උද්ධමනය 70% පන්නයි!

ජාතික පාරිභෝගික මිල දර්ශකය අනුව 2022 අගෝස්තු උද්ධමනය 70.2% ලෙස වාර්තා වෙනවා. ආහාර උද්ධමනය 84.6%ක් ලෙස වාර්තා වන අතර අනෙකුත් භාණ්ඩ හා සේවා වල වාර්ෂික මිල වැඩිවීම 57.1%.

කිසියම් මාසයක උද්ධමනය තුළින් නිරූපණය වන්නේ ඊට පෙර මාස 12ක කාලය තුළ සිදු වූ මිල වැඩි වීමයි. ඒ නිසා, උද්ධමන පීඩන අඩු වී යද්දී වුවත්, ඒ බව උද්ධමන අගයන් තුළ නිරූපණය වන්නේ යම් කාල පමාවක් ඇතිවයි. පසුගිය ජූනි මාසයේ සිට උද්ධමන පීඩන අඩුවීමක් දැකිය හැකියි.

පහත තිබෙන්නේ පසුගිය වසරක කාලය තුළ ජාතික පාරිභෝගික මිල දර්ශක අගයේ මාසික වෙනස්වීමයි.

2021

සැප්තැම්බර් - 0.3%

ඔක්තෝබර් - 2.1%

නොවැම්බර් - 3.1%

දෙසැම්බර් - 3.7%

2022

ජනවාරි - 3.1%

පෙබරවාරි - 1.1%

මාර්තු - 2.9%

අප්‍රේල් - 10.2%

මැයි - 9.7%

ජූනි - 10.9%

ජූලි - 5.6%

අගෝස්තු - 2.5%

දර්ශක අගයේ මාසික වෙනස්වීම් නිරීක්ෂණය කළ විට 2022 අප්‍රේල්-ජූනි අතර තෙමස නරකම තත්ත්වය ලෙස හඳුනාගත හැකියි. ඉන්පසුව තත්ත්වය යහපත් අතට හැරෙමින් තිබෙනවා. එසේ වුවද, පසුගිය මාස වල බලපෑම ඉවත් වීමට කාලයක් යන නිසා සැප්තැම්බර් මාසයේදීද උද්ධමනය තව දුරටත් ඉහළ යා හැකියි. උද්ධමනය වැඩි වීමේ ප්‍රවනතාව ආපසු හැරෙනු ඇත්තේ ඔක්තෝබර් මාසයෙන් පසුවයි.

ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමේ ක්‍රියාවලිය ඉදිරියට!

පෙනෙන විදිහට ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමේ ක්‍රියාවලිය හැකිතාක් ඉක්මණින් අවසන් කිරීම රජයේ අභිලාෂයයි. ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල සමඟ නිලධාරී මට්ටමේ එකඟතාවයක් ඇති කර ගැනීමෙන් අනතුරුව රජය ඉතා ඉක්මණින් ඊළඟ පියවර වෙත යොමු වෙමින් සිටිනවා. 

මේ සිකුරාදා (සැප්තැම්බර් 23) නිවුයෝර්ක් වේලාවෙන් උදේ අටට (ලංකාවේ වේලාවෙන් හවස 5:30ට) රජය අන්තර්ජාලය හරහා ණයහිමියන්ව හමු වෙනවා. ක්ලිෆඩ්චාන්ස් ආයතනය විසින් මෙම හමුව සංවිධානය කරන අතර ඕනෑම විදේශ ණයහිමියෙකුට කලින් ලියාපදිංචි වී මෙම රැස්වීමට සහභාගී විය හැකියි.

මෙම රැස්වීමේදී රජය විසින් ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල සමඟ එකඟ වී ඇති ස්ථායීකරණ වැඩපිළිවෙළ පිළිබඳව ණයහිමියන් දැනුවත් කිරීමට අපේක්ෂා කරන අතර ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමේ ක්‍රියාවලියේ ඉදිරි පියවර පිළිබඳවද දැනුම් දීමක් කිරීමට නියමිතයි. ඉන් අනතුරුව, ණයහිමියන්ගේ ප්‍රශ්න වලට පිළිතුරු දීමද සිදු වෙනවා.

මුදල් අමාත්‍යාංශය විසින් ණයහිමියන් වෙත ඉදිරිපත් කර ඇති තොරතුරු අනුව, 2021 අවසානයේදී රාජ්‍ය අංශයේ මුළු ණය ප්‍රමාණය ඩොලර් බිලියන 100.9ක්. එයින් ඩොලර් බිලියන 53.6ක් රුපියල් ණය වන අතර ඉතිරිය විදේශ ව්‍යවහාර මුදල් වලින් ගත් ණයයි. 

ඩොලර් බිලියන 47.3ක් වන විදේශ ව්‍යවහාර මුදල් වලින් ගත් ණය වලින් ඩොලර් බිලියන 38.9ක් මධ්‍යම රජයේ ණය වන අතර ඩොලර් බිලියන 5.4ක් රජයේ ඇප මත රාජ්‍ය සංස්ථා විසින් ලබාගත් ණයයි. ඉතිරි ඩොලර් බිලියන 3.0 මහ බැංකුවේ ණයයි. 

රජය හා රාජ්‍ය සංස්ථා විසින් ලබාගෙන ඇති ද්විපාර්ශ්වික ණය ප්‍රමාණය ඩොලර් බිලියන 10ක්. එයින් 44%ක් චීනයෙන්ද, 32%ක් ජපානයෙන්ද, 10%ක් ඉන්දියාවෙන්ද ලබාගෙන තිබෙනවා. මීට අමතරව මහ බැංකුවේ ණය වලින් ඩොලර් බිලියන 1.8ක්ද ද්විපාර්ශ්වික ණයයි. එවිට ද්විපාර්ශ්වික ණය ප්‍රමාණයේ එකතුව ඩොලර් බිලියන 11.8ක්.

ජාත්‍යන්තර සංවිධාන වලින් ලබාගෙන තිබෙන ණය ප්‍රමාණයද මීට ආසන්නයි. එම ප්‍රමාණය ඩොලර් බිලියන 11.3ක්. ඉතිරි ඩොලර් බිලියන 24.4 වාණිජ ණයයි. 

දැනට පළව ඇති ඉඟි වලින් පෙනෙන්නේ ණයහිමියන් ඉක්මණින් කැමති කරවා ගත හැකි, ඔවුන්ට සාපේක්ෂව වාසිදායක, ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමේ යෝජනා ලංකාවේ පැත්තෙන් ඉදිරිපත් වීමේ වැඩි ඉඩක් ඇති බවයි.

අපි නොදන්න මොණරතැන්න!

 

ඇමරිකානු තානාපති ජූලි චන්ග් මේ දවස් වල රට වටා කරක් ගහනවා. දකුණ බලා යද්දී මුලින්ම වගේ හමු වෙලා තියෙන්නේ මොණරුන් ගැන අවවාදයක්. ඒ ගැන ඇය ට්වීට් කරලා තියෙනවා. ඒ ට්වීට් එක ඇතැම් අය වෙනස් විදිහකට තේරුම් ගෙන තිබෙන බව පේනවා. 

මොණරුන් ගැන අවවාදය සිංහල, දෙමළ හා ඉංග්‍රීසි භාෂා තුනෙන්ම තිබෙනවා. සිංහලෙන් තියෙන්නේ "මොණරුන් බහුල ප්‍රදේශයකි." කියලා. ඉංග්‍රීසියෙන් "DANGER PEACOCKS AHEAD" කියා තිබෙනවා. එය "අන්ත්‍රාවයි ඉදිරියේ මොණරුන්" කියා සිංහලට පරිවර්තනය කළ හැකියි. දෙමළ අවවාදයේ ("முன்னால் மயில்கள். அவதானம்") අර්ථයද මීට කිට්ටුයි. එය "ඉදිරියේ මොණරුන්. ප්‍රවේශමෙන්" ලෙස සිංහලට පරිවර්තනය කළ හැකියි.

මේ ගැන ප්‍රතිචාර දක්වමින් ජූලි චන්ග් විසින් "I’d never imagined a dangerous peacock, but now I can’t stop looking for them!" කියා සටහන් කර තිබෙනවා. සමහර අය තේරුම් ගෙන තියෙන හැටියට ජූලි චන්ග් ඉංග්‍රීසි පාඩමක් කියා දීලා. එහෙමත් නැත්නම් සමච්චලයක් කරලා. 

මට තේරෙන හැටියටනම් මෙහි සමච්චලයක් හෝ ඉංග්‍රීසි පාඩමක් නැහැ. ඇය කියා තිබෙන්නේ "මොණරුන් අන්තරාදායක විය හැකි බවක් මීට පෙර කවදාවත් මට සිතී තිබුණේ නැහැ. නමුත් දැන් මම වාහනය එළවන්නේ මොණරුන් ගැනද අවධානය යොමු කරමිනුයි." කියන එකයි. ඇගේ ට්වීටර් සටහන වචනයෙන් වචනය සිංහලට පරිවර්තනය කළොත්නම් වෙන තේරුමක් එන්න පුළුවන්. 

