඩොලර් වලින් බලද්දී වුවද එයින් සියයට සියයක්ම නිවැරදි තත්ත්වය දැකිය නොහැකියි. ඊට හේතුව විණිමය අනුපාත වෙනස් වෙද්දී යුවාන්, යෙන්, SDR ආදී මුදල් ඒකක වලින් ලබා ගෙන ඇති ණය වලද ඩොලර් අගය වෙනස් වීමයි. නමුත් රුපියල් ණය වල ඩොලර් වටිනාකම දෙස බලද්දී සිදු වන තරමේ විකෘතියක් මෙහිදී සිදු වන්නේ නැහැ.

රුපියල් වලින් ලබා ගෙන ඇති ණය වල ඩොලර් අගය දෙස බැලීමනම් කිසිසේත්ම තේරුමක් නැති දෙයක්. එම ණය ලබා දෙන ඇත්තේත්, ආපසු ගෙවිය යුත්තේත් රුපියල් වලිනුයි. ඒ නිසා, රාජ්‍ය ණය වල දිශානතිය ගැන නිවැරදි අදහසක් ගැනීමට අවශ්‍ය අයෙකු විසින් කළ යුත්තේ රජයේ සමස්ත ණය ප්‍රමාණයේ රුපියල් හෝ ඩොලර් අගය දෙස නොබලා, රුපියල් ණය වල රුපියල් වටිනාකම දෙසත් අනෙකුත් ණය වල ඩොලර් අගය දෙසත් වෙන වෙනම බැලීමයි.

ඉහත ඔබ කියැවූ, තරමක් දිගු, එහෙත් අත්‍යාවශ්‍යම පූර්විකාව අවසන් කර, 2026 ජූනි 30 දින වන විට පැවති රාජ්‍ය අංශයේ ණය පිළිබඳ තත්ත්වය දෙස දැන් අපි පසු ගිය 2025 වසර අවසන් වන විට පැවති තත්ත්වය හා සංසන්දනය කරමින් බලමු. 

මධ්‍යම රජයේ දේශීය රුපියල් ණය 

වසරේ පළමු මාස හයක කාලය ඇතුලත, දේශීය රුපියල් ණය ප්‍රමාණය රුපියල් බිලියන 18,751 සිට රුපියල් බිලියන 18,462 දක්වා රුපියල් බිලියන 289කින් අඩු වී තිබෙනවා. 

මධ්‍යම රජයේ දේශීය ඩොලර් ණය 

මෙම ණය ඩොලර් මිලියන 2,204 සිට ඩොලර් මිලියන 2,201 දක්වා ඩොලර් මිලියන 3කින් අඩු වී තිබෙනවා.

මධ්‍යම රජයේ විදේශ ණය 

මධ්‍යම රජයේ විදේශ ණය ඩොලර් මිලියන 37,663 සිට ඩොලර් මිලියන 38,008 දක්වා ඩොලර් මිලියන 345කින් ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. ජූනි 30 දින ඩොලරයක මිල (රුපියල් 336.6623) අනුව, මෙය ශුද්ධ වශයෙන් රුපියල් බිලියන 116ක පමණ අමතර විදේශ ණය ලබා ගැනීමකට සමානයි. 

එසේ වුවද, දේශීය රුපියල් ණය රුපියල් බිලියන 289කින්ද, දේශීය ඩොලර් ණය තවත් රුපියල් බිලියනයකින් පමණද අඩු වී ඇති බැවින්, සමස්තයක් ලෙස මධ්‍යම රජයේ ණය ආපසු ගෙවීමක් සිදු වී ඇති බව අප‍ට පෙනෙනවා. මෙම ණය ආපසු ගෙවීම ආසන්න වශයෙන් රුපියල් බිලියන 174ක් පමණ ලෙස ඇස්තමේන්තු කළ හැකියි.

ණය ගෙවුවේ කොහොමද?

වසරේ මුල් මාස හය ඇතුළත මධ්‍යම රජයේ අයවැය හිඟය රුපියල් බිලියන 9.5කට සීමා වී තිබුණා. එසේනම්, රුපියල් බිලියන 174ක ශුද්ධ ණය ආපසු ගෙවීමක් සිදු විය හැකිද? මෙවැන්නක් සිදුව ඇත්නම් එයින් පෙනීයන්නේ ණය ආපසු ගෙවීම වෙනුවෙන් රජය විසින් කලින් එකතු කරගෙන තිබුණු රුපියල් සංචිතයෙන් යම් කොටසක් වැය කර ඇති බවයි. ඒ අනුව, 2025 අවසානයට සාපේක්ෂව 2026 වසර මැද වන විට රජය සතුව තිබුණු රුපියල් සංචිතය අඩු වී තිබිය යුතුයි.

