පහත තිබෙන්නේ ඉහත සඳහන් ලෝක වෛද්ය විද්යාල නාමාවලිය අනුව, ලෝකයේ රටවල් අතරින් වැඩිම වෛද්ය විද්යාල ප්රමාණයක් තිබෙන රටවල්.
ඉන්දියාව - 600
බ්රසීලය - 375
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය - 211
චීනය - 164
මෙක්සිකෝව - 147
පකිස්ථානය - 123
තුර්කිය - 109
බංග්ලා දේශය - 100
රුසියාව - 91
ඉන්දුනීසියාව - 91
ජපානය - 82
ඉරානය - 64
කොලොම්බියාව - 59
පිලිපීනය - 54
පේරු - 50
ඉහත සංඛ්යාලේඛණ වලින් පෙනෙන පරිදි ලෝකයේ තිබෙන වෛද්ය විද්යාල ප්රමාණයෙන් බාගයකට වඩා තිබෙන්නේ රටවල් දහයකයි. එයින් රටවල් අටක වෛද්ය විද්යාල සීයකට වඩා තිබෙනවා. මෙම රටවල් අට අතර අපේ අසල්වැසි රටවල් තුනක්ම තිබෙනවා. වෛද්ය විද්යාල පණහකට වඩා තිබෙන රටවල් ගණන 15ක්.
පෙර ලිපියක විස්තර කළ පරිදි ඇමරිකාවේ වෛද්ය විද්යාල වල උපාධි වර්ග දෙකක් ලබා දෙනවා. ලබා දෙන වෛද්ය උපාධිය අනුව, මෙම වෛද්ය විද්යාල පිළිගැනීමට ලක් කරන ආකාරයද වෙනස් වෙනවා. වෛද්ය විද්යාල වැඩි ගණනකින් ලබා දෙන MD උපාධිය පිළිගැනීමට ලක් කරන්නේ (accredit) වෛද්ය අධ්යපනය පිළිබඳ සම්බන්ධීකරණ කමිටුව (LCMA) විසින්. මෙම කමිටුව ඇමරිකානු වෛද්ය සංගමයේ හා ඇමරිකානු වෛද්ය විද්යාල සංගමයේ ඒකාබද්ධ ව්යාපෘතියක්. මෙම ආයතන කිසිවකට ඇමරිකාවේ ෆෙඩරල් හෝ ප්රාන්ත රජයක සෘජු සම්බන්ධයක් නැහැ.
ඇමරිකානු වෛද්ය සංගමයට හා ඇමරිකානු වෛද්ය විද්යාල සංගමයට ඇමරිකාවේ වෛද්ය විද්යාල වල ගුණාත්මක භාවය පවත්වා ගන්නට අවශ්ය ඇයිද කියන එක තේරුම් ගන්න අපහසු නැහැ. එක් වෛද්ය විද්යාලයකින් ලබා දෙන වෛද්ය උපාධියේ ගුණාත්මක භාවය හොඳ මට්ටමක නැත්නම් එය ඊට සමාන උපාධි ලබා දෙන අනෙක් වෛද්ය විද්යාල වල වෛද්ය උපාධි වල කීර්ති නාමය කෙරෙහිද බලපානවා. ඒ නිසා, MD උපාධිය ලබා දෙන ඇමරිකානු වෛද්ය විද්යාල වල එකතුවක් වන ඇමරිකානු වෛද්ය විද්යාල සංගමය මේ කටයුත්තට සම්බන්ධ වී සිටිනවා. ඒ වගේම, ඇමරිකාවේ MD උපාධියක ගුණාත්මක භාවය පහත වැටීම දැනට එම උපාධිය තිබෙන සියල්ලන්ටම බලපානවා. ඒ නිසා, එවැන්නන්ගේ එකතුවක් වන ඇමරිකානු වෛද්ය සංගමය මේ කටයුත්තට සම්බන්ධ වී සිටිනවා.