අනතුරුදායක වන සතුන් ගැන මෙවැනි අවවාද ලෝකයේ බොහෝ රටවල පාරවල් අයිනේ දකින්න පුළුවන්. රට රටවල කරක් ගසා ඇති ජූලි චන්ග් ඒ වගේ අවවාද ඕනෑ තරම් දැක ඇති. නමුත් සුලබ සතෙක් නොවන මොණරා ගැන මෙවැනි අවවාදයක් දැක්කේ පළමු වතාවට වෙන්න ඇති. තමන් දැන සිටි අනතුරුදායක වන සතුන් ලැයිස්තුවට තවත් එක් සතෙකු එකතු වීමේ විමතියට වඩා දෙයක් මේ සටහනේ මට පෙනෙන්නේ නැහැ. 

ජූලි චන්ග් විසින් පුවරුවේ ඉංග්‍රීසි වල වැරැද්දක් පෙන්වා නැතුවාක් මෙන්ම එහි එවැනි ලොකු වැරැද්දක් නැහැ. "DANGER" යන්න වෙනුවට දෙමළ පාඨයේ මෙන් "ප්‍රවේශමෙන්" යන අර්ථය දෙන "CAUTION" හෝ "ATTENTION" වැනි වචනයක් යෙදුවානම් වඩාත් යෝග්‍යයි. නමුත්,  "DANGER" කියා කිවුවත් ලොකු ප්‍රශ්නයක් නැහැ. ඒ වගේම, අවශ්‍යනම් දෙමළ පාඨයේ මෙන් "DANGER" යන්නෙන් පසුව නැවතීමේ තිතක් හෝ විශ්මයාර්ථ ලකුණක් (DANGER!) තැබිය හැකිව තිබුණත්, මෙවැනි අවවාද පුවරුවකට එවැන්නක් අත්‍යාවශ්‍ය නැහැ.  

සංශෝධනය වනවානම් සංශෝධනය විය යුත්තේ සිංහල පාඨයයි. "මොණරුන් බහුල ප්‍රදේශයකි" යන්නෙන් ඒ ගැන සැලකිලිමත් විය යුත්තේ ඇයි කියා රියැදුරෙකුට එකවර නොතේරෙන්න පුළුවන්. අයෙක් මෙය "මොණරුන් නැරඹිය හැකි" ප්‍රදේශයක් ලෙස තේරුම් ගන්න පුළුවන්. එහෙම තේරුම් ගත්තොත් අවවාදයේ අරමුණ ඉටුවන්නේ නැහැ.

අපේ ලයිට් බිල

 

මේ සටහන සමඟ පළ කර තිබෙන්නේ පසු ගිය මාසයේ අපේ විදුලි බිලයි. ඇමරිකාවේ ඇතැම් ප්‍රදේශ වල විදුලි පාරිභෝගිකයින්ට තමන්ගේ විදුලිබල සැපයුම්කරු තෝරා ගැනීම සඳහා විකල්ප තිබුණත්, අපේ නිවස තිබෙන ප්‍රදේශයේ එවැනි තේරීමක් නැහැ. 

විදුලි බල සැපයුම් කර්මාන්තය ගැන පෙර පළ කළ ලිපි වලට වෙනත් අය දමා තිබුණු ප්‍රතිචාර වලින් පෙනුනේ ඇතැම් රටවල රටේ ඕනෑම පාරිභෝගිකයෙකුට මෙවැනි තේරීමක් ඇති බවයි. එහෙත්, ඇමරිකාවේ මෙවැනි තේරීමක් තිබෙන්නේ රටේ ඇතැම් ප්‍රදේශ වල පමණයි. ඇතැම් විට ඒ නිසාම, විදුලිබල සැපයුම් කර්මාන්තය දැඩි නියාමනයකට ලක් වෙනවා. ඇමරිකාවේ විදුලි ගාස්තුද නියාමනයට යටත්.

සාමාන්‍යයෙන් වෙළඳපොළ මූල ධර්මය වන්නේ කිසියම් භාණ්ඩයක් හෝ සේවාවක් වැඩිපුර මිල දී ගන්නා අයෙකුට වට්ටමක් ලබා දීමයි. මෙය සිදු වන්නේ සැපයුම්කරු විසින් වැඩි ඒකක ගණනක් විකුණා ලාබ වැඩි කර ගැනීමේ අරමුණ තුළයි. එහෙත්, ලංකාවේ විදුලි ගාස්තු ක්‍රමය තුළ සිදු වන්නේ මෙහි ප්‍රතිවිරුද්ධ දෙයයි. එනම්, වැඩියෙන් මිල දී ගනිද්දී වැඩි මිලක් අය කරමින් "කරුණාකර අපෙන් බඩු ගන්න එපා!" කියන අදහස සන්නිවේදනය කිරීමයි. 

ඉහත ගාස්තු ආකෘතිය අහම්බයක් නෙමෙයි. දිගින් දිගටම පාඩු ලබන ආයතනයකට පාඩු අඩු කර ගත හැක්කේ අඩුවෙන් විකිණීමෙන්. ලංවිම ගාස්තු ආකෘතිය හරහා කෙරෙන්නේ එයයි. කෙසේ වුවත්, ලෙකෝ වැනි බෙදාහරින්නන්ට තොග මිලට විදුලිය විකිණීමේදී සාමාන්‍ය මූලධර්මය අනුගමනය කරමින් ලංවිම විසින් අඩු මිලකට විදුලිය විකුණනවා. 

අපේ විදුලි බිලෙන් ඇමරිකාවේ ඕනෑම තැනක විදුලි ගාස්තු අය කෙරෙන ක්‍රමය නිරූපණය වන්නේ නැහැ. මිල නියාමනයක් සිදු වුවත්, එක් එක් සැපයුම්කරුගේ ගාස්තු අය කිරීමේ ක්‍රමවේදය එකිනෙකින් වෙනස්. අපේ ප්‍රාන්තයේම වුවද මෙවැනි සැපයුම්කරුවන් විශාල පිරිසක් ඉන්නවා. කෙසේ වුවත්, වැඩියෙන් පරිභෝජනය කරද්දී ඒකක ගාස්තු අඩු වීම සාමාන්‍ය තත්ත්වය බව මගේ අදහසයි. 

ලංකාවේ විදුලි බිලේ මෙන්ම අපේ විදුලි බිලේද ස්ථිර මාසික සම්බන්ධතා ගාස්තුවක් තිබෙනවා. එය ඩොලර් 10.54ක්. ඩොලරයක මිල පසුගිය සිකුරාදා නිල අනුපාතය වූ රුපියල් 362.9 සේ සැලකුවොත්, රුපියල් 3,824.97ක්. ඉන් පසු, පළමු ඒකක 300 සඳහා ඒකකයකට ඩොලර් ශත 14.8799 බැගිනුත් (රුපියල් 54.00), ඊළඟ ඒකක 700 සඳහා ඩොලර් ශත 10.8287 බැගිනුත් (රුපියල් 39.30) අය කෙරෙනවා. ඒකක 1000 ඉක්මවීමෙන් පසුව ඒකක ගාස්තුව ඩොලර් ශත 9.8147 (රුපියල් 35.62) දක්වා පහළ බහිනවා. 

මීට අමතරව, ඒකකයකට ඩොලර් ශත 3.4243ක (රුපියල් 12.43ක) ඉන්ධන ගැලපුම් ගාස්තුවක්ද අය කෙරෙනවා. මේ විදිහට හැදෙන විදුලි බිලට 7%ක බද්දක් එකතු කිරීමෙන් පසුව අපේ විදුලි බිලේ මූලික ආකෘතිය සකස් වෙනවා. 

ඉහත මූලික කොටස් වලට අමතරව වෙනත් විවිධ හේතු මත ගාස්තු ගැලපීම් කෙරෙනවා. උදාහරණයක් ලෙස පොසිල ඉන්ධන විදුලිය වැඩියෙන් භාවිතා කර ඇති අයගෙන් ගාස්තුවක් අය කර එම මුදල පුනර්ජනනීය බල ශක්ති වැඩියෙන් භාවිතා කර ඇති අයට ගෙවනවා. අපේ නිවසට එන විදුලියේ සංයුතිය තීරණය කරන්නේ සැපයුම්කරු විසින් නිසා මෙය අපට පාලනය කළ නොහැකි දෙයක් වුවත් අවසාන වශයෙන් පාරිසරික හානි වල මිල අය කෙරෙන්නේ අපෙන්. මෙවැනි ගැලපීම් එකින් එක විස්තර කිරීම සංකීර්ණ කරුණක් නිසාත්, ඒවායේ ශුද්ධ බලපෑම එතරම් විශාල නැති නිසාත් මම එවැනි ගැලපීම් අතහැර විදුලි බිලේ ප්‍රධාන සංරචක ගැන පමණක් අවධානය යොදවනවා.

ඉන්ධන ගැලපුම් ගාස්තුව හා 7% බද්ද එකතු කළ විට විදුලි ගාස්තු මෙසේයි.