බහුපාර්ශ්වීය, ද්විපාර්ශ්වීය සහ වාණිජ ණය

බහුපාර්ශ්වීය ණය ඩොලර් මිලියන 488කින්ද, ද්විපාර්ශ්වීය ණය ඩොලර් මිලියන 119කින්ද ඉහළ ගොස් ඇති අතර, මධ්‍යම රජයේ වාණිජ ණය ඩොලර් මිලියන 263කින් අඩු වී තිබෙනවා. මේ අනුව, වසරේ පළමු මාස හයක කාලය තුළ ශුද්ධ වශයෙන් ලබාගත් බහුපාර්ශ්වීය හා ද්විපාර්ශ්වීය ණය වලින් කොටසක් වාණිජ ණය අඩු කර ගැනීම වෙනුවෙන් වැය කර ඇති බවත්, තවත් කොටසක් රුපියල් කර රුපියල් ණය අඩු කර ගැනීම වෙනුවෙන් යොදවා ඇති බවත් පේනවා.

රාජ්‍ය සංස්ථා වල විදේශ ණය 

වසරේ පළමු මාස හයක කාලය තුළ රාජ්‍ය සංස්ථා වල විදේශ ණය ඩොලර් මිලියන 3,239 සිට ඩොලර් මිලියන 2,885 දක්වා ඩොලර් මිලියන 599කින් අඩු වී තිබෙනවා. මෙම අඩු වීම මධ්‍යම රජයේ විදේශ ණය ඉහළ යාම වූ ඩොලර් මිලියන 345 ඉක්මවා යනවා. ඒ අනුව පෙනී යන්නේ සමස්තයක් ලෙස රාජ්‍ය අංශය විසින් රටේ විදේශ ණය ප්‍රමාණය කෙරෙහි ඩොලර් මිලියන 254ක සෘණ බලපෑමක් සිදු කර ඇති බවයි. මෙම කාලය ඇතුළත මහ බැංකුව විසින්ද යම් විදේශ ණය ප්‍රමාණයක් ආපසු ගෙවා ඇති බැවින් පළමු මාස හය ඇතුළත රටේ සමස්ත විදේශ ණය ප්‍රමාණයේ යම් අඩු වීමක් සිදුව තිබිය හැකියි. 

සාමාන්‍ය කරුණු ලෙස, රජය විසින් අයවැය අතිරික්තයක් පවත්වා ගන්නේනම් රාජ්‍ය ණය ක්‍රමයෙන් පහත වැටෙනවා. එමෙන්ම, විදේශ ජංගම ගිණුමෙහි අතිරික්තයක් ඇත්නම් රටේ සමස්ත විදේශ ණය ක්‍රමයෙන් අඩු වෙනවා.

ගලන ගඟකි ජීවිතේ...

ශ්‍රී ලාංකික කාන්තාවකගේ අපේක්ෂිත සාමාන්‍ය ආයු කාලය අවුරුදු අසූ එකක්. කෙනෙකු තමන්ගේ අපේක්ෂිත සාමාන්‍ය ආයු කාලය ගත කරලා මිය යනවානම් එය අකල් මරණයක් නෙමෙයි. ඉතාම සාමාන්‍ය මරණයක්. එවැනි මරණයක් ගැන විශේෂයෙන් දුක් වෙන්න අවශ්‍ය වෙන්නේ නැහැ. නමුත් යම් කෙනෙකුගේ මරණය කියන්නේ මරණය දක්වා ගත කළ ජීවිතය ගැන සහ මරණයෙන් පසු ඉතිරි කර ගොස් තිබෙන දේවල් ගැන යම් පසු විපරමක් කිරීම සඳහා හොඳ අවස්ථාවක්. 