ඉහත පිළිගැනීම ලබා ඇති වෛද්ය විද්යාල ගණන 158ක්. එම වෛද්ය විද්යාල 158ට තවමත් පූර්ණ පිළිගැනීමක් ලැබී නොමැති අලුත් වෛද්ය විද්යාල 8ක් සහ පිළිගැනීම පරිවාස මට්ටමට ලක් කර ඇති පැරණි වෛද්ය විද්යාල 3ක්ද ඇතුළත්. මීට පෙර අපේ ලිපි කිහිපයකට මාතෘකාව වූ ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් වෛද්ය විද්යාලයට මේ වන විට පරිවාස තත්ත්වයේ තිබෙන වෛද්ය විද්යාලයක්. එයින් අදහස් වන්නේ කිසියම් අඩුපාඩුවක් නිවැරදි කර ගැනීම සඳහා යම් කාලයක් ලබා දී ඇති බවයි. මීට අමතරව තවත් වෛද්ය විද්යාල පහක් වෛද්ය අධ්යපනය පිළිබඳ සම්බන්ධීකරණ කමිටුවේ ඇගයීම අපේක්ෂාවෙන් සිටිනවා.
මේ දක්වාම කැනඩාවේ වෛද්ය විද්යාල පිළිගැනීමට ලක් කරන්නේද ඇමරිකාවේ වෛද්ය අධ්යපනය පිළිබඳ සම්බන්ධීකරණ කමිටුවයි. එහෙත්, ලබන වසරේ මැද (2025 ජූනි 30) සිට මෙම කාර්යය කැනේඩියානු වෛද්ය විද්යාල පිළිගැනීමේ කමිටුව විසින් සිදු කිරීමට නියමිතයි.
ඇමරිකාවේ විද්යා විද්යාල වලින් ලබා දෙන දෙවන උපාධි වර්ගය වන DO උපාධි පිළිගැනීමට ලක් කරන්නේ ඇමරිකානු ඔස්ටියෝපති සංගමය විසින්. මෙහිදීද, උපාධියේ ගුණාත්මක භාවය පවත්වා ගැනීම ගැන උනන්දු වන්නේ දැනට එම උපාධිය ලබා ඇති අයයි. මේ ආයතනයටද ඇමරිකන් රජයේ සම්බන්ධයක් නැහැ. මේ වන විට DO උපාධිය ලබා දෙන වෛද්ය විද්යාල 41ක් ඇමරිකානු ඔස්ටියෝපති සංගමයේ පිළිගැනීමට ලක්ව තිබෙනවා.
ඉහත සඳහන් උපාධි වර්ග දෙක ලබා දෙන වෛද්ය විද්යාල අතරින් අඩක් පමණ පෞද්ගලික විශ්ව විද්යාලයි. රාජ්ය විශ්ව විද්යාල වලට අනුබද්ධ වෛද්ය විද්යාල වලද පාඨමාලා ගාස්තු අය කෙරෙන බැවින් මේ දෙවර්ගයේ විශාල වෙනසක් නැහැ. අදාළ ප්රාන්ත රජයයන් විසින් තමන්ගේ ප්රාන්තයේ සිසුන්ගේ පාඨමාලා ගාස්තු වලින් කොටසක් බදු මුදල් වැය කර සුබසාධනය කරනවා. පෞද්ගලික වෛද්ය විද්යාල බොහොමයක් පවුලේ ආදායම් මට්ටම සලකා පාඨමාලා ගාස්තු වලින් සැලකිය යුතු කොටසක් කපා හරිනවා. ඒ නිසා, දක්ෂ සිසුවෙකුට පෞද්ගලික වෛද්ය විද්යාලයක අධ්යාපනය ලැබීම සඳහා ආදායම විශාල බාධාවක් වන්නේ නැහැ.
