දෙවන කාර්තුව අවසානයේදී රාජ්ය අංශයේ ණය ප්රමාණය පිළිබඳ සංඛ්යාලේඛණ මේ වන විට මුදල් අමාත්යාංශය විසින් ප්රකාශයට පත් කර තිබෙනවා. මේ එකම සංඛ්යාලේඛන විවිධ අයට වෙනස් ආකාර වලින් විග්රහ කරන්න පුළුවන්. බොහෝ විට එය එසේ වෙනවා.
ලංකාවේ රාජ්ය අංශයේ ණය යන්නෙන් මධ්යම රජයේ ණය මෙන්ම පළාත් හා ප්රාදේශීය සභා වල ණයත්, රාජ්ය ව්යවසායයන්හි ණයත් අදහස් වෙනවා. මෙම කොටස් අතරින් වඩාත්ම වැදගත් කොටස සහ විශාලම කොටස වන්නේ මධ්යම රජයේ ණයයි. මධ්යම රජයේ ණය දේශීය ණය හා විදේශ ණය ලෙස වර්ග කළ හැකියි.
රාජ්ය අංශයේ ණය මීට වඩා වෙනස් ආකාර වලින්ද අර්ථ දැක්වෙනවා. උදාහරණයක් ලෙස ඇතැම් විට මහ බැංකුවේ ණයද රාජ්ය අංශයේ ණය සේ සැලකෙනවා. එහෙත් මෙම ලිපියෙහි රාජ්ය අංශයේ ණය යන්නෙන් අදහස් කෙරෙන්නේ ඉහත සංරචක තුන පමණයි. එමෙන්ම දේශීය ණය හා විදේශ ණය ලෙස ණය වර්ග කිරීමේදීද යොදා ගැනෙන්නේ එකම සම්මතයක් පමණක් නෙමෙයි. අප මෙහිදී යොදා ගන්නේ ශ්රී ලංකා රජයේ වර්ගීකරණයයි. මහ බැංකුවේ සහ මූල්ය අරමුදලේ වර්ගීකරණය මීට වඩා තරමක් වෙනස්.
ඉහත සඳහන් ශ්රී ලංකා රජයේ සම්මතය අනුව, විදේශීය ණය යන්නට බහුපාර්ශ්වීය, ද්විපාර්ශ්වීය සහ වාණිජ ණය යන සංරචක ඇතුළත් වෙනවා. වාණිජ ණය සේ සැලකෙන ස්වෛරිත්ව බැඳුම්කර වල හිමිකාරිත්වය ශ්රී ලාංකිකයින් හෝ ශ්රී ලාංකික ආයතන සතු වුවද එම ණය සැලකෙන්නේ විදේශ ණය ලෙසයි. එමෙන්ම භාණ්ඩාගාර බිල්පත් හා බැඳුම්කර වල හිමිකාරිත්වය විදේශිකයින් සතු වුවද එම ණය සැලකෙන්නේ දේශීය ණය ලෙසයි. මෙයින් වෙනස්ව, මහ බැංකුව හා මූල්ය අරමුදල විසින් දේශීය හා විදේශ ණය ලෙස ණය වර්ග කරන්නේ හිමිකාරිත්වය මත පදනම්වයි. ඒ නිසා, අප විසින්ම මහ බැංකුවේ හෝ මූල්ය අරමුදලේ සංඛ්යාලේඛණ ඉදිරිපත් කරද්දී සංඛ්යාලේඛණ අතර නොගැලපීමක් තිබිය හැකියි.
රජයේ සම්මතය අනුව, විදේශ ණය වලට අයත් වන අනු කාණ්ඩ තුනම විදේශ ව්යවහාර මුදලින් ලබාගත් ණයයි. එම ණය අතර ඩොලර්, යෙන්, යුවාන්, මූල්ය අරමුදලේ SDR වැනි විවිධ මුදල් ඒකක වලින් ලබා ගත් ණය තිබෙනවා. මේ ණය ආපසු ගෙවිය යුත්තේද ණය ලබාගත් මුදල් වර්ගයෙනුයි. එසේ වුවද, සංඛ්යාලේඛණ ඉදිරිපත් කිරීමේදී සංසන්දනය කිරීමේ පහසුවට මෙම සියලුම ණය වල වටිනාකම් රුපියල් වලින් හා ඇමරිකන් ඩොලර් වලින් ඉදිරිපත් කෙරෙනවා.