ශ්‍රී ලාංකික කාන්තාවක වූ මගේ මව මිය යන විට ඈ ගෙවා තිබුණේ ශ්‍රී ලාංකික කාන්තාවකගේ අපේක්ෂිත සාමාන්‍ය ආයු කාලයට වඩා බොහෝ අඩු කාලයක්. එය අකල් මරණයක්. මෙවැනි අකල් මරණයකින් පසුව ජීවත් වන්නන් තුළ ඉතිරි වන දුක සාමාන්‍ය මරණයක දුකට වඩා ගොඩක් වැඩියි. විශේෂයෙන්ම කුඩා වයසක සිටින දරුවන්ට එවැනි මරණයකින් විශාල බලපෑමක් වෙනවා. සමහර විට මුළු අනාගත ජීවිතයේ දිශානතියම වෙනස් වෙනවා.

සංගීතය ගැන කතා කරන්න තරම් විෂය දැනුමක් මට නැහැ. පසුකාලීනව අපේ නිවසේ තිබුණු වටාපිටාව තුළ සංගීතයට සහ කලාවට ලොකු ඉඩක් වෙන් වෙලා තිබුණේත් නැහැ. ඊට හේතුව මගේ පියාට සංගීතය හෝ පොදුවේ කලාව පිළිබඳව එතරම් රුචියක් නොතිබීම. ඔහු කිසිම දවසක සිංදුවක් අහපු බවක් මට මතක නැහැ. ටෙලිනාට්‍යයක් වුනත් බැලුවා කියලා මම හිතන්නේ නැහැ. චිත්‍රපට, වේදිකා නාට්‍ය හෝ වෙනත් කලා ප්‍රසංග සඳහා ආරාධනා හෝ නොමිලේ ප්‍රවේශපත්‍ර ලැබුණු බොහෝ අවස්ථා වලදී පවා අපිව ඇතුළට දමලා ප්‍රසංගය අවසන් වන වෙලාවට ඇවිත් ගන්න එකයි ඔහු කළේ. 

මගේ පියාට කලාව කෙරෙහි උනන්දුවක් නොතිබුණු නමුත් ඔහුගේ සහෝදර සහෝදරියන් එවැනි අය නෙමෙයි. ඒ අය සංගීතය රස විඳපු අය. මගේ මවගේ පාර්ශ්වයේනම් ගොඩක් අය සංගීතය එක්ක ජීවත් වුනා. ඒ නිසාම, ඉතාම කුඩා කාලයේ, සාමාන්‍ය නැළවිලි ගී වලින් එහාට ගිය නැළවිලි ගී මට අහන්න ලැබුණා. ඒ ගී අතරින්, එක් ගීයක් ඉතාම කුඩා කාලයේ මගේ ප්‍රියතම නැළවිලි ගීයක් වී තිබුණා.

"රුවන් වළා දුහුල් කඩින් පෙරී ස‍ඳේ රිදී කැළුම් 

තුෂාර හාර හා එතී ගලා හැළෙනවා

පුතුගෙ සිඟිති දෙතොල් වලට සිනා ගෙනෙනවා..

සිනා ගෙනෙනවා..

අනෝතත්ත නෙළුම් විලේ පාවෙන මල් රේණු වලින්

සුවඳ උරා හෙමින් හෙමින් සුළං ඇදෙනවා...

සඳුන් සෙමෙර සලා පුතුට පවන් සලනවා..

පවන් සලනවා..

අතු අග මල් කුමාරියන් බිඟුමිණි දැල් සැලෙන හඬින්

නිදන පුතුගෙ කණට මිහිරි කතා කියනවා..

සිහින ලොවේ ළපටි සිහින සිතේ අඳිනවා..

සිතේ අඳිනවා..

රාජ ඉසුරු බරට වටින වාසනාව කිරුළු දරන

මාළිගාව එළිය කරන බිළිඳු නිදනවා..

සීත නළින සිහින ලොවට බිළිඳු වඩිනවා..

බිළිඳු වඩිනවා.."

මේ ගීය බිහි වී තිබුණේ මහගගමසේකර, අමරදේව සහ නන්දා මාලනී කියන පසුකාලීනව මගේ ප්‍රියතම කලාකරුවන් වූ තිදෙනෙකුගේ සුසංයෝගයෙන් කියලා මම ඒ දවස් වල දැනගෙන හිටියේ නැහැ. සිංදුව මුලින්ම ඇහුනේ ඒ වගේ දේවල් ගැන උනන්දුවක් තිබුණු හෝ තේරුම් ගත හැකි වූ වයසකදී නෙමෙයි. ඒ වගේම මට ගොඩක් වෙලාවට සිංදුව ඇහුනේ නන්දා මාලිනියගේ කටහඬිනුත් නෙමෙයි. 