රාජ්ය හා පෞද්ගලික වෛද්ය විද්යාල අතර ගුණාත්මක භාවයේ විශාල වෙනසක් නැහැ. හොඳම වෛද්ය විද්යාල අතර වැඩියෙන්ම තිබෙන්නේ පෞද්ගලික වෛද්ය විද්යාලයි. එහෙත් එම හොඳම වෛද්ය විද්යාල ලාබ ලැබීම ඉලක්ක කරන ආයතන නෙමෙයි. රජයට සම්බන්ධයක් නැති ඉහත සඳහන් ආයතන විසින් ඇමරිකාවේ වෛද්ය විශ්ව විද්යාල සියල්ලේම ගුණාත්මක භාවය නිරන්තරයෙන් පරීක්ෂාවට ලක් කරනවා. ගුණාත්මක භාවය ඉහළින් තබා ගැනීමට වැඩි බරක් තබන නිසාම, ඇමරිකාවේ වෛද්ය විද්යාල වලින් ඇමරිකාවට අවශ්ය පමණ වෛද්යවරුන් බිහිවන්නේ නැහැ.
මේ තත්ත්වයේ වාසිය වැඩි වශයෙන්ම ලබා ගෙන තිබෙන්නේ ඇමරිකාවට ආසන්නව පිහිටි කැරිබියන් දූපත් රාජ්ය වල වෛද්ය විද්යාලයි. එම වෛද්ය විද්යාල ඇමරිකානු වෛද්ය සිසුන් ඉලක්ක කරනවා. ඔවුන් වෛද්ය උපාධිය ලබා ගෙන නැවත ඇමරිකාවට පැමිණෙනවා.
ඇමරිකාවේ රජය විසින් වෛද්ය විද්යාල නියාමනය නොකළත්, වෛද්ය වෘත්තියට ප්රවේශ වීම නියාමනය කරනවා. ඇමරිකාවේ පිළිගත් වෛද්ය විද්යාලයකින් උපාධියක් ලද පමණින් වෛද්ය වරයෙකු ලෙස කටයුතු කළ නොහැකියි. ඒ සඳහා ඇමරිකාවේ ප්රාන්ත එකකින් හෝ වැඩි ගණනකින් බලපත්ර ලබා ගත යුතුයි. මෙය අසීරු හා සංකීර්ණ ක්රියාවලියක්. මුලින්ම අදාළ විභාග සමත් විය යුතුයි. සාමාන්යයෙන් මේ විභාග සඳහා පෙනී සිටිය හැකි උපරිම වාර ගණනක් තිබෙනවා. ඉන් පසුව වසර 1 සිට 3 දක්වා කාලයක් ගත වෙන (ප්රාන්තය අනුව) සීමාවාසික පුහුණුවක් අවශ්ය වෙනවා.
මේ සියලු අවශ්යතා නිසි සේ සම්පූර්ණ නොකර වෛද්ය බලපත්රයක් ලබා ගත නොහැකියි. එසේ ලබා ගත්තද ඇමරිකාවේ වෛද්යවරුන්ට රජයේ රැකියා ලැබෙන්නේ නැහැ. තමන් විසින් වෛද්ය සේවා සපයා මුදල් සොයා ගත යුතුයි. මෙම තත්ත්වය තුළ නමට මොකක් හෝ වෛද්ය උපාධියක් ලබා ගැනීමේ ඇති ප්රයෝජනයක් නැහැ. වෛද්ය උපාධිය තුළින් වෛද්ය බලපත්රයක් ලබා ගැනීම සඳහා අවශ්ය කුසලතා වැඩි දියුණු විය යුතුයි. මෙය වෛද්ය වෘත්තියට පමණක් සීමා වූ තත්ත්වයක් නෙමෙයි. තවත් වෘත්තීන් ගණනාවක් සඳහා උපාධියක් ලබා ගැනීමට අමතරව වෙනත් අවශ්යතා සම්පූර්ණ කර මෙවැනි බලපත්රයක් ලබා ගත යුතුයි. රැකියාවක් කළ හැක්කේ ඉන් පසුවයි. උදාහරණ ලෙස ඉංජිනේරු හා ගුරු වෘත්තීන් පෙන්වා දිය හැකියි.
