පෝලිමක පැයක්!

කාලයකට පසුව අද පැය බාගයක පමණ කාලයක් පෝලිමක හිටියා. අඩු වශයෙන් සැතපුම් බාගයක්වත් දිග පෝලිමක්. සාමාන්‍ය තත්ත්වයක් නොවුනත්, ඇමරිකාවේ ඔය වගේ පෝලිම් හැදෙන අවස්ථා ඉඳහිට තිබෙනවා. 

වෙළඳපොළක ඉල්ලුම සහ සැපයුම තුලනය වෙනවානම්, පෝලිම් හැදෙන්නේ නැහැ. නිදහස් වෙළඳපොළක ඉල්ලුම සහ සැපයුම තුලනය වෙන්නේ මිල යාන්ත්‍රනය හරහායි.

පවතින කවර හෝ මිල යටතේ, සැපයුමට වඩා ඉල්ලුම වැඩිනම්, භාණ්ඩයක් අත්පත් කර ගැනීම සඳහා පෝලිම් හැදෙනවා. මේ විදිහට පෝලිම් හැදෙද්දී සැපයුම්කරුවන් විසින් අවස්ථාවෙන් ප්‍රයෝජනය ගෙන මිල වැඩි කරනවා. මිල වැඩි වෙද්දී ඉල්ලුම අඩු වෙනවා. ඒ වගේම, තවත් සැපයුම්කරුවන් ඉදිරිපත් වෙනවා. ඒ මගින්, ඉල්ලුම අඩු වී සැපයුම ඉහළ යනවා. ඉල්ලුම හා සැපයුම තුලනය වෙනවා. පෝලිම නැති වෙනවා.

යම් හෙයකින් පවතින මිල ඉල්ලුම හා සැපයුම තුලනය වන මිලට වඩා අඩු නම්, ඒ මිල යටතේ සැපයුමට වඩා ඉල්ලුම වැඩි නිසා, පෝලිමක් ඇති වෙනවා. උදාහරණයක් විදිහට, වෙසක් දන්සැල් වලදී මෙන්, යමක් මුදල් අය නොකර දෙන බොහෝ අවස්ථා වලදී පෝලිම් ඇති වෙනවා. ඒ කියන්නේ සාමාන්‍යයෙන් පෝලිම් දකින්න ඇත්නම්, එයින් පෙන්නුම් කරන්නේ සැපයුමට වඩා ඉල්ලුම වැඩියි කියන එක.

නමුත් අද පෝලිමක ඉන්න සිදු වූ හේතුව මීට වඩා තරමක් වෙනස්. මේ පෝලිම හැදෙන්න හේතු වී තිබුනේ ඉල්ලුමට වඩා සැපයුම වැඩි වීමයි. 

ඉල්ලුමට වඩා සැපයුම වැඩිනම් පෝලිමක් හැදුනේ කොහොමද? 

මේ පෝලිම ගන්න හැදුනු පෝලිමක් නෙමෙයි. දෙන්න හැදුනු පෝලිමක්. වෙනත් විදිහකින් කිවුවොත් භාණ්ඩ අත්පත් කර ගැනීම සඳහා හැදුනු පෝලිමක් නෙමෙයි. භාණ්ඩ බැහැර කිරීම සඳහා හැදුණු පෝලිමක්. 

ගොඩක් වෙලාවට අපිට ප්‍රශ්නයක් වෙන්නේ අපිට අවශ්‍ය භාණ්ඩ අත්පත් කර ගැනීම. ප්‍රමාණවත් තරම් මුදල් නැත්නම්, අප‍ට අප‍ට අවශ්‍ය සියලුම භාණ්ඩ අත්පත් කර ගැනීමේ අවස්ථාව නැති වෙනවා. නමුත් ඇමරිකාව වගේ රටක තමන්ට අවශ්‍ය භාණ්ඩ අත්පත් කර ගැනීම වගේම, අනවශ්‍ය භාණ්ඩ බැහැර කිරීමත් විශාල ප්‍රශ්නයක්.