මාසික සම්බන්ධතා ගාස්තුව - ඩොලර් 11.17 (රුපියල් 4,053.88)

පළමු ඒකක 300 - ඩොලර් ශත 19.59 බැගින් (රුපියල් 71.08 බැගින්)

ඒකක 301-1000 අතර - ඩොලර් ශත 15.25 බැගින් (රුපියල් 55.34 බැගින්)

ඒකක 1000ට වැඩි - ඩොලර් ශත 14.17 බැගින් (රුපියල් 51.41 බැගින්)

ඇමරිකාවේ විදුලි ගාස්තු ප්‍රදේශයෙන් ප්‍රදේශයට විශාල ලෙස වෙනස් වෙනවා. 2022 ජූනි දත්ත අනුව, ඇමරිකානු ගෘහස්ථ පාරිභෝගිකයෙකු විසින් විදුලිය කිලෝවොට් පැයකට ගෙවන සාමාන්‍ය මිල ඩොලර් ශත 15.42ක්. මෙයට බදු ඇතුළත්ව නැති බව මගේ අදහසයි. වොෂින්ටන් වැනි ප්‍රාන්තයක මෙම සාමාන්‍ය මිල ඩොලර් ශත 10.49 පමණ වුවත්, හවායි වැනි ප්‍රාන්තයක සාමාන්‍ය මිල ඩොලර් ශත 44.09 තරම් ඉහළයි. 

මෙය කියවන සැලකිය යුතු පිරිසක් බටහිර රටවල ජීවත් වන අයයි. අනෙකුත් බටහිර රටවල විදුලි ගාස්තු ඇමරිකාවේ විදුලි ගාස්තු සමඟ සැසඳෙන්නේ කොහොමද?

ප්‍රාථමික ශේෂය ධන කිරීම

ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල සමඟ ඇති කරගත් එකඟතාව අනුව 2025 වන විට රජයේ ප්‍රාථමික අයවැය ශේෂය දළ ජාතික නිෂ්පාදිතයෙන් 2.3%ක් දක්වා වැඩි කර ගැනීමට සැලසුම් කර තිබෙනවා. ප්‍රාථමික අයවැය ශේෂය කියා කියන්නේ රජයේ ආදායම් හා පොලී ගෙවීම් හැර අනෙකුත් වියදම් අතර වෙනසයි. සංශෝධිත අයවැය ඇස්තමේන්තු අනුව 2022 ප්‍රාථමික අයවැය ශේෂය රුපියල් බිලියන 954ක හිඟයක්.

ඇස්තමේන්තු ආදායම - රුපියල් බිලියන 2,094

පොලී ගෙවීම් හැර ඇස්තමේන්තුගත වියදම - රුපියල් බිලියන 3,048

ප්‍රාථමික ශේෂය (හිඟය) - රුපියල් බිලියන 954

මීට අමතරව රුපියල් බිලියන 1,379ක පොලී ගෙවන්න තිබෙනවා. තව රුපියල් බිලියන 1,510ක ණය ආපසු ගෙවන්න තිබෙනවා. ඒ කොටස් දෙක පැත්තකින් තියලා තියෙන්නේ ඒ තරමටම ආදායම් වැඩි කර ගන්න එක ප්‍රායෝගිකව කොහොමටවත්ම කරන්න බැරි නිසා වෙන්න ඇති. එහෙම නැත්නම් ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම වැනි විකල්ප තිබෙන නිසා වෙන්න ඇති. 

ප්‍රාථමික ශේෂය ලෙස ඇස්තමේන්තු කර තිබෙන රුපියල් බිලියන 954 දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 4.0%ක හිඟයක් කියා ඇස්තමේන්තු කරලා තිබෙනවා. ඒ අනුව, දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 2.3%ක අතිරික්තයක් කියා කියන්නේ රුපියල් බිලියන 549ක්.

දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය තවත් තෙවසරකට පසුව දැන් තිබෙන මට්ටමේම තියෙනවා කියන එක කිසිසේත්ම නිවැරදි නැති උපකල්පනයක්. එහෙත්, අපි පහසුව සඳහා දැනට එලෙස සලකමු. එහෙම සැලකුවොත් මෙයින් අදහස් වෙන්නේ 2025 වන විට ප්‍රාථමික ශේෂය රුපියල් බිලියන 1,503කින් වැඩි කර ගන්නවා කියන එකයි. 

රජයේ වියදම අඩු කර ගන්නවා කියන එක වෙන්න ඉතාම අඩු ඉඩකඩක් තිබෙන දෙයක්. වියදම දැන් මට්ටමේම නොවෙනස්ව තිබෙයි කියා අපි උපකල්පනය කරමු. එහෙමනම්, රජයේ ආදායම 72%කින් වැඩි කර ගන්න වෙනවා. 2021දී රජයේ ආදායම රුපියල් බිලියන 1,464ක් පමණයි. 2022දී මෙය රුපියල් බිලියන 2,094 වෙනවා කියන්නේ 70%ක වැඩි වීමක්. ඒ අනුව, 2021 එක්ක බැළුවහම 2025 වන විට රජයේ ආදායම 2.9 ගුනයකින් වැඩි විය යුතුයි. ඒ වගේ ඉලක්කයක් ප්‍රායෝගිකද?

උද්ධමනය ඉහළ මට්ටමක තියෙද්දී මේ වගේ ඉලක්කයකට යන එක සාපේක්ෂව පහසුයි. උද්ධමනය හේතුවෙන් මිල මට්ටම ඉහළ යද්දී රජයේ ආදායම්ද ඉහළ යනවා. හැබැයි ඒ එක්කම රජයේ වියදම්ද ඉහළ යනවා. ආදායම් ඉහළ යාමට අනුරූපව වියදම් ඉහළ යාමට ඉඩ නොදීමෙන් දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ අනුපාතයක් ලෙස ප්‍රාථමික ශේෂය යම් ප්‍රමාණයකින් අඩු කර ගන්න පුළුවන්. උද්ධමනය වැඩි වන තරමට මේ හැකියාව ඉහළ යනවා.

දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය තවත් තෙවසරකට පසුව දැන් තිබෙන මට්ටමේම තියෙනවා කියන එක කිසිසේත්ම නිවැරදි නැති උපකල්පනයක් බව කලින්ම කිවුවනේ. එහෙමනම් නිවැරදි උපකල්පනයක් වෙන්නේ කුමක්ද? 

නාමික දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය වෙනස් වන ක්‍රම දෙකක් තිබෙනවා. එකක් මූර්ත ආර්ථික වර්ධනය. අනෙක උද්ධමනය. 2023දී බොහෝ විට මූර්ත ආර්ථික වර්ධනය සෘණ පැත්තේ තියෙයි. 2024දී යම් වර්ධනයක් ඇති වුනත්, සම්ප්‍රයුක්ත ප්‍රතිඵලය බොහෝ විට 2022 මට්ටමෙන් ගොඩක් වෙනස් වෙන්න විදිහක් නැහැ. අවුරුදු තුනම ගත්තහම ඕනෑනම් 5%කින් ආර්ථිකය වර්ධනය වෙයි. 

අනෙක් පැත්තෙන්, IMF වැඩ පිළිවෙළ ක්‍රියාත්මක වෙද්දී උද්ධමනය අඩුවෙයි. නමුත්, කොයි තරම්ද? මගේ ඇස්තමේන්තුව 2023-2025 වසර තුනේදී මිල මට්ටම අඩු වශයෙන් 60%කින්වත් ඉහළ යයි කියන එකයි. ඒ කියන්නේ 2025 නාමික නාමික දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය 2022ට සාපේක්ෂව 68%කින් වැඩි වෙනවා කියන එක.

උද්ධමනය නිසා නාමික දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය 68%කින් වැඩි වුනොත් රාජ්‍ය වියදමුත් වැඩි වෙනවා. එහෙත්, රාජ්‍ය සේවක වැටුප් වැඩි නොකිරීම වගේ ක්‍රම වලින් මේ වැඩි වීම 68%කට වඩා අඩු මට්ටමක තියා ගන්න පුළුවන්.  

දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ ප්‍රතිශතයක් ලෙස ගත්තොත් 2022 රාජ්‍ය ආදායම් ඇස්තමේන්තුව 8.8%ක්. පොලී ගෙවීම් හැර වියදම් ඇස්තමේන්තුව 12.8%ක්. ප්‍රාථමික හිඟය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ ප්‍රතිශතයක් ලෙස 4%ක් කියා කියන්නේ ඔය ගණන් දෙකේ වෙනස. 

දැන් අපි හිතමු දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය 68%කින් වැඩි වෙද්දී රාජ්ය ආදායම්ද ඒ අනුපාතයෙන්ම වැඩි වුනා කියලා. ඒ කියන්නේ, දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ ප්‍රතිශතයක් ලෙස රාජ්‍ය ආදායම 2024දීත් 8.8% මට්ටමේම තියෙනවා. ඔය විදිහට දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය 68%කින් වැඩි වෙද්දී රාජ්‍ය වියදම් වැඩි වීම 15% වගේ මට්ටමක තියා ගත්තොත්, 12.8% අනුපාතය නිකම්ම 8.8% දක්වා අඩු වෙනවා. ඒ කියන්නේ, ප්‍රාථමික අයවැය ශේෂය සමතුලිත වෙලා. තව අඩු 2.3%ක අතිරික්තය පමණයි. බදු ප්‍රතිසංස්කරණ වලින් ඒ කොටස වැඩි කර ගන්න බැරිකමක් නැහැ. හැබැයි මේ වැඩේ වෙන්නනම් රාජ්‍ය සේවක වැටුප්, සහනාධාර ආදිය තව දුරටත් වැඩි නොකර 2022 මට්ටමේම වගේ තියා ගන්න වෙනවා. 