ඇමරිකාවේ ප්රාන්තයක වෛද්ය වරයෙකු ලෙස කටයුතු කිරීම සඳහා වෛද්ය බලපත්රයක් ලබා ගැනීමේ අවස්ථාව ඇමරිකාවෙන් පිටත ලංකාව ඇතුළු වෙනත් රටවල වෛද්ය උපාධි ලබා ඇති අයටද විවෘතයි. මේ සඳහා ඇමරිකාවෙන්ම වෛද්ය උපාධියක් ලබාගත යුතු නැහැ. මුලින්ම විස්තර කළ ලෝක වෛද්ය විද්යාල නාමාවලියේ නම සඳහන් වෛද්ය විද්යාලයකින් එම උපාධිය ලබා තිබිය යුතුයි. මෙම නාමාවලියේ ලංකාවේ වෛද්ය විද්යාල අටක නම් ඇතුළත්ව තිබෙනවා. ඒවානම් කොළඹ, පේරාදෙණිය, රුහුණු, යාපනය, රජරට, නැගෙනහිර, කැළණිය හා ශ්රී ජයවර්ධන විශ්ව විද්යාල වල වෛද්ය පීඨ සහ කොතලාවල ආරක්ෂක විශ්ව විද්යාලයේ වෛද්ය පීඨයයි. මීට අමතරව මෙම නාමාවලියෙහි නම සඳහන් දැනට ක්රියාත්මක නැති වෛද්ය පීඨයකින් වෛද්ය උපාධිය ලබා ගත් අයටද මෙම අවස්ථාව විවෘතයි.
වෙනත් රටක වෛද්ය විද්යාලයක සිසුවෙකු අවශ්ය සුදුසුකම් සපුරා ඇමරිකාවේ ප්රාන්තයකින් බලපත්රයක් ලබා ගැනීම අදාළ වෛද්ය විද්යාලයේ හා පොදුවේ අදාළ රටේ වෛද්ය අධ්යාපනයේ පිළිබිඹුවක් සේ සැලකිය හැකියි. ඇමරිකානු වෛද්ය උපාධිධාරීන් හැරුණු විට ඇමරිකාවේ බලපත්රලාභී වෛද්යවරුන් අතර වැඩියෙන්ම සිටින්නේ ඉන්දියාවේ වෛද්ය විද්යාලයකින් උපාධියක් ලැබූ අයයි.
ඇමරිකාවේ මෙන්ම ඉන්දියාවේද වෛද්ය විද්යාල වලින් අඩක් පමණ පෞද්ගලික වෛද්ය විද්යාලයි. ඉන්දියාවේ අධ්යාපන අමාත්යංශයේ ශ්රේණිගත කිරීම් අනුව, එරට හොඳම වෛද්ය විද්යාල දහය අතර වෙල්ලෝරාවේ ක්රිස්තියානි වෛද්ය විද්යාලය, කොයිම්බතූර්හි අම්රිතා විශ්ව විද්යාපීතම්, කස්තුර්බා වෛද්ය විද්යාලය වැනි පෞද්ගලික වෛද්ය විද්යාලද තිබෙනවා.
ඇමරිකාවේ දැනට සිටින බලපත්රලාභී වෛද්යවරුන් 1,044,734 දෙනෙකු අතරින් (2022 සංඛ්යාලේඛණ) ඇමරිකාවේ හෝ කැනඩාවේ වෛද්ය විද්යාලයකින් වෛද්ය උපාධි ලැබූ ප්රමාණය 77%ක් පමණයි. ඉතිරි 23% අතර ඉන්දියානු වෛද්ය උපාධි ලැබූ 51,383ක්, පකිස්තානු වෛද්ය උපාධි ලැබූ 14,793ක් හා පිලිපීන වෛද්ය උපාධි ලැබූ 11,402 දෙනෙකු සිටිනවා. මේ අනුව පෙනෙන පරිදි ඉන්දියාව, පකිස්ථානය හා පිලිපීනය වැනි රටවල් ඉතා තරඟකාරී ඇමරිකාවේ ශ්රම වෙළඳපොළ වෙතද මහා පරිමාණයෙන් වෛද්යවරුන් සපයමින් සිටිනවා.