මාසයකට දෙකකට කලින් අපේ රෙදි සෝදන යන්ත්‍රයේ ස්පිනර් එක හරියට වැඩ කරන්නේ නැතිව ගියා. ඒ වෙද්දී මේ යන්ත්‍රය අවුරුදු හත අටක් පාවිච්චි කරලයි තිබුණේ. සාමාන්‍යයෙන් රෙදි සෝදන යන්ත්‍රයක් අවුරුදු දහයක් දොළහක් පාවිච්චි කරන්න පුළුවන්.

ප්‍රශ්නයට හේතුව එහි ශොක් ඇබ්සෝබර් වල ප්‍රශ්නයක් වෙන්න පුළුවන්. එහෙම නැත්නම්, ස්පිනර් එක යන්ත්‍රයට සම්බන්ධ වන සැකිල්ලේ (ස්පයිඩර් ආම් එකේ) ප්‍රශ්නයක් වෙන්නත් පුළුවන්. ඇත්ත ප්‍රශ්නය කුමක්ද කියන එක අනුව, ඩොලර් පණහක පමණ සිට ඩොලර් දෙසිය පණහක පමණ දක්වා මුදලක් අමතර කොටස් සඳහා වැය කරන්න වෙනවා. 

මේ වගේ වැඩකට කාර්මිකයෙකු ගෙන්වා ගත්තොත්, තවත් සැලකිය යුතු මුදලක් ගෙවන්න සිදු වෙනවා. එහෙම කාර්මිකයෙකු ගෙනත් අලුත්වැඩියා කරගත්තත්, ඔය වගේ යාන්ත්‍රික උපකරණයක් නැවත ලෙඩ දෙන්න පුළුවන්. මෙය තනියම ගොඩ දාගන්න බැරි තරම් අමාරු වැඩක් නොවුනත්, ඒ වගේ වැඩක් වෙනුවෙන් ඒ වෙලාවේ කාලය යෙදවීමේ ආවස්ථික පිරිවැය වඩා වැඩියි. ඒ වගේම, රෙදි සෝදා වේලා ගැනීම සති ගණනක් කල් දමන්න හෝ නොකර ඉන්න බැහැ. අලුත් යන්ත්‍රයක් මිල දී ගත්තොත්, බොහෝ විට, අවුලක් නැතිව තව අවුරුදු දහයක් පමණ පාවිච්චි කරන්න පුළුවන්. 

කලින් තිබුණු රෙදි සෝදන යන්ත්‍රය සහ රෙදි වේලන යන්ත්‍රය කොරියන් සන්නාමයක්. රෙදි සෝදන යන්ත්‍රය කැඩුනේ අවුරුදු අටක් හෝ නවයක් පාවිච්චි කළාට පසුව නිසාත්, රෙදි වේලන යන්ත්‍රය තවත් අවුරුදු කීපයක් පාවිච්චි කරන්න පුළුවන්කම තිබෙන නිසාත්, ඒ සන්නාමයේම අලුත් යන්ත්‍රයක් මිල දී ගන්න එක ගැන මුලින්ම හිතා බැලුවා. 

හරියටම ඔය දවස් වල තමයි ජනාධිපති ට්‍රම්ප් තීරුබදු ක්‍රීඩාව කරමින් සිටියේ. ඇමරිකාවේ රෙදි සෝදන යන්ත්‍ර සහ රෙදි වේලන යන්ත්‍ර වෙළඳපොළට තීරු බදු ප්‍රතිපත්තියේ විශාල බලපෑමක් තිබෙනවා. පිරිවැයේ විශාල වෙනසක් නැති තත්ත්වයක් යටතේ, කොරියන් සන්නාමය ඇමරිකන් සන්නාම එක්ක අමාරුවෙන් තරඟකරමින් සිටියේ සම තරඟයක් තිබුණු නිසා. තීරු බදු දමපු ගමන්, කොරියන් සන්නාමයට තරඟ කරන්න අමාරු වෙනවා. රෙදි සෝදන යන්ත්‍ර සහ රෙදි වේලන යන්ත්‍ර ඇමරිකානු වෙළඳපොළේ විකුණන්නනම්, තීරු බද්දෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් පාරිභෝගිකයාට සම්ප්‍රේෂණය නොකර සමාගම විසින් දරාගන්න වෙනවා.