දැන් ඉන්න 8.8% ඉඳලා 11.1% මට්ටම දක්වා රාජ්ය ආදායම් වැඩි කර ගන්නවා කියන්නෙත් 26%කින් පමණ ආදායම් වැඩි කර ගැනීමක්. වසර තුනක් ඇතුළත ඒ වගේ ඉලක්කයකට යන එක වුනත් ලේසි නැහැ. නමුත් බැරි නැහැ. 

අමාරු වැඩේ වියදම් වැඩි නොකර තියෙන මට්ටම ආසන්නයේම පවත්වා ගන්න එකයි. ඇස්තමේන්තුගත 2022 වර්තන වියදම් වලින් රුපියල් බිලියන 1,021ක්ම සුබසාධන වියදම්. මේ වියදම් අඩු නොකළත් බොහෝ විට වැඩි කෙරෙන එකක් නැහැ. රුපියල් බිලියන 995ක් රාජ්‍ය සේවක වැටුප්. මේ වියදම් ප්‍රමාණයත් බොහෝ විට වැඩි නොකරනවා වෙන්න පුළුවන්. රාජ්‍ය සේවක කප්පාදුවකට සාපේක්ෂව එය ප්‍රායෝගික වැඩක්. රුපියල් බිලියන 1,072ක් ආයෝජන වියදම්. මිල වැඩි වෙද්දී ඒ කොටස ඒ මට්ටමේම තියා ගන්නනම් යම් තරමකින් ආයෝජන අඩු කිරීමක් කරන්න වෙනවා. නැත්නම් ආයෝජන වියදම් ඉහළ යනවා, භාණ්ඩ හා සේවා මිල දී ගැනීමේ වියදම කොහොමටත් ඉහළ යනවා. ඒ නිසා, වසර තුනක් පුරා රජයේ වියදම් 15%කට වඩා වැඩි කර නොගෙන සිටීමත් තරමක් අභියෝගාත්මක වැඩක්.

විදුලි සැරෙන් බේරෙන්නේ කොහොමද? (පස්වන කොටස)

සම්ප්‍රේෂණය හා බෙදාහැරීම ගැන ටිකක් කතා කරපු නිසා දැන් අපි ජනනය පැත්තට එමු. ඉන් පසුව, නැවතත් බෙදාහැරීම ගැන තවත් දේවල් කතා කරන්න තිබෙනවා.

ලංකාවේ වෙළඳපොළ ගැන කතා කරද්දී, සම්ප්‍රේෂණය හා බෙදාහැරීම එක්ක බලද්දී ජනනය ටිකක් සංකීර්ණයි. පළමුව, ජනනය සඳහා දැනටත් පෞද්ගලික අංශයේ විශාල දායකත්වයක් තිබෙනවා. දෙවනුව, හදන්නේ එකම කිලෝවොට්පැය වුනත් හදන තාක්ෂණයේ වෙනස්කම් අනුව, පිරිවැය ආකෘතියේ විශාල වෙනස්කම් තිබෙනවා. විවිධ ක්‍රම වලින් හදන විදුලිය එකම අච්චුවකට දමලා කතා කරන එක අමාරු වැඩක්. හැබැයි පාරිභෝගිකයාගේ පැත්තෙන් මේ විදිහට විවිධ ක්‍රම වලට හදන විදුලිය අතර විශාල වෙනසක් නැහැ. විශේෂයෙන්ම ලංකාවේ වත්මන් සන්දර්භයේදී. මේ තත්ත්වය අනාගතයේදී වෙනස් වෙන්න පුළුවන්.

මේ කොටසින් වැඩි අවධානයක් යොමු කරන්නේ විදුලිය හදන එක් නිශ්චිත පෞද්ගලික සමාගමක් වන වැලිබල් පවර් එරත්න සමාගම වෙත. මතුපිට ප්‍රකාශයක් විදිහට මේ සමාගම ධම්මික පෙරේරාට අයිති සමාගමක් කියා කෙනෙකුට කියන්න පුළුවන්. ගොඩක් අයට ධම්මික පෙරේරාගේ දේශපාලනය හෝ ව්‍යාපාරික ආකෘතිය එක්ක ප්‍රශ්න තියෙන්න පුළුවන්. අපි ඒවා පැත්තකින් තියමු. 

මම මේ සමාගම මුලින්ම තෝරා ගත්තේ එය පොදු සමාගමක් නිසා. මට අනුවනම්, ජනසතු සමාගම් කියා කිවහැක්කේ මේ වගේ පොදු සමාගම් වලට මිසක් රජයේ ඒකාධිකාරයක් යටතේ තියෙන සමාගම් වලට නෙමෙයි. මට අවශ්‍යනම් ධම්මික පෙරේරා වගේම මේ සමාගමේ අයිතිකාරයෙක් වෙන්න පුළුවන්. මගේ ආයෝජනයේ අනුපාතයක් විදිහට ධම්මික පෙරේරා හොයන ලාබයම ලබා ගන්න පුළුවන්. ලංකාවේ වෙන ඕනෑම කෙනෙක්ට වගේම ලංකාවෙන් පිට ඉන්න විදේශිකයින්ට වුනත් ඒ වැඩේ කළ හැකියි. ඒ නිසා, වැලිබල් පවර් එරත්න ගැන කතා කරද්දී පහසුවෙන්ම ධම්මික පෙරේරා සමාගමේ ලොකුම කොටස් හිමියා කියන කරුණ පැත්තකින් තියන්න පුළුවන්. ව්‍යවසායකයෙක් හා කළමනාකරුවෙක් ලෙස ඔහුගේ භූමිකාව නොසලකා හැරිය නොහැකි වුවත්, අපි ඔහුව ලාභ අපේක්ෂා තිබෙන ඕනෑම පුද්ගලයෙක් ලෙස සලකමු.

මගේ විශ්ලේෂණය සඳහා වැලිබල් පවර් එරත්න වැනි පොදු සමාගමක් මුලින්ම තෝරා ගන්න අනෙක් හේතුව පොදු සමාගම් හා අදාල මූල්‍ය වාර්තා හා අනෙකුත් සංඛ්‍යාලේඛණ පහසුවෙන් සොයා ගත හැකි වීමයි. වැලිබල් පවර් එරත්න සමාගම සතුව කුඩා පරිමාණ ජල විදුලි බලාගාර (මිනි හයිඩ්‍රෝ) තුනක් තිබෙනවා. පළමුවැනි එක රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ එරත්න ප්‍රදේශයේ. අනෙක් දෙකෙන් එකක් රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ. අනෙක් එක නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයේ. තුනම තියෙන්නේ ශ්‍රීපාද කන්ද ආශ්‍රිත ජලපෝෂක ප්‍රදේශ වල. සිරීපාදේ යන පාරවල් තුනේ කියා කියන්නත් පුළුවන්. 

පළමු බලාගාරය, කුරුවිට පැත්තෙන් සීරීපාදේ යන පාරේ තියෙන, වැලිබල් පවර් එරත්න සමාගමට කෙලින්ම අයිති, ඒ සමාගම විසින්ම හදපු එකක්. අනෙක් බලාගාර දෙක අයිති මුල් සමාගම වැලිබල් පවර් එරත්න සමාගම විසින් පසුව මිල දී ගන්නවා. ඒ අනුව, ඒ දෙකේ වක්‍ර අයිතිය තියෙන්නෙත් වැලිබල් පවර් එරත්න සමාගමට.

ලංකාවේ විදුලිබල වෙළඳපොළ ගිගාවොට්පැය පහළොස් දාහක පමණ වෙළඳපොළක්. ඔය වෙළඳපොළේ වැලිබල් පවර් දායකත්වය ගිගාවොට්පැය සීයකටත් අඩුයි. ඒ කියන්නේ සීයට එකක්වත් නැහැ. මිනි හයිඩ්‍රෝ කොටස පමණක් ගත්තත් වැලිබල් පවර් දායකත්වය 10%කට අඩුයි. ඒ කියන්නේ, වෙළඳපොළ හැසිරවීමේ බලයක් මේ සමාගමට නැහැ. 

වැලිබල් පවර් සමාගම විසින් කරන්නේ හදන විදුලිය ලංවිමට විකුණන එක. ඒ කියන්නේ, වැලිබල් පවර් සමාගම විසින් තරඟ කරන්නේ ලංකාවේ විදුලිබල කර්මාන්තයේ දැවැන්තයා වන සහ සම්ප්‍රේෂණයේ හා බෙදා හැරීමේ (තමන්ටම අයිති ලෙකෝ සමාගමද සමඟ) ඒකාධිකාරය පවත්වා ගෙන යන ලංවිමට විදුලිය විකිණීමටයි. මෙහිදී එම සමාගමට රටේ වැඩිපුරම විදුලිය ජනනය කරන ලංවිමම එක්කත් තරඟ කරන්න වෙනවා. 