රජයේ සම්මතය අනුව, දේශීය ණය ප්රධාන වශයෙන්ම රුපියල් වලින් ලබා ගත් හා රුපියල් වලින්ම ආපසු ගෙවිය යුතු ණය වුවත්, දේශීය නීතිය යටතේ රට ඇතුළෙන් විදේශ ව්යවහාර මුදලින් ලබාගත් ණය යම් ප්රමාණයක්ද දේශීය ණය සේ සැලකෙනවා. මෙම දේශීය ණය ප්රමාණද සංසන්දනය කිරීමේ පහසුව තකා රුපියල් වලින් හා ඇමරිකන් ඩොලර් වලින් ඉදිරිපත් කෙරෙනවා.
ඩොලරයක මිල ඉහළ යද්දී, විදේශ ණය ප්රමාණය වෙනස් නොවුනත්, එම ණය වල රුපියල් වටිනාකම ඉහළ යනවා. එමෙන්ම ඩොලරයක මිල පහත වැටෙද්දී රුපියල් වලින් ණය අඩුවීමක් පෙනෙනවා. මෙසේ රුපියල් වලින් විදේශ ණය අඩු වෙද්දී පවතින රජයට හිතවත් අය එය විදේශ ණය අඩු වීමක් සේ පෙන්වනු දැකිය හැකියි. එමෙන්ම ඩොලරයක මිල ඉහළ ගොස් විදේශ ණය වල රුපියල් වටිනාකම ඉහළ යද්දී විපක්ෂ කණ්ඩායම් විසින් එය ණය ඉහළ යාමක් සේ පෙන්වනුද දැකිය හැකියි. විදේශ ණය ප්රමාණය දෙස බැලීමේදී වඩාත්ම යෝග්ය ප්රවේශය වන්නේ රුපියල් වටිනාකම දෙස නොබලා ඩොලර් ප්රමාණය දෙස බැලීමයි.
විදේශ ණය වෙනස් වීම ඩොලර් වලින් බලද්දී වුවද එයින් සියයට සියයක්ම නිවැරදි තත්ත්වය දැකිය නොහැකියි. ඊට හේතුව විණිමය අනුපාත වෙනස් වෙද්දී යුවාන්, යෙන්, SDR ආදී මුදල් ඒකක වලින් ලබා ගෙන ඇති ණය වලද ඩොලර් අගය වෙනස් වීමයි. නමුත් රුපියල් ණය වල ඩොලර් වටිනාකම දෙස බලද්දී සිදු වන තරමේ විකෘතියක් මෙහිදී සිදු වන්නේ නැහැ.
රුපියල් වලින් ලබා ගෙන ඇති ණය වල ඩොලර් අගය දෙස බැලීමනම් කිසිසේත්ම තේරුමක් නැති දෙයක්. එම ණය ලබා දෙන ඇත්තේත්, ආපසු ගෙවිය යුත්තේත් රුපියල් වලිනුයි. ඒ නිසා, රාජ්ය ණය වල දිශානතිය ගැන නිවැරදි අදහසක් ගැනීමට අවශ්ය අයෙකු විසින් කළ යුත්තේ රජයේ සමස්ත ණය ප්රමාණයේ රුපියල් හෝ ඩොලර් අගය දෙස නොබලා, රුපියල් ණය වල රුපියල් වටිනාකම දෙසත් අනෙකුත් ණය වල ඩොලර් අගය දෙසත් වෙන වෙනම බැලීමයි.
ඉහත ඔබ කියැවූ, තරමක් දිගු, එහෙත් අත්යාවශ්යම පූර්විකාව අවසන් කර, 2026 ජූනි 30 දින වන විට පැවති රාජ්ය අංශයේ ණය පිළිබඳ තත්ත්වය දෙස දැන් අපි පසු ගිය 2025 වසර අවසන් වන විට පැවති තත්ත්වය හා සංසන්දනය කරමින් බලමු.
මධ්යම රජයේ දේශීය රුපියල් ණය
වසරේ පළමු මාස හයක කාලය ඇතුලත, දේශීය රුපියල් ණය ප්රමාණය රුපියල් බිලියන 18,751 සිට රුපියල් බිලියන 18,462 දක්වා රුපියල් බිලියන 289කින් අඩු වී තිබෙනවා.
මධ්යම රජයේ දේශීය ඩොලර් ණය
මෙම ණය ඩොලර් මිලියන 2,204 සිට ඩොලර් මිලියන 2,201 දක්වා ඩොලර් මිලියන 3කින් අඩු වී තිබෙනවා.