හැබැයි මිල කියන්නේ පාරිභෝගික තීරණ වලට බලපාන එකම සාධකය නෙමෙයිනේ. මිල සහ ගුණාත්මක භාවය සමාන තත්ත්වයක් යටතේදී, පාරිභෝගිකයින් විසින් "දේශීය නිෂ්පාදන" ලේබලය වෙනුවෙන් වැඩි බරක් තියන්න පුළුවන්. "ඇමරිකන් ෆස්ට්" වගේ ස්ලෝගන් එකක් රටේ දේශපාලන රැල්ලක් හදා තිබෙන පසුබිමක ඔය බලපෑම වඩා වැඩියි. ඔය වෙලාවේ තිබුණෙත් ඔය වගේ තත්ත්වයක්. ඒ නිසා, කොරියන් සන්නාමය විකුණාගන්න පුළුවන් වෙන්නේ පාරිභෝගිකයාට සැලකිය යුතු මිල වාසියක් දුන්නොත් පමණයි. 

ඇත්තටම කොරියන් සමාගම විසින් කරලා තිබුණේ ඔය වැඩේ. එම සමාගම විසින් තෝරාගත් පාරිභෝගික කණ්ඩායම් වලට විශාල වට්ටමක් ලබා දී තිබුණා. උදාහරණයක් විදිහට හමුදා පවුල් වල සාමාජිකයින්ව. 

දැන් මේ වගේ වට්ටමක් ලබා දීමේදී හමුදා පවුල් වල සාමාජිකයින් වැනි කණ්ඩායම් ඉලක්ක කර තිබෙන්නේ ඇයි? සාමාන්‍ය කරුණක් විදිහට, හමුදා සාමාජිකයින්ගේ "දේශප්‍රේමය" වැඩියි. ඒ නිසා, විශාල මිල වෙනසක් නැත්නම්, හමුදා පවුලක කෙනෙක් ඇමරිකන් නිෂ්පාදනය වෙනුවට කොරියන් නිෂ්පාදනය මිල දී ගන්නේ නැහැ. නමුත් ඇමරිකාවේ ඉන්න කොරියන් සංක්‍රමණිකයෙක් වගේ කෙනෙක් සැලකුවොත් තත්ත්වය වෙනස්. එවැනි පාරිභෝගිකයෙක් විසින්, දෙකේම මිල සමානනම්, බොහෝ විට මිල දී ගන්නේ කොරියන් සන්නාමය. ඒ නිසා සමාගමේ පැත්තෙන් බලද්දී, පොදුවේ මිල අඩු කිරීමක් කරන එකේ තේරුමක් නැහැ. ඉලක්කගත වට්ටමක් දෙන එක වඩා වාසිදායකයි. 

ඔය විදිහට වට්ටම් ලබා ගත හැකි කණ්ඩායම් බලද්දී, ඒ එක් කණ්ඩායමකට මාවද අයත් වන බව පෙනුනා. ඒ අනුව, අලුත් රෙදි සෝදන යන්ත්‍රයක් මිල දී ගැනීම සඳහා වැය වන්නේ කලින් හිතාගෙන හිටපු සාමාන්‍ය මිලට වඩා සැලකිය යුතු අඩු මිලක්. කැඩුණු යන්ත්‍රය ගලවලා බැලුවානම් ප්‍රශ්නය හරියටම හඳුනා ගන්න තිබුනා. එසේ හඳුනාගැනීමෙන් පසුව, ප්‍රශ්නය ශොක් ඇබ්සෝබර් වල ප්‍රශ්නයක්නම්, ඩොලර් සීයකින් පමණ වැඩේ ගොඩ දාගෙන තවත් අවුරුදු තුන හතරක් ඇදගන්න තිබුණා. නමුත් මේ වෙනුවෙන් වෙලාව වැය කළාට පස්සේ ලෙඩේ තියෙන්නේ සැකිල්ලේනම්, එය මාරු කරන එකට වඩා අලුත් යන්ත්‍රයක් ගන්න එක වාසියි. වට්ටම් සමඟ අලුත් යන්ත්‍රයක මිල එක්ක බලද්දී, ගලවන්න කාලය යොදවන්නේ නැතිව, තීරණය කලින්ම ගන්න එක වාසියි. ඒ නිසා, අලුත් යන්ත්‍රයක් ඇනවුම් කළා.