කොහොම වුනත්, වැලිබල් පවර් සමාගම විසින් සෑම වසරකදීම විශාල ලාබයක් ලබනවා. පහත පළමු වගුවේ පෙන්වා තිබෙන්නේ 2012/13-2021/22 මූල්‍ය වසර දහය තුළ (අප්‍රේල් 1 සිට ඊළඟ වසරේ මාර්තු 31 දක්වා) වැලිබල් පවර් සමාගමට විදුලිය ඒකකයක් (කිලෝවොට් පැයක්) හදන්නට ගිය වියදම, එම ඒකකයක් ලංවිමට විකිණූ මිල, බදු ගෙවීමට පෙර ලාබය හා ලාබයෙන් බදු ලෙස ගෙවූ කොටසයි. පිරිවැයට විදුලිය ජනනය කිරීම සඳහා යන සෘජු පිරිවැය මෙන්ම සමාගම නඩත්තු කිරීම සඳහා යන අනෙකුත් සියලුම වක්‍ර වියදම්ද ඇතුළත්. 

වගුව 1: වැලිබල් පවර් එරත්න ලාබ 

පේනවනේ තත්ත්වය. මෑත වසර කිහිපය දිහා බැලුවොත් විදුලි ඒකකයක් විකුණලා තියෙන්නේ හදනවා වගේ පස් ගුණයක මිලකට. ඒ කියන්නේ ආදායමෙන් පහෙන් හතරක්ම ලාබ. ලාබ වලින් හතරෙන් එකක් ආදායම් බදු විදිහට ගෙවුවට පස්සෙත් හතරෙන් තුනක්ම ලාබ!

සාමාන්‍යයෙන් ගිණුම්කරණ ලාබ පෙන්වන්නේ ඔය විදිහට. ඒ කියන්නේ ලංවිම ලාබ පෙන්වන්නෙත් ඔය විදිහට. හැබැයි ආර්ථික ලාබ කියා කියන්නේ ගිණුම්කරණ ලාබ වලටම නොවන බව මම කලින්ම විස්තර තිබෙනවානේ. ආර්ථික ලාබ ගණනය කළ හැක්කේ යෙදවූ ප්‍රාග්ධනයේ ආවස්ථික පිරිවැයද සැලකීමෙන් පසුවයි. 

පෞද්ගලික ආයෝජකයෙක්ට ගිණුම්කරණ ලාබ විතරක් තිබිලා වැඩක් නැහැ. ආර්ථික ලාබ තියෙන්න ඕනෑ. වැඩිදුර විස්තර මෙහි පෙන්වා නැතත්, වැලිබල් පවර් සමාගමට ඉතා ඉහළ මට්ටමක ආර්ථික ලාබත් තිබෙනවා. පසුගිය වසර දහය සැලකුවොත්ම, ආදායම් බදු ගෙවීමට පෙර කොටස් ආයෝජන මත සාමාන්‍ය වාර්ෂික ප්‍රතිලාභ අනුපාතය (ROE) 27.2%ක්. බදු ගෙවීමෙන් පසුව 23.6%ක්. 

ඔය වසර 10 තුළ සාමාන්‍ය එක්-වසර භාණ්ඩාගාර බිල්පත් පොලිය 8.5%ක් පමණ. දැන් තත්ත්වය ටිකක් වෙනස් වුනත්, සාමාන්‍යයෙන් භාණ්ඩාගාර බිල්පත් ආයෝජනයක් සැලකෙන්නේ අවදානම් රහිත ආයෝජනයක් විදිහටනේ. ඒ කියන්නේ ආයෝජකයෙකුට තමන්ගේ සල්ලි වැලිබල් පවර් වගේ සමාගමක දමලා අවදානමක් ගන්නේ නැතිව භාණ්ඩාගාර බිල්පත් වල දමා 8.5%ක ප්‍රතිලාභයක් ලබා ගැනීමේ විකල්පය තිබෙනවා. ඒ නිසා, ඒ කොටස කොහොමටත් ලාබයක් නෙමෙයි. ඊට අමතරව, මේ වගේ ආයෝජනයක අවදානමක් තිබෙන නිසා ඒ අවදානමට රක්ෂණයක් විදිහට තවත් 5%ක් තියමු. එතකොට 13.5%ක්. මේ මට්ටම දක්වා ගිණුම්කරණ ලාබයක් කියා කියන්නේ ආර්ථික ලාබයක් නෙමෙයි. ආර්ථික ලාබ කියන්නේ එයින් එහාට ලැබෙන කොටස.

වැලිබල් පවර් සමාගමේ ආයෝජකයෙකුට බදු ගෙවීමෙන් පසුව අඩු වශයෙන් 10%ක පමණ ආර්ථික ලාබයක් තිබෙනවා. එය සුපිරි ලාබයක්. 

සුපිරි ලාබ තියෙනවා කියන්නේ ප්‍රමාණවත් තරඟයක් නැහැ කියන එක. මේ සුපිරි ලාබ කතාව ප්‍රධාන කතාවෙන් බාහිර අතුරු කතාවක් නිසා මම විස්තර කරන්න යන්නේ නැහැ. ඒ ගැන විස්තර කරන්න ගියොත් වෙනම ලිපි මාලාවක් ලියන්න වෙනවා. නමුත්, අදාළ මූලධර්ම ගැන අවබෝධයක් තියෙන අයත් කියවන අය අතර ඉන්න නිසා කෙටියෙන් මේ ගැන යමක් කිවුවොත්, මේ සුපිරි ලාබ වල ප්‍රභවය ලංවිම අකාර්යක්ෂමතාවය. කර්මාන්තයේ ඒකාධිකාරයක් තිබෙන ලංවිමට අඩු පිරිවැයකින් විදුලිය ජනනය කළ නොහැකි නිසා ඒ වැඩේ කළ හැකි අයෙකුට සුපිරි ලාබ ලබන්න අවස්ථාවක් පහසුවෙන්ම ලැබෙනවා. රාජ්‍ය බැංකු දෙකේ අකාර්යක්ෂමතාවය නිසා අනෙකුත් සියලුම වාණිජ බැංකු සුපිරි ලාබ ලබන්නේත් ඔය විදිහටමයි. ටෙලිකොම් ක්ෂේත්‍රයේ වුනත් යම් තරමකින් හෝ ඔය වැඩේ වෙනවා කියලා මම හිතනවා. ඒක අතුරු කතාවක්. ඒ නිසා දැනට අපි වැලිබල් පවර් සමාගම පසුගිය වසර දහය තුළ ඉතා ඉහළ ලාබයක් උපයා තිබෙනවා කියන කරුණ එක්ක ඉදිරියට යමු. 

මේ විදිහට කිසියම් සමාගමක් විසින් ඉහළ ලාබ ලබනවා කියන්නේ ආර්ථිකයට අගය එකතු කිරීමක් වෙනවා කියන එකයි. රටේ කාගේ හරි ආදායමක්නේ. ගණන් හිලවු බැලුවොත්, වැලිබල් පවර් සමාගමේ ආයෝජනය කරපු රුපියල් 1000ක් වසර දහයක් යද්දී රුපියල් 11,112ක් වී තිබෙනවා. ඒ කියන්නේ රටේ ආර්ථිකයට රුපියල් 10,112ක අගය එකතු කිරීමක්. එයින් රුපියල් 2,762ක් ආදායම් බදු ලෙස රජයට ගෙවා තිබෙනවා. ඊට අමතරව බදු ගෙවීමෙන් පසු ලාබයෙන් වැඩි කොටසක් කොටස් හිමියන්ට ලාභාංශ ලෙස ගෙවා තිබෙන නිසා, ඔවුන්ගේ පෞද්ගලික ආදායම් බදු ලෙසත් රජයට සැලකිය යුතු බදු ආදායමක් ලැබී තිබිය යුතුයි. සමහර විට එකතුව රුපියල් 5000ක් පමණ වෙන්න පුළුවන්.

මේ සියලුම බදු ආදායම් රටේ සමස්ත ජනතාවට ලැබුණු ප්‍රතිලාභයක්. අධ්‍යාපනය, සෞඛ්‍යය වැනි දේවල් වලට වියදම් කරන්න වගේම දේශපාලනඥයින්ට හා රාජ්‍ය නිලධාරීන්ට නාස්ති කරන්න, හොරකම් කරන්න වගේ ඕනෑම දෙයකට යොදාගත හැකි මුදලක්. අපි හිතමු ඔය විදිහට රජයට ලැබුණු රුපියල් 5000න් රුපියල් 1000ක් කවුරු හරි හොරා කෑවා. කියලා. එහෙම නැත්නම් ගෙවිය යුතු පෞද්ගලික ආදායම් බදු හරියට ගෙවුවේ නැහැ කියලා. මේවා ප්‍රශ්න තමයි. කිසිම විවාදයක් නැහැ. ඒ රුපියල් 1000 බේරා ගත යුතුයි. හැබැයි ඔය රුපියල් 5000ම රජයට ලැබුණේ වැලිබල් සමාගම වගේ පෞද්ගලික සමාගමක් තිබුණු නිසා කියන එක අමතක නොකළ යුතුයි. හොරකම්, දූෂණ වලට විරුද්ධ, එහෙත් පෞද්ගලීකරණයට එරෙහිව රාජ්‍ය ඒකාධිකාරයන් වෙනුවෙන් පෙනී සිටින ආර්ථික ප්‍රතිපත්තියකින් ඔය රුපියල් 1000 බේරෙන්නේ නැහැ. රුපියල් 5000ම නැති වෙන එකයි වෙන්නේ. එතකොට කොහොමත් හොරකම් කරන්න කියලා දෙයක් නැහැ. ඒකත් අතුරු කතාවක්.