මධ්යම රජයේ විදේශ ණය
මධ්යම රජයේ විදේශ ණය ඩොලර් මිලියන 37,663 සිට ඩොලර් මිලියන 38,008 දක්වා ඩොලර් මිලියන 345කින් ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. ජූනි 30 දින ඩොලරයක මිල (රුපියල් 336.6623) අනුව, මෙය ශුද්ධ වශයෙන් රුපියල් බිලියන 116ක පමණ අමතර විදේශ ණය ලබා ගැනීමකට සමානයි.
එසේ වුවද, දේශීය රුපියල් ණය රුපියල් බිලියන 289කින්ද, දේශීය ඩොලර් ණය තවත් රුපියල් බිලියනයකින් පමණද අඩු වී ඇති බැවින්, සමස්තයක් ලෙස මධ්යම රජයේ ණය ආපසු ගෙවීමක් සිදු වී ඇති බව අපට පෙනෙනවා. මෙම ණය ආපසු ගෙවීම ආසන්න වශයෙන් රුපියල් බිලියන 174ක් පමණ ලෙස ඇස්තමේන්තු කළ හැකියි.
ණය ගෙවුවේ කොහොමද?
වසරේ මුල් මාස හය ඇතුළත මධ්යම රජයේ අයවැය හිඟය රුපියල් බිලියන 9.5කට සීමා වී තිබුණා. එසේනම්, රුපියල් බිලියන 174ක ශුද්ධ ණය ආපසු ගෙවීමක් සිදු විය හැකිද? මෙවැන්නක් සිදුව ඇත්නම් එයින් පෙනීයන්නේ ණය ආපසු ගෙවීම වෙනුවෙන් රජය විසින් කලින් එකතු කරගෙන තිබුණු රුපියල් සංචිතයෙන් යම් කොටසක් වැය කර ඇති බවයි. ඒ අනුව, 2025 අවසානයට සාපේක්ෂව 2026 වසර මැද වන විට රජය සතුව තිබුණු රුපියල් සංචිතය අඩු වී තිබිය යුතුයි.
බහුපාර්ශ්වීය, ද්විපාර්ශ්වීය සහ වාණිජ ණය
බහුපාර්ශ්වීය ණය ඩොලර් මිලියන 488කින්ද, ද්විපාර්ශ්වීය ණය ඩොලර් මිලියන 119කින්ද ඉහළ ගොස් ඇති අතර, මධ්යම රජයේ වාණිජ ණය ඩොලර් මිලියන 263කින් අඩු වී තිබෙනවා. මේ අනුව, වසරේ පළමු මාස හයක කාලය තුළ ශුද්ධ වශයෙන් ලබාගත් බහුපාර්ශ්වීය හා ද්විපාර්ශ්වීය ණය වලින් කොටසක් වාණිජ ණය අඩු කර ගැනීම වෙනුවෙන් වැය කර ඇති බවත්, තවත් කොටසක් රුපියල් කර රුපියල් ණය අඩු කර ගැනීම වෙනුවෙන් යොදවා ඇති බවත් පේනවා.
රාජ්ය සංස්ථා වල විදේශ ණය
වසරේ පළමු මාස හයක කාලය තුළ රාජ්ය සංස්ථා වල විදේශ ණය ඩොලර් මිලියන 3,239 සිට ඩොලර් මිලියන 2,885 දක්වා ඩොලර් මිලියන 599කින් අඩු වී තිබෙනවා. මෙම අඩු වීම මධ්යම රජයේ විදේශ ණය ඉහළ යාම වූ ඩොලර් මිලියන 345 ඉක්මවා යනවා. ඒ අනුව පෙනී යන්නේ සමස්තයක් ලෙස රාජ්ය අංශය විසින් රටේ විදේශ ණය ප්රමාණය කෙරෙහි ඩොලර් මිලියන 254ක සෘණ බලපෑමක් සිදු කර ඇති බවයි. මෙම කාලය ඇතුළත මහ බැංකුව විසින්ද යම් විදේශ ණය ප්රමාණයක් ආපසු ගෙවා ඇති බැවින් පළමු මාස හය ඇතුළත රටේ සමස්ත විදේශ ණය ප්රමාණයේ යම් අඩු වීමක් සිදුව තිබිය හැකියි.
සාමාන්ය කරුණු ලෙස, රජය විසින් අයවැය අතිරික්තයක් පවත්වා ගන්නේනම් රාජ්ය ණය ක්රමයෙන් පහත වැටෙනවා. එමෙන්ම, විදේශ ජංගම ගිණුමෙහි අතිරික්තයක් ඇත්නම් රටේ සමස්ත විදේශ ණය ක්රමයෙන් අඩු වෙනවා.