මේ හා අදාළව ගන්න තිබුණු තීරණය මේ වගේ එකක්.

යන්ත්‍රය පරීක්ෂා කිරීමෙන් පසු ඇති විය හැකි තත්ත්වය: ඩොලර් පණහක වියදමක් හෝ ඩොලර් දෙසිය පණහක වියදමක් සමඟ ශ්‍රමය. ශ්‍රමයේ වියදම, ප්‍රශ්නයේ ස්වභාවය අනුව, තවත් ඩොලර් සීයක් හෝ එකසිය පණහක් පමණ. මේ වෙලාවේ මගේ කාලයේ ආවස්ථික පිරිවැය වඩා වැඩි නිසා, මේ වැඩේට වෙනත් අයෙකු යොදවා ගැනීම වාසිදායකයි. ඒ අනුව, පරීක්ෂා කිරීමෙන් පසු, මුළු වියදම ඩොලර් එකසිය පණහක් තරම් අඩු හෝ ඩොලර් හාරසීයක් තරම් වැඩි වෙන්න පුළුවන්. 

අලුත් රෙදි සෝදන යන්ත්‍රයක් ඩොලර් හයසීයකට පමණ මිල දී ගන්න පුළුවන්. අලුත්වැඩියා කිරීමෙන් පසුවද, පරණ යන්ත්‍රය අලුත් යන්ත්‍රයකට සමාන නොවන නිසා, එහි වටිනාකම වැඩිම වුනොත් ඩොලර් දෙසිය පණහක් පමණ. ඒ නිසා, ප්‍රශ්නය හඳුනා ගැනීමෙන් වැඩක් වෙන්නේ සැකිල්ලට හානි වී නැත්නම් පමණයි. එසේ වුවද, ලැබිය හැකි වාසිය ඩොලර් සීයක පමණ වාසියක්. ඒ නිසා, පරීක්ෂා නොකරම තීරණය ගන්න එක වාසියි. එමගින් පරීක්ෂා කිරීම සඳහා යන කාලය හෝ මුදල ඉතිරි වෙනවා. 

මේ පරීක්ෂාව සඳහා වෙනත් අයෙකු කැඳවුවහොත්, ඒ වෙනුවෙන් ඩොලර් පණහක් පමණ ගෙවන්න සිදු වෙනවා. ප්‍රශ්නය හඳුනා ගැනීමෙන් පසුව වැඩේ භාර දුන්නොත්, සාමාන්‍යයෙන් ඒ මුදල අඩු කරනවා. ඒ නිසා, සැකිල්ලට හානියක් වී නැත්නම්, ඩොලර් එකසිය පණහකින් වැඩේ ඉවර වෙනවා. නමුත් සැකිල්ලට හානි වී ඇත්නම්, වඩා වාසිදායක අලුත් යන්ත්‍රයක් මිල දී ගන්න එකයි. ඒ නිසා, කැඳවීම වෙනුවෙන් මුදල් ගෙවන්න වෙනවා. එය අළුත් යන්ත්‍රය මිල දී ගන්න යන වියදමට අමතර වියදමක්. ඔය තත්ත්වයත් එක්ක අලුත් යන්ත්‍රයක් මිල දී ගන්න කලින්ම තීරණය කරන්න පුළුවන්. 

හැබැයි මෙය පරීක්ෂා කරන්න වෙලාව තිබුණානම් තත්ත්වය වෙනස්. මේ වගේ අලුත්වැඩියාවක් තනිව කරන එකෙන් ලැබෙන සතුටටත් වටිනාකමක් තිබෙනවා. සමහර වෙලාවට, මූල්‍යමය වාසියක් නැතත්, මම ඔය වගේ වැඩ කරනවා. යන්ත්‍රය කැඩුනේ ශීත සෘතුවේ කාලගුණය නරකම දවසක නොවී උණුසුම් දවසක වුනානම්, යන්ත්‍රය ගලවා නැවත සවි කරන්න තිබෙන කැමැත්ත උඩට එනවා. 