ආපහු වැලිබල් ලාබ වලට ආවොත්, අපිට ඔය ලාබ අදාළ කාලයේ ලංවිම ලාබ එක්ක සංසන්දනය කළ හැකියි. සම්ප්‍රේෂණය කිරීමේ හා බෙදා හැරීමේ ඒකාධිකාරය පැත්තකින් තිබ්බත්, ලංවිම කියා කියන්නේ ලංකාවේ විදුලිය ජනනයෙන් 70%කට වඩා කරන, ඒ නිසාම පරිමාණයේ වාසියද ලබන (economy of scale), වැලිබල් සමාගමේ තරඟකරුවෙක්. වැලිබල් සමාගමට ලාබ ලැබිය හැකිනම් ලංවිමට ඒ හා සමාන ලාබ ලබන්න බැරි වෙන්න විශේෂ හේතුවක් තියෙනවද? 

ලංවිම මූල්‍ය වර්ෂය දෙසැම්බර් 31න් අවසන් වන නිසා හරියටම ගලපන්න බැහැ. නමුත් මේ වෙනස සංසන්දනයක් කරන්න බාධාවක් නෙමෙයි. 2012-2021 කාලය තුළ ලංවිම විසින් ලාබ ලබා තියෙන්නේ 2013 හා 2015 වසර වලදී පමණයි. නමුත්, මේ ලාබ ගිණුම්කරණ ලාබ. කොටස් ආයෝජන වල අනුපාතයක් ලෙස 2013දී 11.5%කුත්, 2015දී 5.1%කුත් ලාබ ලබා තිබෙනවා. එහෙත්, මෙම වසර වලදී එක්-වසර භාණ්ඩාගාර බිල්පත් පොලී අනුපාතික පිළිවෙලින් 8.29% හා 7.30% නිසා, ආර්ථික ලාබයක් තිබෙනවානම් තිබිය හැක්කේ 2013දී පමණයි. අවදානම වෙනුවෙන් යාන්තම් 3.2%ක් දමපු ගමන් ඒකත් නැතිව යනවා. මේ ලාභ ගිණුම්කරණ ලාබ මිසක් ආර්ථික ලාබ නෙමෙයි. 

පසුගිය වසර දහය තුළ, ආදායම් බදු ගෙවීමට පෙර ලංවිම කොටස් ආයෝජන මත සාමාන්‍ය වාර්ෂික ප්‍රතිලාභ අනුපාතය සෘණ 10.5%ක්. මෙය වැලිබල් සමාගමේ එම අනුපාතය වූ 27.2% සමඟ සසඳා බලන්න. 37.7%ක වෙනසක්. වැලිබල් පවර් සමාගමේ ආයෝජනය කරපු රුපියල් 1000ක් වසර දහයක් යද්දී රුපියල් 11,112ක් වී තිබෙනවා. අදාළ කාලය තුළ (මාස තුනේ වෙනස නොසලකා හැර) ලංවිම තුළ ආයෝජනය කරපු මහජන ධනය රුපියල් 1000ක් වසර දහයක් යද්දී රුපියල් 329ක් දක්වා අඩු වී වී තිබෙනවා. 2022 පළමු මාස හයේ පාඩුව සැලකුවොත්, මෙම වටිනාකම රුපියල් 260 දක්වාම අඩු වෙනවා. මෙහි අවාසිය මේ පාඩුව පමණක් නොවන බව පැහැදිලි විය යුතුයි. පෞද්ගලික අංශය යටතේ ලැබිය හැකිව තිබුණු ලාබය හා ඒ මත අය කළ හැකිව තිබුණු බදු ආදායම මෙහිදී මුළුමනින්ම නැති වී තිබෙනවා.

දැන් අපි ජනප්‍රිය සමාජවාදී තර්කය වෙත එමු. වැලිබල් ලාබ කියා කියන්නේ වෙනත් අයෙකුට අහිමි වූ දෙයක්ද? එසේ නැත්නම්, ඔවුන් විසින් අලුතින්ම නිර්මාණය කළ ධනයක්ද? 

මෙහිදී වැලිබල් ලාබ නිසා වෙනත් අයෙකුට යමක් අහිමි වූවානම් එසේ අහිමි වූයේ ලංවිමට, රජයට හෝ පාරිභෝගිකයාට විය හැකියි. එවැන්නක් සිදු වී ඇත්දැයි දැන් අපි විමසා බලමු. 

වගුව 2: වැලිබල් පවර් විදුලියෙන් ලංවිම ලාබ 

පසුගිය වසර දහය තුළ ලංවිම විසින් වැලිබල් පවර් වෙතින් මිල දී ගත් විදුලිය පාරිභෝගිකයාට විකුණා තිබෙන්නේ සාමාන්‍ය වශයෙන් ඒකකයකට රුපියල් 2.90ක ලාබයක් තියා ගෙනයි. සම්ප්‍රේෂණය කිරීමේ හා බෙදාහැරීමේ වියදම් අඩු කිරීමෙන් පසුව ශුද්ධ ලාබය කොපමණද කියා මා දන්නේ නැහැ. ඇතැම් විට එය අලාබයක් වෙන්නත් පුළුවන්. අපට එය ගණනය කළ හැකි නිශ්චිත පදනමක් නැහැ. 

කෙසේ වුවත්, වැලිබල් පවර් සමඟ ගනුදෙනු වලින් ලංවිමට ලැබුණු සැබෑ ලාබය ඊට වඩා ගොඩක් වැඩියි. එක් වසරකදී හැර (2015) අනෙක් සෑම වසරකදීම ලංවිම විසින් වැලිබල් පවර් විදුලිය ඒකකයක්  වෙනුවෙන් ගෙවා ඇති මුදල ලංවිම සාමාන්‍ය ඒකක පිරිවැයට වඩා අඩුයි. වෙනසෙහි සාමාන්‍ය අගය රුපියල් 5.14ක්. එහෙත්, විදුලි ඒකකයක් හැදීමේ ලංවිම ආවස්ථික පිරිවැය අනිවාර්යයෙන්ම මීට වඩා වැඩියි. එය (ඩීසල් වලින් විදුලිය හැදීමේ පිරිවැය) සාමාන්‍ය ඒකක පිරිවැයට වඩා අඩු වශයෙන් රුපියල් පහකින්වත් වැඩි විය යුතුයි. ඒ කියන්නේ, වැලිබල් පවර් විදුලිය මිල දී ගැනීමෙන් ලංවිමට ඒකකයකින් රුපියල් 10ක පමණවත් ලාබයක් තිබිය යුතුයි. මේ ගනුදෙනුව නොවන්නට ලංවිම පාඩු මීටත් වඩා ඉහළ ගිහින්.

ලංවිම පාඩු වැඩි වෙනවා කියන්නේ රජයේ වියදම්ද වැඩි වෙනවා කියන එකයි. ඒ වගේම, විදුලි බිල වැඩි වීමේ ඉඩකඩ ඉහළ යනවා කියන එකයි. මේ අනුව, වැලිබල් පවර් සමඟ ලංවිම කර ඇති ගනුදෙනු වලින් පාරිභෝගිකයාට හා රජයට වාසියක් මිස පාඩුවක් සිදු වී නැහැ. 

වැලිබල් පවර් විසින් විදුලිය හදන්නේ "ඔවුන් විසින් ආයෝජනය කර නිපදවාගත්" ජලය භාවිතයෙන් නෙමෙයි. පාවිච්චි කරන වතුර රටේ කාටත් අයිති පොදු භාණ්ඩයක්. එහෙමනම්, පෞද්ගලික සමාගමක් විසින් මේ පොදු භාණ්ඩය යොදාගෙන ලාබ උපයන එක නිවැරදිද?

වතුර නිකම්ම ගලා යන වතුර වුනත් ඒ වතුර ප්‍රයෝජනයට ගන්නා සමාගමක් වතුරේ "අයිතිකරුවන්ට" එහි මිල ගෙවිය යුතුයි. වැලිබල් පවර් සමාගම මේ මිල රජයට බද්දක් ලෙස ගෙවනවා. ප්‍රමාණය කොපමණද කියා මම දන්නේ නැහැ. ඒ බදු මුදලද වැලිබල් පවර් සමාගමේ ඒකක පිරිවැයෙහි කොටසක්. රජයට ලැබෙන ආදායමක්. 

මෙතෙක් ලියූ දේවල් වලින් එක් දෙයක් පැහැදිලි විය යුතුයි. ඒ වැලිබල් පවර් සමාගම විසින් අලුතෙන් ධනය නිර්මාණය කරන බව. ප්‍රාග්ධන ආයෝජනයේ ආවස්ථික පිරිවැය අඩු කිරීමෙන් පසු වැලිබල් පවර් සමාගම විසින් නිපදවන විදුලි ඒකකයකින් රුපියල් පහක් පමණ එහි කොටස් හිමියන්ට ලැබෙනවා ඇති. ඊට අමතරව තවත් රුපියල් පහක් පමණ රජයට බදු ලෙස ලැබෙනවා. ලංවිමට රුපියල් දහයක පමණවත් වාසියක් ලැබෙනවා. මේ සියලු වාසි ලැබෙන්නේ වැලිබල් පවර් සමාගමේ අයිතිකරුවන්ගේ ලාබ සොයා යාමේ අපේක්ෂාව තුළයි. 