පසුව දැනගත් පරිදි මේ ගීය තිබී ඇත්තේ වෙසතුරු සිරිත චිත්‍රපටයේ. එය ප්‍රදර්ශනය කෙරී තියෙන්නේ මා ඉපදෙන්න දෙවසරකට පමණ කලින්. මා ඉපදෙන කාලය වන විට මේ ගීය ජනප්‍රිය ගීයක්ව තියෙන්න ඇති. මා ඉපදුනු පසුව මගේ මව ඇයගේ කුළුඳුල් දරුවාව නිදි කරවන්න මේ ගීය ගයන්න ඇති. 

රුවන් වලා ගීතය ඉතාම කුඩා කාලයේ මිහිරි මතකයක් විදිහට මගේ මතකය තුළ තවමත් රැඳී තිබෙනවා. දැන් වුනත් මේ ගීතය ඇහෙද්දී මට දැනෙන්නේ තොටිල්ලක නිදන කුඩා බිලිඳෙකුට දැනෙන විදිහේ සැනසිලිදායක හැඟීමක්. 

මුලින්ම මේ ගීතය ඇහුනේ කොයි කාලයේද කියලා මම දන්නේ නැහැ. සමහර විට ඉපදුනු අලුතම වෙන්න ඇති. නමුත් යාන්තම් මතක තියෙන වයසේදී නිදා ගන්න කලින් මේ ගීතය ඉල්ලා සිටි බවනම් හොඳටම මතකයි. ගීතය අහගෙන ඉඳිද්දී දන්නෙම නැතිව නින්ද යනවා. 

අම්මාගේ අකල් මරණයෙන් පස්සේ අප්පච්චීට මුහුණ දෙන්න වුනු බරපතල අභියෝග ගණනාවක් අතරින් එකක් වුනේ රෑට දරුවන් නිදි කරවන එක. දරුවන් නිදි කරවිය හැකි මිහිරි තාලයකින් ගී ගැයීමේ හැකියාවක් ඔහුට කිසිසේත්ම තිබුණේ නැහැ. නමුත් මවගේ බාල සොහොයුරියක් සහ පියාගේ බාල සොහොයුරියක් පුළුවන් වෙලාවට ඒ අඩුව පිරෙවුවා.

රුවන් වලා ගීය ගැයූ අම්මාගේ කටහඬ දැන් මට මතක නැහැ. නමුත් පියාගේ හා මවගේ බාල සොහොයුරියන් විසින් ගැයූ රුවන් වලා ගී වල මතකය තවමත් මා සමඟ රැඳී තිබෙනවා. ඔවුන් ඒ ගීය ගැයූ හැම වෙලාවකම මට දැනුනේ මිය ගිය මව ළඟ ඉන්නවා වගේ හැඟීමක්. දශක ගණනකට පසුව අන්තර්ජාලය හරහා නන්දා මාලිනියගේ හඬින් මේ ගීතය අහද්දී දැන් වුනත් මට ඒ හැඟීමම දැනෙනවා. හිතට දුකක් දැනෙන සමහර අවස්ථා වලදී දැනුත් මම මේ ගීතය අහනවා. 

කුඩා කාලයේදී මව අහිමි වන දරුවෙකුගේ ජීවිතයට එකතු වෙන හිස් බව නැවත කවදාවත් පිරෙන්නේ නැහැ. අම්මා කෙනෙකුට වෙනත් කිසිම ආදේශකයක් නැහැ. මවගේ මරණයෙන් පසුව ශේෂ වී ඇති ඇගේ වෙනත් භෞතික හෝ භෞතික නොවන ස්වරූපයක් නැති බව කොයි තරම් හොඳින් අවබෝධ කරගෙන සිටියත්, ජීවිතයේ අසීරු අවස්ථාවන් වලදී දුක කියන්න ඉතිරි වී සිටින්නේ ඒ මිය ගිය අම්මාම පමණයි. ඇත්තක් නොවන බව කොයි තරම් හොඳින් දැනගෙන හිටියත්, අම්මා ළඟ ඉන්නවා කියන හැඟීම පමණක්ම පවා හිතට විශාල සහනයක් ගෙන දෙනවා. අම්මාවරු කවදාවත් මැරෙන්නේ නැහැ. 

"අම්මාවරුනේ... අම්මාවරුනේ...