අලුත් යන්ත්‍රයක් මිල දී ගනිද්දී එය ප්‍රවාහනය කිරීම වෙනුවෙන් සහ සවි කිරීම වෙනුවෙන් වෙනම මිල ගණන් ගෙවන්න වෙනවා. අලුත් යන්ත්‍රය ගත්තට පස්සේ පරණ යන්ත්‍රය බැහැර කිරීමත් ප්‍රශ්නයක්. සාමාන්‍යයෙන් ඔය වැඩේට ඩොලර් පණහක් පමණ ගන්නවා. අලුත් යන්ත්‍රය ප්‍රවාහනය කිරීම සහ සවි කිරීම කරන කොන්ත්‍රාත්කරු විසින් පරණ යන්ත්‍රය අරගෙන යනවා. අවශ්‍ය මිල ගෙවුවට පස්සේ ප්‍රශ්නය ඉවරයි.

අලුත් යන්ත්‍රය ප්‍රවාහනය කර සවි කරන්න නියමිතව තිබුණු දවසේ කාළගුණය ගොඩක් නරක අතට හැරුණා. අඩියකට කිට්ටුව හිම වැටුණා. ඒ නිසා, එය ප්‍රවාහනය කිරීම සහ සවි කිරීම සඳහා පැමිණි කොන්ත්‍රාත්කරුට දවස තුළ දමාගෙන තිබුණු වැඩ අවසන් කරන්න වැඩි වෙලාවක් ගොස් තිබුණා. සාමාන්‍යයෙන් දවසක් තුළ මෙවැනි ප්‍රවාහනය කිරීම් සහ සවි කිරීම් හත අටක් කරනවා. ඇප් එකක් මගින් දැන් වැඩේ කරන තැන බලාගන්න පුළුවන්. දිගටම වැඩේ සිදු වුනේ කාලසටහනට වඩා ප්‍රමාදයකින්. අන්තිමට අපේ ගෙදරට ආවේ රාත්‍රී අටට පමණ. ඔහුට ඒ වෙලාවේ වැඩේ අවසන් කරන්න අවශ්‍යතාවයක් තිබුණේ නැහැ. 

කොන්ත්‍රාත්කරු විසින් එදින කළේ යන්ත්‍රය ප්‍රවාහනය කිරීම පමණයි. එය සවි කිරීම හෝ පරණ යන්ත්‍රය රැගෙන යාමක් සිදු වුනේ නැහැ. මේ ගැන ආයතනයට පැමිණිලි කළ විට වෙනත් දවසක් ලැබුනත් එය තවත් සතියකින් පසු දවසක්. එතෙක් කාලයක් බලා සිටිය නොහැකි නිසා අන්තිමට යන්ත්‍රය ඊට පෙර සවි කරගන්න සිදු වුනා. පැරණි යන්ත්‍රය ගෙදර ඉතිරි වුනා. එය රැගෙන යාම සඳහා අය කළ මුදල ආපසු ලැබුනත්, ඒ මුදලින් එය බැහැර කර ගැනීමේ හැකියාවක් තිබුණේ නැහැ. එම සේවාව සපයන්නේ අලුත් යන්ත්‍රයක් ප්‍රවාහනය කර සවි කරන විට පමණයි. 

අද පැය බාගයකට වඩා කාලයක් පෝලිමේ සිටියේ මාස දෙකකට පමණ පසු මේ යන්ත්‍රයෙන් නිදහස් වීම සඳහා. මාස හයකට වරක් අපේ කවුන්ටියේ ප්‍රතිචක්‍රීකරණ දිනයක් තිබෙනවා. එදිනට, ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කළ හැකි දේවල් නොමිලේ බැහැර කළ හැකියි. පොදු ස්ථානයකදී මේවා භාර ගන්නවා. පිළිස්සුනු විදුලි බුබුළු, පරණ බැටරි, ඉතිරි වූ තීන්ත ඇතුළු සාමාන්‍ය කුණු බක්කියකට දැමිය නොහැකි තවත් බොහෝ දේ නොමිලේ බැහැර කිරීම සඳහා මේ දිනය පැමිණෙන තෙක් බලා ඉන්න සිදු වෙනවා.

අනවශ්‍ය දේවල් බැහැර කිරීම අපට පමණක් තිබෙන ප්‍රශ්නයක් නෙමෙයි. ඇමරිකාවේ පොදු ප්‍රශ්නයක්. මේ දවසට විශාල පෝලිමක් හැදෙන්නේ ඒ නිසා.