ණය බර අඩු කර ගැනීම

ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් විදේශ ණය ආපසු ගෙවීම පැහැර හැරීමට ගත් තීරණය මේ වන විට විවාදිත කරුණක්ව තිබෙනවා. ණය ගෙවීම පැහැර නොහැර ලංකාවට කළ හැකි වෙනත් දෙයක් තිබුණේද? ණය පැහැර හැරීම මීට වඩා වෙනස් විදිහකට කළ හැකිව තිබුණේද?

මේ වගේ ප්‍රශ්න වලට මට නිශ්චිත පිළිතුරු නැහැ. එහෙත්, අවසන් නිගමනයක් පළ නොකරමින්, සිදු වූ දෙය සිදු විය හැකිව තිබුණේයැයි සිතිය හැකි උපකල්පිත තත්ත්වයන් සමඟ සංසන්දනය කළ හැකියි. 

ණය පැහැර හැරීම නොකළ යුතුව තිබුණු දෙයක්ද?

ණය ගන්නා ඕනෑම පුද්ගලයෙකුට, වෙනත් අවාසි නැත්නම්, ණය ආපසු නොගෙවා සිටිය හැකියි. වෙනත් අවාසි නැත්නම්, ණය ආපසු නොගෙවීම හැම විටම වාසියි. එහෙත්, ණය ගන්නා බොහෝ දෙනෙක් ණය ගනිද්දී පොරොන්දු වූ පරිදි ණය ආපසු ගෙවනවා. ඒ, ණය ආපසු නොගෙවීමේ ලාබයට වඩා එසේ කිරීමේ ප්‍රතිවිපාක හානිකර නිසයි. මේ හානි හෝ අවාසි මොනවාද?

ප්‍රධාන අවාසි දෙකක් තිබෙනවා.

- ණය ගැනීමේදී එකඟ වී තිබෙන කොන්දේසි අනුව ණයහිමියාට ණයකරුගේ වත්කම් අත්පත් කර ගැනීමට ඉඩ ලැබීම 

- නැවත ණය ලබා ගැනීම අපහසු වීම 

පුද්ගලයෙකුට වගේම රජයකටත් මේ කරුණු එක ලෙස බලපානවා. එහෙත්, පළමු සාධකය හා අදාළව පමණක් වැදගත් වෙනසක් තිබෙනවා.

රජයක් විසින් දේශීය ණය ලබා ගැනීමෙන් පසු අදාළ ණය ගිවිසුමේ කොන්දේසි කඩ කළහොත් ණයහිමියාට හානි ප්‍රතිපූරණය කර ගැනීම සඳහා පිහිට විය හැක්කේ රටේ නීතියටයි. එහෙත්, රජයට මෙම නීති වෙනස් කළ හැකියි. එසේ කළහොත්, ණයහිමියාට නීතියේ පිළිසරණ අහිමි වෙනවා. 

එහෙත්, විදේශ ණය හා අදාළව සාමාන්‍යයෙන් ක්‍රියාත්මක වන්නේ වෙනත් රටක නීතියක් නිසා රජයක් වුවත් සාමාන්‍ය ණයකරුවෙකු බවට පත් වෙනවා. විදේශ ණය පැහැර හරින රජයකට තමන් සතු වත්කම් ණයහිමියෙකු විසින් අත්පත් කර ගැනීමේ අවදානමට මුහුණ දෙන්න වෙනවා. ඊට අමතරව දෙවන සාධකයේ අවාසියද තිබෙනවා.

දේශීය ණය හා අදාළව, රජය සතු නීති හැදීමේ අධිකාරී බලය හමුවේ, පළමු සාධකය ණය පැහැර හැරීමට බාධාවක් නොවුවත්, දෙවන සාධකයේ බලපෑම ඉතා විශාලයි. දෙවන සාධකය ගත්තත්, ලංකාව සතුව විදේශිකයින්ට පහසුවෙන් අත්පත් කරගත හැකි, රටින් බැහැර පිහිටි වත්කම් විශාල ප්‍රමාණයක් නැති නිසා පළමු සාධකයේ වැදගත්කම ගොඩක්ම විශාල නැහැ. මෙතෙක් කල් ලංකාව නොවරද්දා විදේශ ණය ආපසු ගෙවුවේ දෙවන සාධකය නිසා.

එසේනම් ණය පැහැර හැරීම් සිදු වන්නේ ඇයි?

ඉහත තත්ත්වය සාමාන්‍ය තත්ත්වය වුවත් ඇතැම් තත්ත්ව යටතේ ණය පැහැර හැරීම වඩා වාසිදායක වෙන්න පුළුවන්. අපට ලංකාව ගැනම කතා කළ හැකියි. ලංකාව දේශීය ණය ගෙවීම පැහැර නොහැර විදේශ ණය ගෙවීම පැහැර හැරියේ ඇයි? 

ලංකාව හා අදාළව පළමු සාධකයේ වැදගත්කම අඩුබව මම කිවුවනේ. එහෙම තියෙද්දී, විදේශ ණය හා අදාළව දෙවන සාධකය වෙනස් වුනා. ණය ආපසු ගෙවුවා කියලත් අලුතෙන් ණය ගන්න බැරි තත්ත්වයක් ඇති වුනා. ඒ වගේ තත්ත්වයක් යටතේ ණය පැහැර හැරියා කියලා තවත් අමුතුවෙන් නැති වෙන්න දෙයක් නැහැ. දේශීය ණය හා අදාළව මේ වගේ ප්‍රශ්නයක් තවම ඇති වී නැහැ. හැබැයි ඉතා ඉක්මණින් ඇති වෙන්න පුළුවන්. ඒ ගැන පසුව වෙනම කතා කරමු.

ලංකාවට ණය පැහැර නොහැර ඉන්න පුළුවන්කම තිබුණද?

එහෙම පුළුවන්කමක් තිබුණා කියා කියන අය කියන්නේ චීනයෙන් ණයක් ගන්න කටයුතු සූදානම් කෙරෙමින් තිබුණා වැනි දේවල්. ඒ කතා වල ඇත්ත නැත්ත පැත්තකින් තියමු. තව ණය ගන්න පුළුවන් වුනානම්, කෝවිඩ් නොආවානම්, සංචාරකයෝ එන එක අඩු නොවුනානම්, ණය පැහැර නොහැර ඉන්න තිබුණා. අපි හිතමු 2019 සිටි තැන සිට ඒ ක්‍රමයට දිගටම ගියා කියලා. එහෙමනම්, ණය පැහැර නොහැර අලුතෙන් ණය ගනිමින් ඒ ණය වලින් පරණ ණය ගෙවමින් තවත් යම් කාලයක් යන්න තිබුණා. කොච්චර කාලයක්ද?

සමහර විට අවරුදු තුන හතරක්. සමහර විට පහක් හයක්. හැබැයි ඔය ගිය ක්‍රමය කොයි වෙලාවේ හෝ අර්බුදයට ලක් වී කඩා වැටෙන එක අනිවාර්යතාවයක්. කෝවිඩ් නිසා සහ පසුගිය දෙවසර තුළ පැවති රාජ්‍යමූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති නිසා වුනේ ඒ වැඩේ ඉක්මන් වුනු එක පමණයි. ඔය මොකක්වත් සිදු නොවුනත් ලංකාවේ විදේශ ණය පැහැර හරින්න සිදු වීම කාලය පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් පමණයි. අපනයන ඉලක්ක නොකළ ලංකාවේ සාර්ව ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති රාමුවට මුල සිටම තිරසාර පැවැත්මක් තිබුණේ නැහැ. කොයි වෙලාවක හෝ ලංකාවට විදේශ මූල්‍ය වෙළඳපොල ප්‍රවේශය අහිමි වෙනවා. ඊට පස්සේ ණය පැහැර හරින්න වෙනවා.

තව කල් අරගෙන සැලසුම්සහගත ලෙස ණය පැහැර හරින්න තිබුණේ නැද්ද?

රටක් (හෝ පුද්ගලයෙක් හෝ සමාගමක්) ණය පැහැර හරින ක්‍රම දෙකක් තිබෙනවා. එකක් ලංකාව කළා වගේ ඒක පාර්ශ්විකව ණය පැහැර හරින එක. එසේ කිරීම ගිවිසුම් කඩ කිරීමක් නිසා එහි ප්‍රතිවිපාක වලක්වා ගැනීමට ණය පැහැර හැරීමෙන් පසුව හෝ ණයහිමියන් සමඟ සම්මුතියකට එන්න වෙනවා. ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමක් කියා කියන්නේ එයටයි. දෙවන ක්‍රමය මේ විදිහට ඒකපාර්ශ්විකව ණය ගෙවීම පැහැර නොහැර කලින්ම ණයහිමියන් සමඟ සම්මුතියකට එන එක.