සම්මා සම්බුදු අම්මාවරුනේ

දරුවන්ගේ දුක් කඳුළු දකින දා

සුර ලොව සිට අත පා

ඒ කඳුළැලි පිසිනා...

අම්මාවරු නැති දරුවන්නේ

සංකා දුක් කවුදෝ දන්නේ

ඒ දුක දන්නා අම්මාවරුමයි

යම් මතු දිනයක බුදු වන්නේ

සංසාරේ මතු බුදු වන්නේ

අම්මාවරුනේ... අම්මාවරුනේ...

සෙනෙහස වැඩි දා

සිතද බොළද වේ

ලොවම ආදරේ කියා සිතී

මායාවක්වී එහි තනිවූ දා

අම්මා පමණයි ළඟ ඉන්නේ

අම්මා පමණයි ළඟ ඉන්නේ

අම්මාවරුනේ... අම්මාවරුනේ..."

ධර්මසිරි ගමගේ, කේමදාස, නන්දා මාලනී සුසංයෝගයෙන් මේ ගීය හැදෙන කොට මම තොටිල්ලේ නිදන බිලිඳෙක් නෙමෙයි. සැලකිය යුතු ලෝකාවබෝධයක් තිබුණු පාසැල් දරුවෙක්. මතක විදිහට මේ සිංදුව තිබුණු යසඉසුරු චිත්‍රපටය ප්‍රදර්ශනය කෙරුණේ අසූ දෙකේ ජනාධිපතිවරණ ප්‍රචාරක කටයුතු කෙරෙන කාලයේ. ඒ කියන්නේ ජූලි කෝලාහල වලට කලින්. විජේවීර හිරෙන් නිදහස් වෙලා නිදහසේ දේශපාලනය කරපු කාලයේ. 

අම්මාවරුනේ ගීතය කියන්නේ මිය ගිය මව පිළිබඳ මතකයත් එක්ක මගේ ආත්මය තුළට කිඳා බැසපු අමතක කළ නොහැකි තවත් ගීතයක්. අම්මා ගැන මතකය එක්ක බැඳී තිබුණු රුවන් වලා ගීතයේ වගේම මේ ගීතයේත් මුල් ගායිකාව වූයේ නන්දා මාලිනියයි. මේ නිසාම හෝ වෙනත් හේතු නිසා ඈ කෙරෙන් වහනය වූයේ මවකගේ සුවඳයි.

රාගම පෞද්ගලික වෛද්‍ය විද්‍යාල ප්‍රශ්නය ඔඩු දුවන කාලය වන විට නන්දා මාලිනිය මගේ ප්‍රියතම ගායිකාව වී අවසානයි. ඒ තැනට ඉන් පසුව වෙනත් ගායිකාවකට ආදේශ විය හැකි වුයේ නැහැ. කැසට් පටයකට එකතු කරගත් ඇගේ මා වඩාත්ම ප්‍රිය කළ ගී එකතුව කාලයක්ම මා ළඟ තිබුණා. එම ගීත එකතුවෙහි වූ මා කැමතිම ගීත ගණනාවක් අතරින් තවත් එක් ගීතයක් වනුයේ සැදෑ කළුවර ගීතයයි. මඩවල එස් රත්නායක විසින් ලියා ඇති එම ගීතයේ ගායනය මෙන්ම තනුවද නන්දා මාලනීගේයි. කවර හේතුවක් නිසා හෝ තනිකම දැනෙන ගොඩක් වෙලාවල් වලදී ඒ තනිකම එක්ක සැදෑ කළුවර ගීතය සුසර වෙනවා. නන්දා මාලිනිය විසින් මුල් කාලයේ ගැයූ මෙවැනි ගීත ගණනාවක් තිබෙනවා. 

කෙනෙකුගේ ආයු කාලය ගැන කතා කරද්දී අප විසින් උපත හා මරණය අතර ජීවත් වන පුද්ගලයෙකු පිළිබඳ ආකෘතියක් හදා ගන්නවා. මෙය අප විසින් නිරන්තරයෙන් ප්‍රයෝජනයට ගන්නා නැතිවම බැරි සහ මූලික මට්ටමේ ආකෘතියක් පමණයි. අවසාන වශයෙන් උපත හා මරණය කියන්නේත් සම්මුතීන් දෙකක් පමණයි. ඒ සම්මුතීන් දෙක අපට නැතිවම බැරි වන්නේ උපතක් හා මරණයක් නොමැතිව ජීවත් වන පුද්ගලයෙකු අර්ථ දැක්විය නොහැකි නිසා. ජීවත් වන පුද්ගලයෙකු අර්ථ දැක්විය නොහැකි වන මොහොතේ අපිට අපිවම නැති වෙනවා. අප විසින් නිර්මාණය කර ගන්නා ලෝකයම ක්ෂණයකින් අහෝසි වී යනවා. 