අනවශ්‍ය දේවල් බැහැර කළ හැකි වඩාත්ම වාසිදායක ක්‍රමය සුළු මුදලකට විකිණීමයි. එසේ කළ නොහැකිනම්, නිකම් දීමයි. එහෙත්, නිකම් දුන්නත් කවුරුවත් ගන්නේ නැත්නම්, බැහැර කිරීම සඳහා මිලක් ගෙවන්නට වෙනවා. වෙනත් විදිහකින් කිවුවොත් සල්ලිත් එක්ක බඩුව දෙන්න වෙනවා.

මෙයින් අදහස් වන්නේ මෙවැනි භාණ්ඩ නොවටිනා භාණ්ඩ කියන එක නෙමෙයි. රෙදි සෝදන යන්ත්‍රයක් "මස් කර" එහි අමතර කොටස් ප්‍රයෝජනයට ගන්න පුළුවන්. එක වර්ගයේ යන්ත්‍ර කිහිපයකින් එකක් "මස් කර"තවත් යන්ත්‍ර ගණනාවක් අලුත් වැඩියා කරන්න පුළුවන්. කාලය සහ කුසලතාවය තිබේනම්, මෙවැන්නක් කර මුදල් සොයන්න පුළුවන්. එසේ කරන අය ඉන්නවා. ඇත්තටම ප්‍රශ්නය ඉල්ලුමට වඩා සැපයුම වැඩි වීම සහ සමතුලිත මිල සෘණ අගයක් වීමයි.

පසුගිය වසංගත සමයේ එක් අවස්ථාවක බොරතෙල් මිල සෘණ පැත්තට ගියා. ඒ කියන්නේ සල්ලිත් එක්ක බොරතෙල් ලබාගත හැකි තත්ත්වයක් ඇති වුනා. ඒ වෙලාවේ ඇමරිකාවේ රජය ඉන්ධන වෙළඳපොළට මැදිහත් වී ඉන්ධන මිල දී ගත්තා. ඕනෑම භාණ්ඩයක් හා අදාළව මෙවැනි තත්ත්වයක් ඇති වෙන්න පුළුවන්. මම හිතන්නේ කාලයක් ලංකාවට ආ ඇතැම් ජපන් වාහන ජපානය තුළ මිලක් ගෙවා බැහැර කළ යුතු වූ සේ සැලකිය හැකි වාහනයි. 

අද අමාරුවෙන් බැහැර කළ මට්ටමේ රෙදි සෝදන යන්ත්‍රයක් ලංකාව වැනි රටකදීනම් සැලකිය යුතු වටිනාකමක් තිබෙන භාණ්ඩයක්. කාලය තිබේනම් එවැන්නක් පහසුවෙන් අලුත්වැඩියා කළ හැකියි. පෝලිමේ සිටි අනෙක් බොහෝ දෙනෙකු විසින් මේ විදිහට ශීතකරණ, රෙදි සෝදන යන්ත්‍ර හා රෙදි වේලන යන්ත්‍ර, මයික්‍රෝවේව් උදුන්, වැකියුම් ක්ලීනර්, තණකොළ කපන යන්ත්‍ර වැනි උපකරණ රැසක් නොමිලේ බැහැර කරනු දැකිය හැකි වුනා. මේ උපකරණ අතර, අනිවාර්යයෙන්ම වැඩ කරන මට්ටමේ උපකරණද තිබෙනවා.

ඉල්ලුම හා සැපයුම සමතුලිත වන මිල සෘණ මිලක්නම්, මිල ශුන්‍ය මට්ටමේදීද ඉල්ලුමට වඩා සැපයුම වැඩියි. ඒ නිසා, ඉල්ලුම්කරුවන් පසුපස සැපයුම්කරුවන්ට පෝලිමේ ඉන්නට සිදු වෙනවා. ඒ නිසා, ඇතැම් තත්ත්වයන් යටතේදී, ඉල්ලුමට වඩා සැපයුම වැඩි වීම හේතුවෙන් හැදුනු පෝලිම්ද දැක දැකගන්න පුළුවන්.