අදාළ අවස්ථාව වන විට, ලංකාවට මේ වගේ සම්මුතියකට පැමිණ ණය පැහැර හැරීමේ ඉඩක් නොතිබුණු බව මගේ අදහසයි. කෙසේ වුවත්, මට අවධානය යොමු කරන්න අවශ්‍ය කරුණ ඒ ගැන නොව ක්‍රම දෙකේ සාපේක්ෂ වාසි අවාසි ගැනයි. 1978 සිට 2010 අතර සිදුව ඇති ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම් වලින් 38%ක් කලින් සැලසුම් කර කරපුවා. ඉතිරි 62%දීම සිදු වී තිබෙන්නේ ඒකපාර්ශ්වික ලෙස ණය පැහැර හැරීමෙන් පසුව ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කරන එකයි (මූලාශ්‍රය: Asonuma and Trebesch, 2016). 

කලින්ම ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කරන එකේ වාසිය වන්නේ වැඩේ සාපේක්ෂව කෙටිකාලයකින් අවසන් කර ගත හැකි වීමයි. පළමුව ණය පැහැර හැර පසුව ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කර කරන්න යද්දී බොහෝ විට එකඟතාවයක් ඇති කර ගන්න වැඩි කාලයක් යනවා. පළමු ක්‍රමයේදී එකඟතාවක් ඇති කර ගැනීමට යන සාමාන්‍ය කාලය මාස 12ක්. දෙවන ක්‍රමයේදී එය මාස 60ක්. (මූලාශ්‍රය: IMF WP/22/122). ලංකාවට වැඩේ කෙළවරක් දකින්න අඩු වශයෙන් වසරක්වත් යා හැකි බව මේ අනුව පැහැදිලි විය යුතුයි. සමහර විට වසර දෙකක් හෝ වැඩි කාලයක් යන්නත් පුළුවන්. අනෙක් පැත්තෙන් ණය පැහැර හැරීමෙන් පසුව ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමෙන් වඩා විශාල සහනයක් ලබා ගන්න ඉඩ සැලසෙනවා. 

වෙච්ච දේවල් දැන් කොහොමටත් වෙනස් කරන්න බැහැ. ණය පැහැර හැරීම කරන්න කලින් සංකීර්ණ විශ්ලේෂණයක් කරලා ඒ වැඩේ කළා කියලා මම හිතන්නේ නැහැ. ගොඩක් වෙලාවට ඔය වැඩේ කරන්න ඇත්තේ වෙනත් විකල්පයක් නැති නිසා. හැබැයි ලංකාව හිටපු තැන සහ යමින් සිටි මාර්ගය අනුව, මේ තීරණය නිසා යහපතක් වුනා වෙන්න පුළුවන්. 

ණය පැහැර හැරීමේ වාසි මොනවාද?

ණය පැහැර හරින වෙලාව වෙද්දී ලංකාවට කොහොමටත් විදේශ ණය වෙළඳපොළ වැහිලයි තිබුණේ. ගිය ක්‍රමයට තව වසර කිහිපයක් ගියත් අන්තිමට ඔය වැඩේ ඔය විදිහටම වෙන බව මම කලින්ම කිවුවනේ. ණය පැහැර හැරපු නිසා තව සෑහෙන කාලයකට ලංකාවට විදේශ වෙළඳපොළ නැවත විවෘත වෙන්නේ නැහැ. සැලසුම්සහගත ලෙස කලින්ම ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කළා කියලා ඕකේ ලොකු වෙනසක් වෙන්නෙත් නැහැ. නොකා නොබී, තියෙන දෙයක් විකුණලා ණය ගෙවාගෙන ගියත් ණය ගෙවීමේ හැකියාව නැති වෙලා කියන එක කාට වුනත් පැහැදිලිව පේනවා. ඒ නිසා, අවසන් ප්‍රතිඵලයේ වෙනසක් වෙන්නේ නැහැ. මම හිතන්නේ ගිය ක්‍රමයට යමින් එකතු වී තිබුණු දැවැන්ත ණය කන්දරාව ලංකාවට කවදාවත්ම ගෙවන්න පුළුවන්කමක් තිබුණේ නැහැ.

ඔය වගේ තත්ත්වයක් තුළ මුලින් හෝ කල් පසුවී ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමක් කරන්න වෙනවා. එසේ කර ණය වලින් විශාල ප්‍රමාණයක් කපා හැරීමට ණයහිමියන් එකඟ කර ගන්න වෙනවා. තමන්ගේ ණය කොහොමටවත් ආපසු නොලැබෙන තැනට වැටුනට පස්සේ ණයහිමියන්ව විශාල ණය කපා හැරීමකට එකඟ කරගන්න ලේසියි. 

මේ විදිහට කොයි තරම් ප්‍රමාණයක් ණය කපා හරින්න පුළුවන්ද?

පසුගිය වසරේදී සුඩානයේ ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කරන විට සුඩානය විසින් ගෙවිය යුතු ණය ප්‍රමාණයේ වත්මන් වටිනාකම (present value) ඩොලර් බිලියන 56.2ක්ව තිබුණා. ණයකරුවන් විසින් එම ණය වලින් 90%ක් පමණම කපා හැරීමෙන් පසුව සුඩානයේ විදේශ ණය ඩොලර් බිලියන 6 දක්වා අඩු වුනා.

වාණිජ ණය වල වත්මන් වෙළඳපොළ මිල බොහෝ විට හෙට්ටු කිරීම ආරම්භ කළ හැකි ස්ථානයක්. ණය ප්‍රමාණයෙන් 20-50% පමණ කපා දැමීමට බොහෝ අවස්ථා වලදී ණයහිමියන් එකඟ වී තිබෙනවා. 

කිසියම් රටකට නැවතත් විදේශ ණය ලබා ගත හැකි වීම හෝ නොවීම තීරණය වන්නේ ණය ආපසු ගෙවීමේ හෝ නොගෙවීමේ අතීත වාර්තාව අනුව නෙමෙයි. ණය ආපසු ගෙවීමේ හැකියාව මතයි. ණය ගෙවීම පැහැර හැරීම හා ඉන් පසුව ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම නිසා ණය බර විශාල ලෙස අඩු වුවහොත් නැවතත් ණය ලබා ගැනීමට ඉඩ සැලසෙනවා. ණය බර එසේම තිබියදී, කලට වෙලාවට ණය ආපසු ගෙවූ පමණින් දිගින් දිගටම ණය ලබා ගන්න ඉඩ සැලසෙන්නේ නැහැ. 

ලංකාවේ ණය වලින් කොපමණ ප්‍රමාණයක් කපා හැරෙන්නේද යන්න තීරණය වනු ඇත්තේ ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම සඳහා වන හෙට්ටු කිරීමේ ක්‍රියාවලිය තුළයි. ඒ සඳහා කාලයක් ගත වනු ඇති අතර එහි අවසන් ප්‍රතිඵලය කුමක් වුවත් ලංකාවට නැවතත් විදේශ ණය වලින් ජීවත් වෙන්න ලැබෙන එකක් නැහැ. ඒ යුගය අවසන්. විදේශ විණිමය ඉපැයීම් වැඩි කර ගැනීම හැර ලංකාව සතු වෙනත් විකල්පයක් නැහැ. එයද ක්ෂණිකව සිදුවන දෙයක් නොවන නිසා අතරමැදි කාලය තුළ ලැබෙන විදේශ විණිමය කළමණාකරණය කරගන්න සිදුවන එක අනිවාර්යතාවයක්. 

එහෙමනම් IMF ගිය එකෙන් වැඩක් නැද්ද?

ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමේ ක්‍රියාවලිය තුළ IMF එකේ මැදිහත්වීම ඉතාම වැදගත්. ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමකදී ණයහිමියන් විසින් සහනයක් දීම ගැන සලකා බලන්නේ අදාළ රට ණය ගෙවීම සඳහා කළ හැකි හැම දෙයක්ම කර ඇති බවත්, එසේ කිරීමෙන් පසුවත් මුලින් එකඟ වූ පරිදි ණය ආපසු ගෙවිය නොහැකි බවත් පෙනෙන්න ඇත්නම් පමණයි.

පෞද්ගලික ආයතනයකින් හෝ පුද්ගලයෙකුගෙන් වෙනස්ව රජයක වත්කම් සම්බන්ධව සීමාවක් පැනවීම ඉතා අසීරු දෙයක්. රටක රජයකට රටේ මිනිස්සුන්ගේ ආදායම මුළුමනින්ම වගේ බදු ලෙස අය කිරීමේ සිට ඔවුන් සතු වත්කම් අත්පත් කර ගැනීම දක්වා බොහෝ දේ කළ හැකියි. එසේ කර තමන්ගේ ණය ආපසු ගෙවිය හැකියි. ඒ නිසා, ණයහිමියෙකුට මස් රාත්තලම ඉල්ලා සිටින්න පුළුවන්. රජයක් IMF වැඩ සටහනකට එකඟ වීමේදී ණයකරු විසින් කළ හැකි දේවල් සියල්ල කර ඇති බව ණයහිමියාට ඒත්තු යනවා. ඊට අමතරව, ණයෙන් කොටසක් කපා දැමීමෙන් පසු ඉතිරි මුදල හෝ ලැබෙන බවට සහතිකයක්ද ඔවුන්ට ලැබෙනවා. මේ හේතු නිසා, IMF වැඩසටහනකට එකඟ වී එයද රැගෙන ණයහිමියන් වෙත යාම සාර්ථක ප්‍රවේශයක්. බොහෝ ණයහිමියන් විසින් ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමට පෙර කොන්දේසියක් ලෙස මෙවැනි එකඟතාවක් අපේක්ෂා කරනවා.