ජීවත් වන හෝ ජීවත් වූ පුද්ගලයෙකු ලෙස අප විසින් අපේ පහසුවට අර්ථ දක්වා ගන්නේ නිරන්තරයෙන් වෙනස් වන ප්‍රපංචයක්. එහිදී අප විසින් අපට පුද්ගලයෙකු අර්ථ දැක්විය යුතු වන නිසාම මෙසේ කාලයත් සමඟ නිරන්තයෙන් වෙනස් වන ප්‍රපංචයක එසේ වෙනස් නොවන්නේයැයි අප සිතන කොටස් වෙන් කර ගන්නවා. නමුත් එක් එක් පුද්ගලයා විසින් එසේ වෙන් කර ගන්නේ එකම කොටස් ටිකක් නෙමෙයි. ඒ නිසාම, තමන් විසින් අර්ථ දක්වා ගත් පුද්ගලයාගේ තමන් විසින් වෙනස් නොවන සේ සලකන ලද ලක්ෂණ වෙනස් වෙද්දී අප විසින් හදා ගන්නා ආකෘති අර්බුදයට යනවා. 

ගායිකාවක් ලෙස සැලකුවහොත් නන්දා මාලිනී කියන්නේ කාලයත් සමඟ වරින් වර සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් වූ ප්‍රපංචයක්. ඇගේ ගායන ජීවිතයේ එක් තැනකින් පමණක් අල්ලා ගන්නවා කියන්නේ අන්ධ පුද්ගලයෙකු අලියෙකුගේ සිරුරේ කොටසක් ස්පර්ශ කර අලියා ගැන නිගමනය කරනවා වැනි දෙයක්. නන්දා මාලිනී මගේ ප්‍රියතම ගායිකාව වූයේ ඇගේ ගායන දිවියේ මුල් කාලයේදී. ඒ ගායිකාව පිළිබඳව කලකට පෙර නිර්මාණය කරගත් ආකෘතිය නඩත්තු කරද්දී මා ඇගේ පසුකාලීන හැරීම් ප්‍රශ්නයක් කර ගන්නේ නැහැ. මගේ ප්‍රියතම ගායිකාව විසින් නියෝජනය කරන්නේ නන්දා මාලිනියගේ ගායන දිවියේ එක් කාල පරාසයක් පමණයි.

පවන යුගය නන්දා මාලිනී විසින් විශාල සමාජ බලපෑමක් කළ කාලයක්. කාලයත් සමඟ මගේද සමාජ දේශපාලනික අදහස් වෙනස් වී තිබෙනවා. පවන ගීත ප්‍රචලිත වූ කාලයේදී පෞද්ගලිකව මා පවන ගීත ගැන සිතුවේ වුවද අද හිතන විදිහට නෙමෙයි. ඒ නිසා මා මගේ අද දෘෂ්ටි කෝණයෙන් බලා එම ගීත විචේචනය කරන්නේ නැහැ. නමුත් ඒ දිනවල වුවද මේ ගීත ඇසෙද්දී ඒවා සංගීතමය සටන් පාඨ ලෙස මිස ප්‍රියතම ගීත ලෙස මට දැනුනේ නැහැ. ඒ ගීත ඇහෙද්දී මවකගේ සුවඳ දැනුනේ නැහැ. මේ ගීත හරහා සිදු වුනේ ඒ දින වල පැවති සමාජ ඉල්ලුම සහ සැපයුම ගැලපීමක්. 

බාහිර තත්ත්වයන් වෙනස් වෙද්දී පවන මාදිලියේ ගීත සමාජය විසින් දිගින් දිගටම තව දුරටත් ඉල්ලා සිටියේ නැහැ. සමාජය පිළිබඳව සංවේදීව සිටි කලාකාරිනියක වූ නන්දා මාලිනියට, මම හිතන විදිහට, ඉන් පසුව වෙනස් වූ තත්ත්වයන්ට ගැලපෙන තවත් හැරුමක් අවශ්‍ය වී තිබුණා. නමුත් ඒ වෙද්දී නන්දා මාලිනී පවන එක්ක ආපහු හැරෙන්න බැරි තරම් දුරක් ගිහින් තිබුණා. 

ඉන්පසු කාලයේදී එළි දැක්වූ යනවානම් අනේ මං අරන් ගීතය ඇතැම් අය විසින් නන්දා මාලිනියගේ දුර්වල ගීතයක් ලෙස හඳුනා ගෙන තිබෙනු දැක්කා. මුලින්ම කී පරිදි, ගීයක් විචාරය කළ හැකි විෂය දැනුමක් මට නැහැ. නමුත් මා දකින විදිහට මේ ගීතයේ විශේෂත්වයක් තිබෙනවා. 

මේ ගීයේ බොහෝ වාමාංශික කලා නිර්මාණ වල කතා කර ඇති රාගයෙන් තොර, සඳ එළිය සේ අචින්ත්‍ය, පාරිශුද්ධ, සුරම්‍ය ප්‍රේමයක් ගැන කතා කරන්නේ නැහැ. ඒ වෙනුවට මෙහි සිදු කෙරෙන්නේ බොළඳ ප්‍රේමය සමච්චලයට ලක් කිරීමයි. ඊනියා උත්තරීතර ප්‍රේමයේ සීමාව ආර්ථික ශක්තිය මගින් සීමා කෙරෙනවා. ලුණුයි බතුයි කකා උත්තරීතර ප්‍රේමය නඩත්තු කරන්න බැහැ!

නන්දා මාලිනී කියන්නේත් වෙනත් බොහෝ කලාකරුවන් වගේම වෙළඳපොළ ඉල්ලුම අනුව වෙනස් වූ කලාකාරිනියක්. ඇගේ ගීත සම්පාදනය වූයේ ඒ ඒ අවස්ථා වල සමාජයේ පැවති ඉල්ලුම සැපිරෙන පරිද්දෙනුයි. එය වරදක් නෙමෙයි. යනවානම් අනේ මං අරන් වැනි ගීත මා දකින්නේ පශ්චාත් පවන යුගයේදී තවත් හැරවුමකට ගත් අසාර්ථක උත්සාහයක කොටසක් ලෙසයි.

ප්‍රසිද්ධ චරිත වලට තමන්ගේ අනන්‍යතාවය කිහිප වරක් නැවත නැවත වෙනස් කර ගැනීම පහසු වැඩක් නෙමෙයි. විශේෂයෙන්ම පවන යුගයේදී නන්දා මාලිනී ගමන් කළ දුර අනුව, ඉන් පසුව ඇයට ආපසු හැරෙන්න පහසු වූයේ නැහැ. ඒ නිසාම, පශ්චාත් පවන යුගයේ නන්දා මාලිනියට අපේ හිතට දැනෙන අලුත් නිර්මාණ කිරීමේ හැකියාවද සීමා වුනා කියා මම හිතනවා. 

මගේ අදහස අනුව නන්දා මාලිනිගේ රසිකයින් කොටස් දෙකකට බෙදන්න පුළුවන්. එක් කොටසක් පවන ඇතුළු විරෝධාකල්ප ගී වලට ආශක්ත වූ පිරිසයි. අනෙක් කොටස, මා වැනි, ඇගේ මුල් කාලීන ගී වලට කැමති රසික පිරිසයි. ඔය කොටස් දෙක හැරුණු විට, නන්දා මාලිනීගේ පසුකාලීන නිර්මාණ නිසා ඈ වටා එකතු වූ රසිකයින් එතරම් ඇතැයි මා සිතන්නේ නැහැ. 

නන්දා මාලිනීගේ භෞතික මරණයට කලකට පෙර ගායිකාවක ලෙස ඇගේ මෙහෙවර අවසන්ව තිබුණු බව මගේ අදහසයි. එහෙත්, ජීවත්ව සිටි කාලය තුළ, තවත් විශාල කාලයකට මිය නොයන මතකයක් නන්දා මාලිනිය විසින් බොහෝ දෙනෙකු තුළ ඉතිරි කර ගොස් තිබෙනවා. මරණය කියන සම්මුතිය නොසලකා හැරියොත්, එලෙස අප තුළ ඉතිරිව ඇති මතකය කියන්නේ තව දුරටත් ගලා යන ඇගේ ජීවිතයම තමයි. ඇගේම හඬින් අප අසා ඇති පරිදි, ගලන ගඟකි ජීවිතේ.